803-ə hissə-Yasini surə-10-12 şərifə ayəon

803-ə hissə

وَسَوَاء عَلَيْهِمْ أَأَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْ لاَ يُؤْمِنُونَ (10) 

Boəvon farğ kardedəni ki, bəvon tars bıdoş ya tars nıdoş, əvon imon nibəvardeyn.

إِنَّمَا تُنذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ وَخَشِيَ الرَّحْمَن بِالْغَيْبِ فَبَشِّرْهُ بِمَغْفِرَةٍ وَأَجْرٍ كَرِيمٍ (11) 

Fəğət bə kəson çəşnavi doey(bəzneş ki,) bə zikri(Ğıroni) pemandedən və dıləku(nıvində) Rəhmonə(Xıdoku) tarsedən. çən, bəy qıləy məğfırət iyən erjinə mıkofati mıjdəvoni bıdə.

Vəynə proqramədə bıə ayəon ğıyoməti ruji çı mışrik iyən kofiron saxtə əzobiku xəbə doydəbe. ın  ayəon hamyedə ki, çın cəzo mənşə çəvon de həxı inodkorətiye. joqo ki, əvon bo pəyğombəri məntığiyə sıxanon məse hozzı bedənıbin və ya əgər həm məsedəbin, əmmo ijən dığğət kardedə nıbin. jıqo bızın ki, çə həzrəti sıxanon məsedənıbin. liza hiç qıləy tafutış nıbe ki, peyğmbər əvoni bıtorsıno ya nıtorsıno. zira çəvon umumən bo imon vardey fikışon nıbe. çəvon dılon bənə voşi ovi təsir nıkardə hışkə zəminiye və təbiiye ki, jıqo qıləy zəminədə hiç qıləy beməy nipebərəse iyən ruşd nibəkarde. ayəon dəvomədə hamyedə: çəşnavi iyən xəbərdorəti bə insoni təsir kardedə iyən boəy foydəş heste ki, bo həmonə pand iyən nəsyəti ğəbul kardey hozzon və bəy pemandedən. Ğıroni ayəon həmmə bə təzəkkur iyən pandi boyis bedə və peyğombər həm çandə qılə ayəonədə “mutəzəkkir” yəni təzəkkur ya nəsyətədə mənoədə ğeyd bıə.

Umumən dini veyə həyğət iyən maarifon insoni ilahiyə fıtrətədə noey bıə, əmmo çandə qılə amilon boyis bedə ki, inson çəyku ğəflətədə bımando. Xıdovənd bo insoni çı ğəfləti haniku oğo kardey iyən fıtriyə zınəyon bəçəy yod vardey xoto, peyğombəron iyən osmoniyə kitobonış vığandə ta hakəs ki, çı həyğəti dumoe hidoyət pəyduko iyən çı zəlolətilu perəxo. təbiiye ki,ikəs de ilahi peyğombəron rabitəş bıbu ha holədə həm oşkoyədə və həmən punhonədə Xıdo ıştə nəzədə bəqəte və kam bə səf iyən xətoon giriftor bəbe.

Xıdovəndi de jıqo insonon rəftor həm bəçəy məğfırət iyən kəroməti əsose. Xıdovənd jıqo insonon qınon puşnedə və bəçəy çokə koon çokə mıkofat doydə.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-bə qırd milləti huccəti təmom kardey lozıme. əmmo fəğət bəkəson təsiri ehtımol heste ki, əvon həyğəton pəydu kardero bo pand iyən nəsyəti ğəbul kardey hozzon.

2-Kərimə-Ğıron çı pand iyən təzəkkuri kitobe ta çı insoni hıtə fıtrət oğo bıbu və çı ğəfləti amilonku perəxo.

3-bə Xıdovəndi həyğiyə imon, punhon iyən məxfiyə vırəonədə çəyku tarseye. nəinki, fəğət zohir iyən milləti çəşi vədə.

4-hakəs ki, bə peyğombəri çəşnaviyon dığğətko, bə ilahi rəhməti şomil bəbe və bəvon vəhışti mıjdəvoni doye bəbe.

إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَى وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَكُلَّ شَيْءٍ أحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ (12)‏

Bərosti əmə bımyon bəyji kardedəmon və naviku  vığandə çiyon iyən əsəron(noə çiyon) nıvıştedəmon və harçi ruşinə kitobədə hisob kardedəmon.

Çı peyğombəron iyən osmoniyə kitobon vey muhimmə xəbərdorətiynku qıləyni, ğıyomət iyən bə insoni əməlon rəsey barədəy. bın mənoədə ki, inson mardey bəpeştə co qılə aləmədə bəyji bəbe və çəy kardə koon barədə istintoğ iyən sıvol-cəvob bəbe. təbiiye ki, ğıyoməti ruji məhkəmədə hozzı bıey şərt, dınyoədə çı insoni qırd əməlon nıvışteye ta bə insonon hisobi rəsey bəçəy əsos bəəməl boy.

Umumən dınyo məhkəmə sistemədə fəğət bə cinoyətkoron koon cəzo doey bedə, əv həm çı cinoyəti ıştən iyən çəy oşkoə təsiron həddədə. qıləy holədə ki, ğıyoməti məhkəmə çı insoni har qıləy çokə ko mığoyisə kardedə və bəy mıkofat doydə. həmçinin çəy yavə koonku sıvol-cəvob kardedə iyən bəy cəzo doydə. əv, həm çı insoni əməlon zohiri vindedə iyən həmən çəy mardey bəpeştə mumkine çandə da ya sa sor mandə əsəron.

Fərzkənən qıləy fərd bə ğətli mırtəkib bıə. məhkəmə fəğət çı ğətli hukmi bekardedə. qıləy holədə ki, çı məğtuli jimoni həmro iyən fərzənd bə çandə qılə ixtisodi, sosyal iyən mədəni problemon dıço bedə ki, çəy kıştey bəpeştə mumkine ım çandə da sor dıroz dəkəşo. ımrujnə dınyo məhkəmə nəzəku ın problemon cəzo sistemədə vindey bedəni və çı məğtuli xıyzoni peşonə muşkilaton xoto bo ğatili qıləy cəzo nəzədə qətey bıəni. qıləy holədə ki, Xıdo ədolətinə məhkəmədə bə dıroz mıddətədə çı insoni əməli bədiqə bıə təsir iyən nəticəon həm dığğət bıə.

Ayə dəvomədə bə insonon əməlon nıvıştey iyən ğeyd bıey təkid kardə holədə hamyedə: həmmə çiyon lovhi-məhfuzədə nıvıştey bəbe və hiççi çı viro bekardey nibəbe. çun, ım lovhi-məhfuz ğıyoməti ruji bə insonon mıkofat ya cəzo doeyədə çı ilahi qırd məlayikonrəhbər və vədə bəşe, əve bın ayədə çı “imom”təbiriku oko doey bıə.

Çın ayəku umutedəmon:

1-insoni əməlon dosye çəy mardey bəpeştə de tobə ğıyoməti ruji oje. çəy mardey bədiqə həm çəy kardə koon nəticə və təsiri dəvomış heste və çəy əməli koyədə dərc bəbe.

2-islomi fərhənqədə inson fəğət bəştə kardə koon cəvobdeh ni, bəlkəm əv bəbe ıştə xıyzon iyən cəməyətədə həm bəştə koon nəticə cəvob bıdo.

3-ğıyoməti ruji ilahi məhkəmə bə zənn iyən qımoni əsos ni, bəlkəm bə dəğiğə sənədon əsose ki, nıvıştə bıə iyən çəyku hiççi nə bəkam bıə və nə ziyod.