626-ə hissə-Nuri surə-35-38 şərifə ayəon

626-ə hissə

اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَاةٍ فِيهَا مِصْبَاحٌ الْمِصْبَاحُ فِي زُجَاجَةٍ الزُّجَاجَةُ كَأَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِن شَجَرَةٍ مُّبَارَكَةٍ زَيْتُونِةٍ لَّا شَرْقِيَّةٍ وَلَا غَرْبِيَّةٍ يَكَادُ زَيْتُهَا يُضِيءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌ نُّورٌ عَلَى نُورٍ يَهْدِي اللَّهُ لِنُورِهِ مَن يَشَاءُ وَيَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ لِلنَّاسِ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ (35) 

Xıdovənd çı osmonon iyən zəmini nure(çoe). çəy nuri misol bənə çəy dılədə ço bıə çodoniye. həmonə ço qıləy şişə dılədəy və həmonə şişə(ğəndil) bənə vavriski doə astovəy.ım ço nə şərğədə və nə ğərbədə bıə qıləy bərəkətinə zeytuni do ruyəniku voşney bedə. (çəy ruən anədə sof iyən şəffofe)bəy otəş nıqıniye əv jıqo bızın ruşnə doydə. qıləy nur ki, co qıləy nurisəy. Xıdovənd hakəsi bıpyişe bəştə nuri tərəf hidoyət bəkay və Xıdovənd bo məxloği misolon jeydə iyən(əv) bə harçi ğadire.

In ayə ki,de “nuri ayə” məşhure və çın surə nom həm çın ayəku peqətə bıə, Xıdovəndi çı hestemoni aləmi sərçəşmə iyən bə ın aləmi ruşnə baxş kardə nuri unvanədə zıneydə.bın ayədə Xıdovənd bə nuri təşbih bıə.insoni zınə iyən çəy dərk kardə maddiyə koon miyono,nur çı maddiyə koon miyono vey lətifə maddəy iyən çı qırd lətofət və reçinətiyon sərçeşməy.

Nur çı qırd xəyri mənşəy və çəyku hiç qıləy şərr və zərəl sadir bedəni. çı insonon, heyvonon iyən beməyon həyat iyən jimon çı həşi nuriku bə şıkrəy və nur nıbu çı jimoni hiç qıləy mənoş ni.nur həm ıştən ruşnəş heste və həmən bə co əşyaon ruşinəti boyis bedə.Xıdovənd həm nure və ruşnə baxş kardedə və həmən bə hestemoni aləmi qırd movcudaton ruşinəti boyis bedə.

Xıdovəndi hestemonış ofəyə iyən hestemoni dəvom bəy vabəstəy. çımisə əlovə əv osmonon, zəmini iyən qırd məxloğati hidoyət kardedə.çoko ki,”Taha” muborəkə surə 50-ə ayədə hamyedə:”ə`ta kullə şəyin xəlğəhu summə həda”. əv bə qırd çiyon xılğət əto kardə və peşo əy hidoyət kardedə.

Nuri ayə dəvomədə Xıdovəndi bə ruşnə doə ço təşbih kardedə ki, bə har qıləy kə nur dətovnedə və çə kəon əhali çı toykyətiku peroxnedə. əv həm qıləy ço ki, qıləy mınosibə vırədə ğərolış qətə və əv çun çı lampə və ğəndili dılədəy, çı həmuş bıeyku əmonədəy və çəy ruyən xolisə ruyəne. təbiiye jıqo ço nur ziyod bəbe və əv hejo nur baxş bəkay və çəy ruşnəku hiççi bə kam nibəbe, ijən əv hiçfaxti onıbəkuşe. bəle ilahi hidoyət ki,de vəhyi ro de osmoniyə ktobon iyən de peyğombəron vositə bə bəşəri rəseydə və çı muminon ğəlbədə vırə qəteydə, hejo bəvon nur baxş kardeydə iyən əvoni çı cəhl iyən zılmi zılmətiku xaric kardedə.”yuxricuhum minəz-zulumati ilən-nur”-yəni əvoni çı zılmətiku bə nuri tərəf bekardedə.

Çın ayəku umutedəmon:

1-hestemoni-aləm ilahi nuriku qıləy şuay ki, maddiyə dınyoədə cilvə doydə.

2-ilahi hidoyət həm osmon iyən zəmini bə qıly mıəyyənə məğsədi tərəf hidoyət kardedə, həmən insoni bə kəmoli tərəf rosneydə.

3-həyğiyə imon çı hidoyətiku bə əməl omeydə ki, əy bə mustəğimə roy tərəf bardedə və əy çı şərğo-ğərbi inhirafonku əmonədə oqəteydə.

فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَن تُرْفَعَ وَيُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ يُسَبِّحُ لَهُ فِيهَا بِالْغُدُوِّ وَالْآصَالِ (36)‏

(Hidoyəti ım nur)Bə kəonədəy ki, Xıdovəndi bəçəvon bılınd bıey iyən çəy nomi əyo zikr bıey iznış doə və əyo sıbo-şəv bəy təsbih voteydən(əy pok zıneydən).

Vəynə ayə de ilahi hidoyəti iyən nuri bəyoni bə oxo rəse. ın ayə hamyedə:zəmini dimisə ilahi hidoyəti ço qırd kəonədə vəşedə iyən bə cokəson həm ruşnə baxş kardedə ki, çəy sakinon nımoj,Xıdo zikr kardəkəson iyən imoni əhlin. ə kəon ki,Xıdovəndi əvonış bəsə co kəonsə barz iyən bılınd ğərolış doə və bəbe çəvon çı muminon miyono barzə məğamış bıbu.

Ruşine ki, Məkkədə bıə Kəbə kə iyən qırd vırəonədə bıə dini məkanon jıqo qıləy xısusiyyətışon heste və məxloğ bo ilahi hidoyəti ğəbul kardey xoto, bəbe bə ın məkanon tərəf bışon.

Çın ayəku umutedəmon:

1-məçit bəbe çı co kəonku fərğ bıko iyən əv bəbe har cəhəto çok iyən barz bıbu.

2-Xıdo nom iyən əy zikr karde,bəbe har kədə zum-zumə və zikr bıbu, bə həmonə kə qıləy erj bədoe iyən əv çı co kəonku fərğ bəkay.

رِجَالٌ لَّا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَن ذِكْرِ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاء الزَّكَاةِ يَخَافُونَ يَوْماً تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَالْأَبْصَارُ (37) 

Əmerdon ki, hiç qıləy ticorət iyən muamilə əvoni çı Xıdovəndi nomi zikr kardey, nımoji bərpo kardey iyən zəkoti pərdaxt kardeyku ğofil nibəkay. əvon çı dılon iyən çəşon çın holiku bə holi dəşə rujiku tarseydən.

لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ مَا عَمِلُوا وَيَزِيدَهُم مِّن فَضْلِهِ وَاللَّهُ يَرْزُقُ مَن يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ (38) 

(Im boçəy xotoe)Ta Xıdovənd çəvon kardə çiyonsə veyçok bəvon mıkofot bıdəy və ıştə fəzl iyən rəhmətiku(bəvon) ziyodkəy və Xıdovənd bə hakəsi bıpyişe behisob ruzi bədoe.

İmoninə jenı-merdon ki,ilahi hidoyətiku bəhrə bardedən,boştə maddi iyən dınyəviyə ehtiyocon bərtərəf kardeyro cəhd kardedən iyən de kəsbo-ticorəti məşğul bedən. əmmo ım koon əvoni çı mənəvi iyən dini koon əncom doeyku oqəteydəni və əvon hejo bəştə ağıbəti fik mandedən və dığğət karddən ki, bəbe əvon ğıyoməti ruji məhkəmədə hozzı bıbon və bəştə kardə kon cəvob bıdəyn. ım ko qıləy zumandə amili unvanədə imoni əhli çıyavə koonku oqəteydə və əvoni bə çok iyən loyığinə koon tərəf sovğ doydə.

Həlbəttə Xıdovənde-Aləm həm de jıqo çokə ko soybon deştə lutf iyən rəhməti rəftor kardedə və de yavə ko soybon deştə ədoləti. çı çokə ko soybi mıkofoti çandə kərə ziyod yəni hətta de tosə haftsa bərobəri həm doydə, əmmo bəd iyən bevəcə ko soybi bəçəy əncom doə koy miğdori ğədər bəy cəzo bədoe.

Xıdovəndi bəştə çokə bandəon bıə lutf ıme ki,əv çəvon kamə əməlon əvəzi beşeydə və bəvon komilə surətədə mıkofot doydə.çə rızğ iyən mıkofotisə əlovə əvoni axırəti ruji ziyod iyən hevujə ruziyon çəş kardedə və əv anədəndə bəvon çəvonku əto bəkay ki, dınyo əhl əy hisob kardey nibəzıne. bə rəvoyəton əsos Xıdo çokə bandəon əvonin ki,əvon çı əzoni sədo məseyədə ıştə koyku dast kəşeydən və bə nımoji tərəf de surəti hərəkət kardeydən.sıbi nımoji faxti həm hiç qıləy amil əvoni deştə məşğul kardedəni.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-mol iyən sərvət iyən maddi koon cazibə anəndəy ki,inson ehanə dığğət nıko,əy çı Xıdo zikr kardeyku obəqəte.

2-de Xıdo zikr,nımoj iyən zəkoti bə ico bıə ticorət vey ğeymətine.Xıdo ovliyaon boştə maddi jimoniro cəhd kardedən,əmmo eyni holədə çı axırətiku həm ğofil nin. de qıləy co bəyoni  Xıdo zikr nıbə ticorət iyən ixtisod puç iyən ğeymətış ni və çı suğuti moyəy. həyğətədə Xıdo zikr iyən nımoj bə ticorəti bərəkət doydə və bə camiyə ozavziye boyis bedə.

3-ğıyoməti ruji qırd çiyon çın holiku bə hol dəbəşeyn.dınyoədə cilvə pəydu kardə çiyon be ğeymət bəbe və məxloği dınyoədə bəvon etino nıkardə çiyon erjin və ğeymətin bəbe.

4-bə Xıdo xoto çı ticorətiku dəvardə kəson,bə ilahi behisobə mənfəəti dast pəydu bəkayn.