630-ə hissə-Nuri surə-53-57 şərifə ayəon

630-ə hissə

وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَئِنْ أَمَرْتَهُمْ لَيَخْرُجُنَّ قُل لَّا تُقْسِمُوا طَاعَةٌ مَّعْرُوفَةٌ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ (53)‏

Və bə Xıdo ğoymə ğəssəm hardeşone ki, əgər(bo cihodiro) əmr bıdoş, hukmən çı kəyku xaric bəbeyn. (bəvon)vuji: ğəssəm məhənən. bə xoş omə itoət(bəsə bemənoə sıxanonsə vey çoke) həlbəttə, Xıdovənd bəşmə əncom doə koon aqahe.

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ فَإِن تَوَلَّوا فَإِنَّمَا عَلَيْهِ مَا حُمِّلَ وَعَلَيْكُم مَّا حُمِّلْتُمْ وَإِن تُطِيعُوهُ تَهْتَدُوا وَمَا عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ (54) 

Vuji: bə Xıdo iyən bəçəy peyğombəri pemandənən. çən, əgər dim bıqordıniyon(bəy hiç qıləy zərəl nibərosniyon zira) çəy vəzifə fəğət bəçəy ohdə noə bıə çiye və bəşmə gi noə bıə çiyon şımə vəzifəy. və əgər şımə bəy itoət bıkoyn, bə hidoyəti bərəsiyon və peyğombəri ğərəz ruşinə təblıği co vəzifəş ni.

Mınofiğon ə fərdonin ki,zohirədə çı imoni iddioədən. əmmo çəvon botınədə imonışon ni. çəvon şivəonku ıme ki, əvon həddiku ziyodə ğəssəm hardedən. hafaxti hisskəyn ki, islomi camiyə əvoni zıneydən və əvoni tojniye fikədən, əvon de bə dini mığəddəsə çiyon ğəssəm hardey, elan kardedən ki, əmə hozzımon Xıdo royədə ıştə coniyən moli bıdəmon və çoko lozıme əmə çı Xıdo iyən çəy rəsuli xıdmətədəmon.

Əmmo təcrubə nışonış doə ki,jıqo şuar doə iyən de həyəcon və hərorəti qəp jıə kəson, iminə mərhələdə de mıxtəlifə bəhonəon çı səhnəku xaric beydən və çı muşkilə ləzəonku fərol kardedən.

Xıdovənd çəvon cəvobədə bəçəvon ım dıcurə rəftori xoto hamyedə: şımə ğəssəm hardey lozım ni, bəlkəm şımə əmələdə nışon bıdənən ki, bə əmri pemandon iyən ıştə idddioədə sadığiyon.qımon məkənən ki,şımə milləti bə dast dənoydon iyən ıştəni bənə mumini təğdım kardeydon və Xıdovəndi şımə çın koyku xəbəş ni. ne jıqo ni, zira Xıdovənd şımə botınonku xəbədoe iyən boəy hiççi məxfi mandedəni.

Ayəon dəvomədə bə ım nuktə təkid kardedə ki, bə peyğombəri sıxanon pemandey iyən nıpemandey mənfəət iyən ziyon bəşmə ıştəni bərəse, nəinki, bə peyğombəri. əgər əmələdə bəy tabe bıbon bə rostə roy tərəf hidoyət bəbiyoniyən şımə çı jimoni inhirafon və kəcə roonku bə diyəro bəmandiyon.əmmo əgər şımə bəçəy əmron itoət nıkardeyone həni bo pəyğombəri hiç qıləy vəzifə ni. zira əv bəştə vəzifəş əməl kardə iyən çı Xıdo əmronış ojə-oşkoə surətədə bo qırd məxloği izohış kardə.əmmo şımə bəştə vəzifəon əməlon kardəni və bə Xıdo iyən bəçəy peyğombəri əmron quşon doəni və əməlon kardəni.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-çı kali fərdon ğoymə ğəssəmon əməni bə dast nıdəno ki,ım çı mınofiğon nışonəonkue,nəinki,çı muminon nışonəonku.

2-peyğombəri vəzifə Xıdo hukmon bə milləti rosneye və əv bın koyədə hiçkəsi məcbur kardey əzıni.

3-bə peyğombəri əmron pemandey, bənə bə Xıdo əmr iyən hukmon pemandey mislədə vocibe və bəçəy əmron nıpemandey yəni bə Xıdo əmron tabe nıbeye.

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُم فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَى لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَنِي لَا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً وَمَن كَفَرَ بَعْدَ ذَلِكَ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ (55) 

Xıdovənd bə şıməku imon vardə kəson iyən ləyoğətinə koon əncom doə kəson və`dəş doə ki, hukmən əvoni bənə çəvon bənav bıə kəson zəmini dimisə canişin ğərol bıdəy və şək ni Xıdovənd boəvon bəqəm kardə dini bəvon ixtidor(istiğror) bıbaxşo və çəvon tarsi bıə oroməti təbdilkəy ta(fəğət) mıni pərəstışkəyn və bomı hiççi şərik  nıqəton və peş ımi hakəs kofir bıbu, çən əvon həmonə fosiğonin.

Vəynə ayəonədə həyğiyə imoni nışonə bə Xıdo və bəçəy peyğombəri komilə surətədə təslim bıeyış zıne.ın ayə hamyedə: bə Xıdo itoəti nəticə fəğət axırətədə zohir bedəni, bəlkəm dınyoədə həm hosil bedə və əv həm camiyə çı harcurnə zılm, no oroməti və beədolətiku əmonədə oqətə qıləy çokə hukuməti bərğərol kardeye. Xıdovəndi ım və`dəş bə salehə muminon doəşe. qıləy və`də ki, çımi bənav bo navkonə salehə umməton həm bə həyğət rosnəşbe. çımi bədiqə həm har qıləy millət ki, imon biyo iyən salehə əməlon əncom bıdo, Xıdovənd bəştə və`də əməl bəkay iyən bəvon ğudrət və ixtidor baxş bəkay. bə rəvoyəton əsos çın ayə komilə misdoğ iyən dəlil axırız-zəmonədə çı İmom Məhdi(əc)-i dınyoədə bərğərol kardə hukuməte.

Çın ayəku umutedəmon:

1-dınyoədə bo tohidi iyən əmniyyəti istiğror kardeyro və çı kufr iyən şırki rişə bırniyero hukuməti bə dast sıey,çı har qıləy mumini oruze və Xıdovənd çəy bə həyğət rəse və`dəş doə.

2-din çı siyosətiku co ni,bəlkəm hukumət iyən siyosət bo din iyən dindoron coni hifz kardeyroe.

3-çı imoni əhli oxonə ğələbə,çı salehon dınyo hukuməti bərğərol kardey iyən çı kofiron sultə rıjniyey,qıləy ğətiyə hodisəy ki, vəomə tarıxədə ım ilahi və`də bə həyğət bərəse.

وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ (56) 

Və nımoji bərpokənən iyən zəkot pərdaxtkənən və bə peyğombəri pemandənən, ğasbu bəşımə rəhm bıbu.

لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مُعْجِزِينَ فِي الْأَرْضِ وَمَأْوَاهُمُ النَّارُ وَلَبِئْسَ الْمَصِيرُ (57) 

Hiçfaxti qımon məkə ki, kofiron əməni zəminisə ociz bəkayn. çəvon vırə otəşe və bərosti(əv) qıləy yavə ağıbəte.

Navnə ayəon dəvomədə ın ayə ijən bə Xıdo iyən bəçəy peyğombəri əmron pemandey təkid kardedə və hamyedə: nımoj de Xıdovəndi  ıştə rabitəon zumand kardey xoto bıə qıləy roye və de ehtiyocinə şəxson rabitə bərğərol kardey bəbe de zəkoti roy bıbu. və de ilahi rəhbəron rabitə bərğərol kardey həm bəbe de bəçəvon əmron pemandey ro bıbu və ım çı har qıləy həyğiyə mumini vəzifəy.

Bədihiye İlahi rəhmət iyən lutfi sayədə  bo muminon islomi hukuməti bərğərol kardey, həmınə ım rabitəon hifz kardey girovədəy. şək ni çı muminon ğədəmon mığobilədə islomi deşmınon həm beko nıştənin iyən icozə doydənin ki, muminon hukuməti çəvon cənqaliku xarickəyn. əve ayəon dəvomədə hamyedə: çəvon dıli piyə çiyon çı Xıdovəndi irodə vədə hiççi ni və əvon ilahi tələbon bə həyğət rəse iyən bə həxı tərəfdoron mane bıey əzınin.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-islami prizmaku ibodi iyən ixtisodiyə məsələon və iştimayi, siyosi  iyən hukuməti koon çı yəndeyku co nin.

2-kofiron çanəndə zumand iyən ğudrətin həm bıbon,çəvon bo islomi dınyo dimisə pevolo bıey vəy qəteyro bıə cəhdon hədərəy və qıləy ruj islom bə qırd dınyo hakim bəbe.