818-ə hissə-Saffati surə-22-30 şərifə ayəon

818-ə hissə

احْشُرُوا الَّذِينَ ظَلَمُوا وَأَزْوَاجَهُمْ وَمَا كَانُوا يَعْبُدُونَ (22) 

(Xıdovənd bə mələkon əmr bəkarde)Sıtəmkoron və de əvon icərqədə bıə kəson və çəvon Xıdo əvəzi pərəstış kardə çiyon(bə ivrə) cəmkənən.

مِن دُونِ اللَّهِ فَاهْدُوهُمْ إِلَى صِرَاطِ الْجَحِيمِ (23) 

Çən, həmməy bə cəhəndımi səmt səbərokənən.

Dəvardə proqramədə ərzımon karde ki, cəhəndımi əhl de cəhəndımi otəşi mışohidə kardey ıştə dəvardə kardə koonku peşmon bəbeyn, ıştəni mızəmmət bəkardeyn iyən noləvo fəryod bəjəneyn ki, vay bıbu bəçəmə holi ki, jıqo qıləy ruji təkzib kardedəbimon.

In ayəon hamyedə: həmonə ruji Xıdovənde-Aləm bə cəhəndımi məmuron bıə mələkon əmr bəkarde ki, kofiron, zolımon iyən çəvon məbudon çı cokəsonku cokon və bə cəhəndımi tərəf bışıkırnon.

Təbiiye zılmi çandə nev və ğısmonış heste. Kərimə-Ğıroni mədəniyyətədə zılmi kəlmə iştimayi məfhumisə əlovə ki, bə cəkəson zılm kardeye, bəştə zılm kardey həm şomil bedə. bə Xıdo şırk kardey həm dıjdə zılmi nımunəonkuye.

Cəhəndımədə çı pesəoxtə bıə məbudon huzur həm ğasbu bə dıqlə cəhəti xotoye: qıləyni bənə kofir,zolım iyən tağutə hukumətə məbudon ki, insonon bıən ki, Xıdo əvəzi itoət iyən pərəstış bıən. coqləyni həm insoni de bənə sığ,bıt iyən beconə çuon bə ico məhşur bıey ıştən həm bo əy təhğır bə hisob omeydə və ıştəni boşımi xoto mızəmmət kardeydə.

Ayəon dəvomədə hamyedə: əvon bə cəhəndımi tərəf səbəro bəbeyn ki, ın təbir inev zolımə insoni təhğır iyən mızəmmət kardeye. quya ikəs ki, dınyoədə deştə ixtiyori bə ilahi rostə roy tərəf hərəkət nıko, ğıyoməti ruji bə cəhəndmi tərəf hidoyət bəbe. əv həm məcburi surətədə.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-ğıyoməti ruji hakəs deştə həmfik iyən məhbubi məhşur bəbe və hətto ehanə çəy məbud sığ iyən çu həm bıbu, ijən deəy məhşur bəbe.

2-hiçki iyən hiççi ğıyoməti ruji çı mışrikon işkilon həll kardey əzıni iyən əy çı cəhəndımiku peroxney əzıni.

وَقِفُوهُمْ إِنَّهُم مَّسْئُولُونَ (24)‏

Əvoni oqətənən ki, çəvonku sıvol-cəvob bıənine.

مَا لَكُمْ لَا تَنَاصَرُونَ (25) 

Bəvon votey bəbe: çiç bıə ki, ımruj bə iyande komək kardedəniyon?

بَلْ هُمُ الْيَوْمَ مُسْتَسْلِمُونَ (26)

(Bəle, bəiyande komək kardey nibəzıneyn)Bəlkəm, əvon ımruj komilən(bə Xıdo ğudrəti) təslimin.

Vəynə ayəonədə handemone ki, firiştəon ko zolımon cəm kardeyn iyən əvoni cəhəndımi tərəf bardey be. ın ayəon hamyedə: bə məlayikon xitob bəbe ki, zolımon oqətənən. zira, əvon bə cəhəndımi varid bıey bənav, bəbe bə çandə qılə sıvolon cəvob bıdoyn.harçənd çın sıvolon cəvob ruşin iyən oşkoye və Xədovəndiku hiççi məxfi niki, de ın sıvol-cəvobon oşko bıbu. demiyən, çın ko həmməysə veyə foydəş, çı mucrim iyən qınokoron ıştən bəştə qınon iğror kardeye ki, ın həm inev mızəmməte və həmən bəvon cəzo doeyro huccəti təmom kardeye.

Zolımon əğedə iyən əməlonku sıvol kardey dəvomədə, çəvonku dəparsey bəbe ki, çıro əvon ıştə ziyodə həmfik iyəndustonku komək seydənin? şımə ki, dınyoədə muşkiloton vaxti bəvon dəvi teydəbiyon, çən ısət boçi çəvonku komək tələb kardedəniyon? əvon eıtorof bəkardeyn ki, nə çı ğudrəti soybon və nə çı sərvəti soybon bəon komək kardey nibəzlneyn(çunki, əvon ıştən həm bə əzobi dıço bıən) və nə çəvon həmfikon və həmkoron çıvon dastiku qətey bəzıneyn. zira, həmməy bə Xıdovəndi mıtləğə şikilədə bıə ğudrəti tabe bəbeyn və hiçki çəy iroədə mığobilədə qıləy ko əncom doey əzıni.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-ğıyoməti ruji çəməku sıvol-cəvob bəbe. çəmə umriku, cıvonətiku, fik və əğedəku iyən çəmə rəftor iyən əməlonku.

2-yoləşəxə iyən usyinkorə fərdon həm ğıyoməti ruji Xıdovəndi ğudrəti mığobilədə məhzə formədə təslim bəbeyn.

3-bə dınyo jimoni əks, ğıyoməti ruji qınokoron bə iyande komək kardey əznin.

وَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ يَتَسَاءلُونَ (27) 

Və çəvonku bəzi qıləyni bə coqləyni dim bəqəteyn və iyandeyku xəbə bəstəneyn.

قَالُوا إِنَّكُمْ كُنتُمْ تَأْتُونَنَا عَنِ الْيَمِينِ (28) 

Bəvoteyn: beşək şımə(biyonku zohirədə) de xeyrxahəti ro bəçəmə tərəf omeydəbiyon.

قَالُوا بَل لَّمْ تَكُونُوا مُؤْمِنِينَ (29) 

Əvon(cəvobədə) bəvoteyn: bəlkəm, şımə imoni əhliku nıbiyon.

وَمَا كَانَ لَنَا عَلَيْكُم مِّن سُلْطَانٍ بَلْ كُنتُمْ قَوْماً طَاغِينَ (30) 

Və çəmə bəşmə hiç qıləy sultəmon nıbe, bəlkəm şımə ıştən qıləy tuğyongərə ğovm biyon.

In ayəon ğıyoməti ruji səhnəonku qıləyni bə təsvir kəşeydə ki, bə zəloləti dıço bıə kəson ıştə rəhbəron bın koyədə mığəssır bəzıneyn və iyandeyku sıvol bəkardeyn və istintoğ bəbardeyn. sıftədə tərəfdoron və bəştə rəhbəron tabe bıə kəson bəvoteyn: ım şımə biyon ki, de xeyrxahəti iyən dıləsutəti zıvoni əmənon bə dast dənoe və ğəssəmon harde iyən isroron karde ta əmə bə qınon mırtəkib bıbəmon. ehanə şımə bıə nıəbiyon, əmə bə jıqo qıləy rəftoron giriftor nıəbimon.

Əmmo çın bə dast eğandə bıə tərəfdoron yolon və rəhbəron doə cəvob ım bəbe ki, şımə ki, ıştən çı imoni əhl nıbiyon və ehanə jıqo bıəbiyon, bəvədə şımə çı ilahi peyğombəron iyən osmoniyə kitobon əvəzi, bəçəmə soyəx nıəvıyon və çəmə sıxanon ğəbul nıəkəyon. çən, ısət şımə ıştən bəştə sə-sıxan bıkənən iyən ıştəni mızəmmətkənən. zira, əmə şıməmon dezzu iyən məcburi surətədə bə ın roy tərəf vardəmon ni. şımə bə çı həxıku dayirəku dəvardey iyən bəştə tuğyoni xoto, çəmə dumo omiyon.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-ğıyoməti ruji bə şırk iyən kufri yolon pemandə tərəfdorə qınokoron, kardey bəzneyn ıştə qınon bəştə camiyə rəhbəron qıy şodey, əmmo ım bəhonəon çəvonku ğəbul bıənin ni.

2-kufr iyən şırki navəjənon, de xeyrxahəti formə milləti bə dast dənydən, əvoni mınhərif kardedən və bə zəlolət eğandedən.

3-xarici iyən muhiti amilon, insoni bo qıno əncom doeyro məcbur kardedənin. bəlkəm, çı insoni ıştən daxiliyə inhirofəti və çəy zəyifə irodə iyən ixtiyore ki, əy bə qınokor iyən xətokoron əməlon tərəf sovğ doydə.