813-ə hissə-Yasini surə-77-80 şərifə ayəon

813-ə hissə

أَوَلَمْ يَرَ الْإِنسَانُ أَنَّا خَلَقْنَاهُ مِن نُّطْفَةٍ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٌ مُّبِينٌ (77) 

Aya insoni nıvindeşe(və fik nıkardışe) ki, əmə əvımon qıləy(bemığdorə) nutfəku ofəyəmone? çən, ısət oşkoə dışmen bıə.

وَضَرَبَ لَنَا مَثَلاً وَنَسِيَ خَلْقَهُ قَالَ مَنْ يُحْيِي الْعِظَامَ وَهِيَ رَمِيمٌ (78) 

Və boəmə misolış varde iyən ıştə xılğətış yodo bekarde, voteşe: kom şəxs(ın) pıxə aston bəyji bəkarde?

قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنشَأَهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ وَهُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ (79) 

Vuji: həmonə kəs ki, iminə kərə əvış ofəyə, əy(ijən) bəyji bəkarde və əv har qıləy məxloğiku aqahe.

Tarıxiyə rəvoyətonədə omə ki, çı Məkkə mışrikonku qıləyni itikə pıxə astəş bəştə dastış qəte və islomi əzizə peyğombəri(s) palu ome və voteşe: kon şəxs çımı dastə bıə ın hırd bıə iyən pıxə və bə tuli umuj qıniyə astəon ijən sənibəton bəyji bəkarde? In sıvol bəvədə bə əməl omeydə ki, inson çı Xıdovəndi ğudrəti məhdud bızıno və çun bə insoni dınyodə mışohidə kardə çiyon əsos, jıqo qıləy çi bə əməl oməni, əve iddio kardedə ki, ğıyoməti ruji həm jıqo qıləy çi imkonış ni.

Liza peşonə ayəonədə bə miadi inkor kardə kəson ın sıvolicəvob doydə və hamyedə: şımə çokonə Xıdo ğudrəti məhdud zınyeydon? qıləy holədə ki, şımə həmmə tikəy qədə nutfəku ofəyə bıon. aya həmonə Xıdo ki, iminə kərə jıqo çi əncom doey ğudrətış heste, ijən sənibəton ım ko bə vırə rosneyku ocize?

Aya qımon kardedon ki, əv zıneydəni çı insoni bədəmi zərrə iyən əczo bə kon vırə pərokəndə iyən pevolo bıə ta de insonon ijən rost kardey iyən perosney əvoni ijən sənibəton bəyjiko?

Bəşər ki, Xıdo məxloğe, deştə məhdudə elm iyən ğudrəti kardeyış zınə labarotoriyəonədə de insoni iyən heyvoni huceyron kaştey iyən perosney, çı huceyron tumi hovuj kardedə. aya zumandə Xıdovənd ki, çı bəşəri xalığe, kardey nibəzıne çı har qıləy insoni bədəmi zərrəon ijən sənibəton bəyiko iyən bəy jimon baxşko? Imruj bəşəri elmi isbotış kardə ki, çı har insoni bədəmi huceyron “di eney”(DNA) molekulonədə çəy qırd jenetik xısusiyyəton noey bıə və ın xıslət unikal formədəy və hiçvaxti çı miyoniko əşıni.

Imruj çı qıləy fərdi çandə dırozə soronədə mardey bəpeştə təyin kardey mumkin nıbə cəsədi, bəşər deçəvon huceyron DNA testi iyən əy deçəy nezə odəmon DNA-i mığoyisə kardey mıəyyən bedə.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-de Xıdo deşmonəti iyən təlim və əmron vədə yoləşəxəti kardey, çəy deçəy xalıği dasti qıləy beçizə nutfəku xəlğ bıeyku ğafil bıey nışonəy.

2-miadi inkor kardə kəson həyğətədə, bə Xıdovəndixılğətədə insonon ijən sənibəton bəyji kardey elm iyən ğudrətədə şəkk kardedən və bo miadi imkon nıbey hiç qıləy ağli dəlil nışon doydənin.

3-miadi bəhsədə bə dıqlə muhimmə nuktə dığğət kardey lozıme: qıləyni Xıdovəndi xılğətədə insonon ijən sənibəton xəlğ kardey ğudrət və coqləyni çəy insonon əməl iyən rəftoron nisbətədə oxoş nıbə elme.

4-ehanə sıvol bo zıney iyən famey xoto bıbu, çok iyən bə xoş omənine və bəpe de dini koon eksperton vositə  bə etığodi şubhə iyən sıvolon cəvob doey bıbu. əmmo əgər sıvol de inodkorəti formə bıbu, bo həyğəti dərk kardero ni, bəlkəm bo istehzo iyən məsxərə xotoye.

الَّذِي جَعَلَ لَكُم مِّنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ نَاراً فَإِذَا أَنتُم مِّنْهُ تُوقِدُونَ (80) 

Həmonə kəs ki, boşımə havzə doyku otəşış ofəyə və şımə(havaxti bıpyone) çəyku otəş voşnedon.

Vəynə ayədə bə Xıdovəndi xılğətədə bıə ğudrəti işorə be, ın ayə bə təbyəti cozibədorə cilvəonku qıləyni işorə kardedə və hamyedə: bə Xıdovəndi təbyətədə noə ğanunon təsiri əsos, bə havzə doon xıçon bə iyənde de şiddəti dəsyue təsiri xoto, əv zik doydə və otəş istehsol bedə. ımi həm zikr kardey lozıme ki, ğədimə zəmonədə kibrit iyən əvoşın çı bəşəri dast rəsədə nıbe və millət əvoni de sığon bə iyənde jıey və ya de doon çuon bə iyande dəsyue qıləy zik beşedəbe və otəş bə əməl omeydəbe.

Ehanə de qıləy tındə vavaz və tufani qıniye çı doon xoləon bəyənde qıniyedən və bə elektrik cərəyoni təsiri xoto, zik beşedə və havzə doonku otəş bə əməl omeydəbe.

Bın ayədə deməkə ki, ov de otəşi i omeydəni və əvon de iyande ziddin, əmmo əvon i miyono cəm bıən. de qıləy co iborəti havzə do ki, de ovi bəyjiye, bəçəy zidd bıə otəşi mənşəəy. həlbəttə, həmonə do ehanə hışk bıbu, çəy doku həm bo otəşi voşnero oko doey bedə.

Çın ayəku umutedəmon:

1-təbyət iyən bəy hakim bıə ğanunon zıney, bə Xıdo iyən bəçəy ğudrəti imoni zumand kardey zəminəy.

2-Həşi nur iyən qaməti ki, bə doon xıçə iyən xolon dətevedə, çı miyonkiu şedəni. bəlkəm, bəvədə ehtiyotədə oqətey bedə. çı doon çuon de otəşi suteyədə, həyğətədə ım çı həşi çandə dırozə soron ərzədə bə həmonə doon doə enerjiye ki, de otəşi hərorəti formə ozod bedə və bə dınyo oqardedə. ın proses bın dınyoədə enerji ijən sənibəton istehsoli prosese.