631-ə hissə-Nuri surə-58-61 şərifə ayəon

631-ə hissə

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِيَسْتَأْذِنكُمُ الَّذِينَ مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ وَالَّذِينَ لَمْ يَبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنكُمْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ مِن قَبْلِ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَحِينَ تَضَعُونَ ثِيَابَكُم مِّنَ الظَّهِيرَةِ وَمِن بَعْدِ صَلَاةِ الْعِشَاء ثَلَاثُ عَوْرَاتٍ لَّكُمْ لَيْسَ عَلَيْكُمْ وَلَا عَلَيْهِمْ جُنَاحٌ بَعْدَهُنَّ طَوَّافُونَ عَلَيْكُم بَعْضُكُمْ عَلَى بَعْضٍ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ (58)‏

Ha imon vardə kəson ha! şımə mılk bıə nokəon iyən bə həddı-buluği nırəsə kəson ruji se və`də şıməku(bə otəğ dəşeyro) icozə bıstənon. sıbi nımoji bənav və ruji nimədə ıştə oləton ıştə taniku bə bi bekardedon və ijən işa nımoji bədiqə. ım seqlə şımə xəlvətə faxte. ğərəz çın seqlə faxtiku əlovə boşımə iyən bo əvon hiç qıləy qıno ni beicozə varid bıbiyon. zira əvon hejo deşmə şe-omey kardedən və bəzi qılə çı bəzi qılə palu varid bedən. Xıdovənd jələvoni ıştə ayəon boşımə bəyon kardedə və Xıdovənd alim iyən hikməti soybe.

وَإِذَا بَلَغَ الْأَطْفَالُ مِنكُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْتَأْذِنُوا كَمَا اسْتَأْذَنَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ (59) 

Və hafaxti şımə hırdənon bə həddı-buluği rəsin, çən bəbe bənə ıştə bənav(bə həddı-buluği rəsə kəson qırd faxtonədə varid bıeyro) icozə bıstənon. Xıdovənd əzın iyən həkime.

Nuri surə ki, de zinokorə jenı-merdon tənbihi hukmi bino be, bın oxonə ayəonədə çı fərzəndon miyono cinsi inhirafon vəy qəteyro iyən aylə muhitiyədə umumi iffəti hifz kardey xoto hamyedə:şımə kəon xıdmətçiyon iyən şımə hırdənon iyən yolon ki, təbiiiyə surətədə bə kə qırd vırəon şe-omey kardedən, bəbe əvon bəştə pı-mo məxsusə vırə varid bıey ğanuni rioyətkəykəyn və çəvonku icozə nıstəne bəçəvon otaği daxil nıbon. həlbəttə çun bə hədıı-buluği nırəsə iyən bəştə pı-mo ziyodə əloğəşon bıə hırdənon adətən hejo çəvon palun,ın ayəon məxsusə formədə çəvon barədə hamyedə: hətta bə buluği nırəsə hırdənon həm çı pı-mo istirohəti faxti iyən valideyni xəlvət kardə faxti bəbe icozə bıstənon.ım ğanuni bəbe valideynon bəbe bəştə fərzəndon umuton və əvoni iffətin iyən pok perosnon.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-çı jenı-merdi rabitəon bəbe jıqo bıbu ki, həm çı fərzəndon həyo iyən iffət iyən həm çı valideyni məxsusə çərçivəon hifz bıbu.

2-hırdənon bəbe pokəti iyən iffətin bıey,ıştə kə iyən xıyzoni muhitədə umuton.

3-şuə bəbe şəvı-rujiku i hissə boştə jimoni həmro cokəy iyən bəbe fərzəndon bın faxtondə bəvon mane nıbon.

وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاء اللَّاتِي لَا يَرْجُونَ نِكَاحاً فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُنَاحٌ أَن يَضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ غَيْرَ مُتَبَرِّجَاتٍ بِزِينَةٍ وَأَن يَسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَّهُنَّ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ (60) 

Və bo kədə mandə iyən bo vəyə kardey umudəvo nıbə jenon hiç qıləy qıno ni ıştə hicobi bınəy bə kəno. əmmo de ın şərti ki,ıştə ziynəti oşko nıkəy və iffətin bıey bo əvon vey çoke.və Xıdovənd əməs iyən aqahe.

Hicobi kulliyə ğanun çın surə 31-ə ayədə bəyon be. ın ayə sinnış dəvardə jenon çın hukmiku istisna zıneydə və hamyedə:bəştə sinni dəvarde xoto iyən həni bo vəyə kardey fikışon nıbə iyən hiçkəsi həm de əvon izdivac kardey rəğbətışon nıbə jenon, çı noməhrəmə şəxson tonoku həm ıştə çadrə ya ləçəki ıştə səyku peqətey bəzıneyn və lozım  ni əvon ıştə sə-qi bıpuşnon.həlbəttə bın surətədə ki, çəvon sə-qiyədə hiç qıləy zər-zivərışon nıbu iyən əvon ıştəni deəy nıdəroston. təbiiye jıqo şərayitədə bıə jenon həni ıştə cinsi cazibəşon çı dasto doə və çəvon ıştə hicobi oj kardey bo camiyə hiç qıləy fəsod icod kardedəni.həlbəttə ruşine ki,ım jenon həm ehanə bənə co jenon bə hicobi ğanuni ehtirom bınon və ıştəni edon, ım boçəvon pokəti iyən iffətin bıey xoto vey çoke.

In ayə de çokə formə nışon doydə ki, çı hicobi əsliyə fəlsəfə çı xanımon iffət iyən həyo hifz kardeye və təbiiye bə hicobi rioyət kardey boçəvon ıştəni xəyre. həlbəttə ə libos islomi hicob bə hisob omeydə ki, merdon şəhvəti təhrik nıkəy iyən çı cinsi ğərizə və meyli təhriki zəminə hozzı nıkəy.

Çın ayəku umutedəmon:

1-islomi ğanunon de zərurət iyən həyğəton mıtobiğ iyən elastike. liza de fərdon şərayiti əvəz bıey mutənosib əvəz bedə. çoko ki, ın ayə bo sinnış dəvardə jenon hicobi ğanuni hoston kardedə.

2-de dərostə-perostə holəti iyən zinət əşyaon oşkoə holətədə çı idastə noməhrəmon huzurədəiştirok kardey, bo jenon cayiz ni.

‏ لَيْسَ عَلَى الْأَعْمَى حَرَجٌ وَلَا عَلَى الْأَعْرَجِ حَرَجٌ وَلَا عَلَى الْمَرِيضِ حَرَجٌ وَلَا عَلَى أَنفُسِكُمْ أَن تَأْكُلُوا مِن بُيُوتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ آبَائِكُمْ أَوْ بُيُوتِ أُمَّهَاتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ إِخْوَانِكُمْ أَوْ بُيُوتِ أَخَوَاتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ أَعْمَامِكُمْ أَوْ بُيُوتِ عَمَّاتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ أَخْوَالِكُمْ أَوْ بُيُوتِ خَالَاتِكُمْ أَوْ مَا مَلَكْتُم مَّفَاتِحَهُ أَوْ صَدِيقِكُمْ لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَأْكُلُوا جَمِيعاً أَوْ أَشْتَاتاً فَإِذَا دَخَلْتُم بُيُوتاً فَسَلِّمُوا عَلَى أَنفُسِكُمْ تَحِيَّةً مِّنْ عِندِ اللَّهِ مُبَارَكَةً طَيِّبَةً كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُون (61)

Bə ku, şıl iyən noxəşi de cokəson bə ico xorək hardey ayb ni.bəşmə ıştəni ıştə kəonədə ya ıştə pıon kəonədə ya ıştə boon kəonədə ya ıştə hovon kəonədə ya ıştə amuon kəmonədə ya ıştə bibiyon kəonədə ya ıştə dayon kəonədə ya ıştə xaləon kəonədə hardey hiç qıləy ayb ni. çı həmmə ivrədə bıhon ya co-co hiç qıləy ayb ni. çoko bə kə daxil biyon bə iyənde səlom bıdənən ki,ım ilahi təhiyyət və mıborək, bə xoş omənine. Xıdovənd ıştə ayəon jıləvoni bəyon kardedə. ğasbu şımə fik-fam bıkoyn.

In ayə se qılə baxşış heste. iminə baxş bənə ku iyən şılə odəmon bıə çı adiyə noxəşon iyən çı cismiyə əlilon barədəy və hamyedə: Xıdovənd bo noxəşon bə məşəğğt nıeqınyro bıə har saxt iyən çətinə koş hoston kardə bənə nımoj, rujə, həcc iyən cihodi bıə koonış boəvon hoston kardə. çən, şımə həm ıştə iştimayi iyən xıyzoni jimonədə çəvon koon hostonkənən.

Çın ayə dıminə baxş çı nəsəbiyə nezə odəmon barədəy ki,hamyedə: ıştə pı, mo, hovə, bo ya amu ya bibi ya xalə və day kədə hardey-peşomeyro hiç qıləy icozə sıey lozım ni və Xıdovəndi çəvon kəonədə normal surətədə hardey-peşomey icozəş və həxış doə. şımə kə şe-omey kardə duston iyən oşnoon kədə ya çəvon kəon kilidon şımə dastədə bıə və çəvon nıbə faxti şımə bəçəvon kəon şedon,bə ın hukmi şomil bedən və çəvon kəonədə həmçinin hardey-peşomeyro bo icozə sıey ehtiyoc ni.

Ayə seminə baxşədə qıləy kulliyə ğaydə-ğanuni bəyon kardedə ki, əv həm bə kə varid bıey ədəbiku bəhs kardedə. ısət çı bəştə kə varid beyədə bıbu ya bə cokəson kəon bıbu, bəbe bə kə əhli de səmimiyyəti bə ico bıə səlom doey bıbu. zira Xıdovənd çı mısılmınon təhiyyət iyən səloməti de bə iyənde səlom doey girovədə ğərolış doə ki, ım ıştən bo səlomətiro qıləy dıvoe iyən səlom doey həmonə kəon əhliku dardo-bəlo dəf kardedə.

Çın ayəku umutedəmon:

1-islomi hukuməti məsul şəxson iyən millət bəbe bo əlilon iyən noxəşon norohətçəti boyis bıə har ko çəvonku bə diyərokəyn. ısət çı çəvon barədə sərf kardə bıə xarcon barədə bıbu ya çı ko ya kə muhitədə bıbu. bəbe çəvon jimoni şərayit və imkonaton hozzı bıbu.

2-nəsəbi ğohumon bəsə iyəndeysə həxışon heste. çəvonku qıləyni ıme ki, çəvon kəonədə normal surətədə xorək bəhəyn.

3-islomədə çı duston həx çı nezə odəmon həxon cərqədə ğərolış qətə.

4-səlom doey, qıləy osmoni iyən mıborəkə ədəbe iyən bə jimoni xəy-bərəkəti boyis bəbe.