814-ə hissə-Yasini surə-81-83 şərifə ayəon

814-ə hissə

أَوَلَيْسَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بِقَادِرٍ عَلَى أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُم بَلَى وَهُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلِيمُ (81) 

Aya ikəsi ki, osmonon iyən zəminış ofəyə, ğudrətış ni bənə əvon(həm) xəlğko?

bəle(kardey bəzıne) və əv Xalığ, Əzıne.

Vəynə proqramədə ərzımon karde ki, Kərimə-Ğıron bə Xıdovəndi insoni çı nutfəku bıə xılğəti iyən otəşi havzə doyku icod kardey ğudrəti işorəş karde. ın ayə bə Xıdovəndi osmonon iyən zəmini xılğətədə bıə ğudrəti işorə kardedə və hamyedə: ehanə şımə Xıdovəndi ğudrətədə şəkk kardedon ki, aya mardə insonon ijən sənibəton bəyji kardey mumkine ya ne, çən, çıro şımə bə Xıdovəndi osmonon iyən zəminədə bıə əzəməti nəzə kardeydəniyon ki, çokonə əvon bərpo bıən və bə qıləy mecuzəvi nizom və sistemi əsos qardə və hərəkət kardə holədən? hestemoni aləmi hovujəti iyən əzəməti jıqoye ki, zəmini kurə deəy mığoyisədə bənə qıləy hevujə biyobonədə qıləy huşi zərrəy. zəmin ıştən həm ıştədə hırdə iyən dıjdə mevcudaton ehtivo kardedə. bənə dıjdə bandon iyən dıyoon, səhron, ruon iyən mə`dənon, hışki iyən dıyo heyvonaton iyən mıxtəlifə beməyon və doonin ki, ımoni aşmarde çı insoni ğudrəti xaricədə ni.

Aya hestemoni aləmədə de qırd ımoni vindey, ijən həm bə Xıdovəndi şıməni ğıyoməti ruji sənibəton bəyji kardey şəkk kardedon? dınyoədə nutfə inə ləvədə bə qıləy ruşeym iyən komilə insoni təbdil bedə. əmmo axırətədə bənə qıləy zəminədə kaştə bıə donəy ki, peşo tişi jedə və tuliku xaric bedə. insoniku mandə har zərrə de Xıdovəndi ğudrəti tuliku xaric bedə və bənə insoni dınyoədə bıə şikili zohir bedə.

Əgər çın şubhəku bəhs bıbu ki, insoni bədəmi zərrə aləmədə pevolo bıə və çəy vırə və məkon mıəyyən ni, bəbe dığğətkəmon ki, Xıdovəndi bə qırd çiyon əhotəş heste, əv bə həmmə çiyon aqahe və çəy elmiku hiççi xaric ni. liza ha vırə pevolo bıə insoni bədəmi cəm kardey iyən əy sənibəton bəyji kardey mumkine.

Çın ayəku umutedəmon:

1-de munkiron şubhəon rəftorədə, mıstəğim iyən sərostə cəvobi əvəzi, çı sıvol-cəvob metodiku bəhrə bardey bəbe və çəvon vijdoni oğo kardey bəbe ta əvon ıştən ıştə cəvobi pəydukon.

2-xılğəti bə elm iyən ğudrəti ehtiyociş heste və Xıdovənd dınyo iyən axırətədə bə oxoş nıbə elmi malike.

3-ikəs ki, əzəmətinə hestemoni aləmış de heyrətamizə nizomi ofəyəşe, ijən kardey bəzıne insonon ğıyoməti ruji bəyjiko.

إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ (82) 

Çəy fərmon ıme ki, havaxt əv qıləy çi irodəko(bıpyo), fəğət bəy bəvote:

bıbi! çən, əv rəyrə mevcud bəbe.

Navnə ayə dəvomədə ın ayə bə ilahi ğudrəti təkid kardedə və hamyedə: əşyo ofəyəmon boəy hostone. joqo ni ki, osmoni xılğət qıləy saxtə ko, əmmo qıləy mujnə ofəyəmon hostone. bəlkəm, həmmə çi çəy nəzdədə i iyən yeksane və deçəy irodə iyən tələbi har qıləy vucudi mevcud bıey mumkine. de qıləy co iborəti çəy irodə iyən əşyo icodi miyono fosilə ni və çoko bəvoten bənə çəşi bəyənde jıeye.

Əmə insonon həm harçi bıpyəmon kardey bəznemon ıştə zehnədə qıləy çi təsəvvırkəmon və çəmə irodə iyən həmonə təsviri icodi miyono qıləy fosilə ni. əmmo çəmə zehni xarici aləmədə bə jıqo qıləy çi ğadir nimon. əmmo Xıdovənd harçi irodəko, dərhol əv xarici aləmədə bə vucud bome.

Çın ayəku umutedəmon:

1-həmmə əşyo xılğət ısət çı dıjd bıbu ya hırd ya sodə bıbu ya mırəkkəb, bo Xıdovəndi i iyən yeksane.

2-Xıdovənd həyot baxş kardedə və mevcudati hiççiku xəlğ kardedə. de qıləy co iborəti mevcudaton maddə iyən çəvon surəti bə izəmon bə əməl vardedə. əmmo çəmə insonon xəlğ kardə çi, fəğət surət baxş kardedə və hiçvaxti əmə ğadir nimon mevcudaton çı hiççiku ofəyəmon.

فَسُبْحَانَ الَّذِي بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ (83)

Çən, mınəzzəhe əkəs ki, harçi hakimiyyət çəy dastədəy və(şımə) bəçəy tərəf oqordıney bəbiyon.

In ayə ki, çı Yasini mıborəkə surə oxonə ayəy, qıləy kulliyə şikilədə hamyedə: hestemoni aləmi mıtləğə hakimiyyət iyən malikiyyət bə Xıdo məxsuse və əv çı harcurnə ocizəti, zəyfəti iyən sıstətiku mınəzzəh və poke. binobərin hiçkəs bəbe çı Xıdovəndi ğıyoməti ruji ijən sənibəton xəlğ kardey ğudrəti barədə bə şəkk iyən tərdidi dıço nıbon və hukmən əvon həmmə bəçəy tərəf oqordıney bəben.

Fərzkəmon ki, ehanə inson ıştə vucudi malik bıəbe, ğasbu de ilahi ın irodə mıborizə bardey ğudrətış əbi. əmmo həyğətədə inson ıştə vucudi soyb ni və əv məmluk iyən mutiye və ıştəku hiççiş ni. inson hətto ıştə bə dınyo omey iyən şıey koyədə ıştəku hiç qıləy ixtiyor iyən irodəş ni. çən, bə kon dəlili əsos ğıyoməti ruji ijən sənibəton bəyji bıey koyədə şək kardedə.

Çın ayəku umutedəmon:

1-çokonə Xıdovəndi  ğıyoməti bərpo kardey koyədə ociz hisob kardedon? qıləy holədə ki, əv bə harçi ğadire iyən çı harcurnə ocizəti iyən zəyfətiku mınəzzəh və bə diyəroye.

2-hestmoni aləmi bino kardey iyən oroxney, Xıdo dastədəy. xılğət deçəy ğudrəti dasti bino bıə və həmmə çiyon oqardemon həm bəçəy tərəfe.