812-ə hissə-Yasini surə-71-76 şərifə ayəon

812-ə hissə

أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا خَلَقْنَا لَهُمْ مِمَّا عَمِلَتْ أَيْدِينَا أَنْعَاماً فَهُمْ لَهَا مَالِكُونَ (71)

Aya çəmə(ğudrəti) dasti kardə çiyonku nıvinde? boəvon çolınqon ofəyəmone ki, əvon çəy soybin və çolınqon boəvon ram kardemone.

وَذَلَّلْنَاهَا لَهُمْ فَمِنْهَا رَكُوبُهُمْ وَمِنْهَا يَأْكُلُونَ (72) 

Bəçəvon kali qılə suvar bedən və bəzi qıləyniku hardedən.

وَلَهُمْ فِيهَا مَنَافِعُ وَمَشَارِبُ أَفَلَا يَشْكُرُونَ (73) 

Və bəvonədə bo milləti(bənə paşmə iyən pusti co) mənfəəton(həm) heste və(bənə şıti) peşoməninə(çiyon) heste. çən, çıro şukr kardedənin?

In ayəon çı Xıdovəndi bə insonon lutf iyən nemətonku qıləyni bəyon kardedə və çı insonon jimonədə bıəheyvonon roli aşmardedə. harçənd çı heyvonon umdə baxş bo insonon ram nin və əvon dıyo iyən hışkiyədə jiyedən. əmmo çə heyvonon kali qıləyni jıqo bo insonon ramin iyən çəy ixtiyorədəy ki, bəşər ıştəni çəvon malik zıneydə və deçəy piyə formə çəyku bəhrə bardedən. ımi həm zikr kardey lozıme ki, ısətnə inkişof kardə zəmonədə çı çolınqə heyvononklu istifodə kardey nəin ki, bəkam bıəni, bəlkəm tiki həm ziyod bıə.

Ehanə navkonə soronədə çı qo iyən pəsi şıtiku çandə nev peşomənin iyən hardəninə çiyon hozzı bedəbe, ımruj bəşər çın heyvonaton şıtiku çandə nev şıti məhsulon istehsol kardedən.

Çın heyvonaton paşmə iyən pustiku nevbənev olət iyən tan kardemon hozzı kardedən. deməkə ki, ısətnə əsr iyən zəmonədə kali suni maddonku olət iyən insoni ehtiyoci bıə kali çiyon hozzı kardedən, əmmo ijən çı heyvonon pust iyən paşməku vey keyfiyyətin iyən bə xoşomə oləton hozzı kardey bedə.

Isət həm dınyo ziyodə vıronədə və hətto inkişof kardə məmləkəton ləşkəronədə bo bandə vıronku dəvardero bənə asb iyən şaturi bıə vositonku oko doydən və ya jıqo saxt dəvardə bıə vıronku məhsul iyən təchizaton ovoştıney bedə.

Insoni xorəki məhsulon umdə baxş çı heyvonoku bə dast omeydə. xılğəti dəstqo çı bəşəri ın ehtiyoci de heyvonon çəy vaxtədə zandey və ziyod bıey roy və de qıləy çokə formə bə əməl omeydə.

Həyğət ıme ki, bəşər bə qırd ın neməton xoto bəştə pərvərdıqori şık kardedəni və de tobə ısət kamə şəxson fik kardəşone ki, ehanə ım heyvonaton nıbon və ya bo bəşəri ram nıbon bəvədə inson çiç bəkarde?

Çın ayəonku umutedəmon:

1-bənə qo, asb iyən şaturi bıə çolınqon bo insoni xoto ofəyə bıən. liza ehanə heyvonon məxsusən çı lınqon nıbon, bəşəri jimon de işkilon dim bədim bəbe. əmmo əgər inson zəmini kurədə nıbon, bo heyvonon hiç qıləy problem icod nibəbe.

2-insoni vədə heyvonon vucud iyən çəvon ram bıey, ilahi nemətonkuye. ehanə əvon ram bıə nəbin, çəvon bənə şıt iyən qujdi məshulatonku oko doey bo insoni vey saxt əbi.

3-bə ilahi neməton dığğət nıkardey, bə insoni ıştə xalıği mığobilədə şukr nıkardey ruhiyyə boyis bəbe.

وَاتَّخَذُوا مِن دُونِ اللَّهِ آلِهَةً لَعَلَّهُمْ يُنصَرُونَ (74) 

De bəvon komək kardey umu, (İbıə)Xıdo əvəzi xıdonışon(bo pərəstışiro)

qəte. (qıləy holədə ki,)həmonə xıdoon bəvon komək kardey.

لَا يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَهُمْ وَهُمْ لَهُمْ جُندٌ مُّحْضَرُونَ (75)

Zuşon ni və ımon(ğıyoməti ruji) bənə bıton ləşkəri hozzı bəbeyn.

فَلَا يَحْزُنكَ قَوْلُهُمْ إِنَّا نَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ (76) 

Çən, çı mışrikon sıxanon tıni məhzun(ğəmqin) nıko. əmə çəvon punhon iyən oşko kardə çiyon zıneydəmon.

Insoni bə ilahi neməton nunkurəti kardey nışonəonku qıləyni, bə coqləyni məbudon soyəx şıeye. ım qıləy koye ki, mışrikon ələni və əyani surətədə və kali muminon məxfiyə formədə və bəçəş nıçiyə surətədə ımi əncom doydən.

Zohiriyə şırk ıme ki, inson bıvıto: mı ın şəxsi ya əşyo pərəstış kardedəm. əmmo xəfif  iyən sıvıkə şırk ıme ki, əv çı pərəstışiku qıləy sıxan nıvıto və məsələn  bıvoto ki, ğərəz Xıdo çın şəxsi çımı jimonədə qıləy yolə rolış bıə və əgər əv bıənıəbe, mı ıştə jimonədə bədbəxt iyn biçorə əbim. ya bıvoto ki, fəğət çəy komək iyən himoyə be ki, mı bın vırə oməm rəsəm.

Qıləy holədə ki,ruşine co şəxs iyən əşyo, insoni jimonədə Xıdoku mıstəğilə rolış ni və əvon Xıdo şəriki roli hənək kardey əzınin. qırd çiyon de Xıdovəndi tələb iyən irodə vositəy və çəy hiç qıləy şərikiş ni. həlbəttə, əşyo iyən əşxason vositə ğərol doydən ta deçəvon vositə bə insoni qıləy nemət bırəso ya qıləy xıdmət ğəbulko.

Ayə dəvomədə hamyedə: ğıyoməti ruji ki, çı insoni koon buruz iyən zohir bıə ruje, mışrikon çı bıton peştono bəmanden. joqo ki, bıton çəvon komandironin və əvon həm çı bıton ləşkəri əskəron. zira, əvon dınyoədə ıştə çəş iyən quşi bastə holədə bəştə pərəstış kardə xorafat iyən bidəton mutibin.

Oxonə ayə bə Xıdo-Rəsul(s)iyən muminon xitob kardə holədə hamyedə: çı mışrikon ın norəvoə sıxanon iyən çəvon  bə peyğombər(s), Ğıroni iyən bəşmə dini əğayidi doə nodırıstə nisbətonku noumu iyən məyus məbənən . əvon bə Xıdo ixtiyor vadoənən ki, Xıdovənd çəvon həmmə çiyonku aqahe və əvoni bəçəvon curm iyən qınon mutənosib bə cəzo bərosne.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-Vucudi aləmədə hiçkəs iyən hiçki Xıdo əvəzi ni. qırd səbəbon çı maddi bıbu ya ğeyri-maddi,Yolə Xıdo tərəfiku vositəonin və çı bəşəri jimonədə çəvon qıləy mıstəğilə rol və təsirışon ni. liza çı şırki hiç qıləy ğoymə əsos və rişəş ni.

2-bə Xıdo ğudrəti dığğət nıkardə holədə çı cokəsonku qıləy çi tələb kardey, inev şırk və kufre. həyğətədə çı cokəson komək kardey de Xıdo tələb iyən irodə vositəy.

3-mığət bıbəmon çı dini mıxolifon norəvoə sıxanon, bəçəmə noumu iyən məysuəti  və ıştə dini vəzifəon iyən məsuliyyəton çok-çoki bə vırə rosneyədə sıstəti boyis nıbu.