823-ə hissə-Saffati surə-69-78 şərifə ayəon

823-ə hissə

إِنَّهُمْ أَلْفَوْا آبَاءهُمْ ضَالِّينَ (69) 

Əvon ıştə pıon ro dəqıjniyə kəs vindeşone.

فَهُمْ عَلَى آثَارِهِمْ يُهْرَعُونَ (70) 

Əmmo, de ın holi(demiyən) rəyrə dumo əvon şiin.

وَلَقَدْ ضَلَّ قَبْلَهُمْ أَكْثَرُ الْأَوَّلِينَ (71) 

Beşək, çəvon bənav bıə navkonəyon əksəriyyət(həm) ıştə roşon dəqıjniyə.

Navnə proqramədə çı kofir iyən qınokoron cəhəndımədə bıə yavə iyən saxtə vəzyətiku bəhs kardedəbe. ın ayəon çəvon cəhəndımi əhl  bıey jıləvoni bəyon kardedə: əvon əndişə iyən təfəkkur nıkardə holədə bəştə navkonə əbo-əjdodi əğedə və bovəon tabe bedən və kur-kuronə surətədə çəvon şıə roy və adəton ğəbul və bəvon təğlid kardedən. həni diyə kardedənin ki, aya çəvon şıə ın ro səhihe ya nodırıste və ağli əsose ya ne?

Ayəon dəvomədə hamyedə: məələsəf ın kur-kuronə təğlid tarıxi dırosi çı mıxtəlifə etnos və milləton miyono mevcud bıə. məxloği veyni qımon kardedəbin ki, çəvon navkonə dədə-bobon bovə və adəton dırısıt və səhihe. hətto, ehanə çə adətvə ğanunon xorafat bıey həxədə qıləy nəzə doey curətışon ni, çəvon həxədə qıləy nəzə votey zıneydənin və çəvon nodırıst bıey barədə hiç qıləy sıxan votey zıneydəni.

Dəvardə nəslonku bə irs mandə çiyon oqətey, beməntığ iyəən kur-kuronə formədə bəvon təğlıd kardey mənoədə ni. çoko ki, əgər bəşər təcrubi elmədə bə dəvardəyon elmi iktifo kardəşbe, çəy jimonədə həni hiç qıləy inkişof və ozavziye hosil nıəbi. De qıləy co vey səhihə bəyoni dəvardə nslonku bə irs mandə çiyon oqətey, çəvon foydənin iyən çokə adəton hifz kardey iyən oqətey mənoədəy.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-islomi mədəniyyətədə etığodonədə təğlid cayiz ni. nə bəştə dədə-bobo və co dini alimon. hakəs bəbe ıştə çı tohid, nıbuvvət iyən miadiku iborət bıə əğedə usulon barədə təhğığko və de dəlil iyən məntıği bə yəğın bırəso.

2-de be dəlilə kur-kuronə təğlıdi, inson dınyo iyən axırətədə bə yavə tale dıço bəbe.

3-navkonəyon fik, əğedə iyən adəton, bəbe de ağl iyən məntıği meyaron pamuye bıbu. nəinki, de etnik, irği iyən bənə ımon bıə hiss iyən emosiyaon.

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا فِيهِم مُّنذِرِينَ (72) 

Həyğətən, əmə bəçəvon miyon tars doəkəson vığandemone.

فَانظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُنذَرِينَ (73) 

Çən, odyəs ki, tars doə bıə kəson oxo çokonə be?

إِلَّا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ (74) 

(Qırd əvon məhf bin)Ğərəz Xıdo xolis kardə bandəon.

Vəynə ayon dəvomədə ki, ıştə roy qin kardə kəson bə cəhəndım eqıniye barədə be, ın ayəon hanyedə: çın fərdonku bə zəlolət eqıniyə dəlil, bə osmoniyə rəhbəron nıbey xoto nıbe. zira, Xıdovəndi bə mıxtəlifə ğovmon miyono peyğombəronış vığandə ta həmonə milləti irşod iyən hidoyətko və əvoni çı dınyo iyən axırəti ağıbətiku bərhəzərko.

Harçənd kitobi soyb bıə peyğombəron, mığdori nəzəku kam bıən, əmmo təblığiyə peyğombəron ki, dıjdə peyğombəron şəryəti təblığ kardedəbin, vey be ta kali rəvoyətonədə çəvon mığdor təğribən sa vist həzo ço həzo elon bıə.

Peyğombəron muhimmə vəzifəonku, milləti aqah kardey, əvoni çı fəsod iyən beəxloğətiku ozod kardey və əvoni çı zılm, kufr iyən şırkiku bə diyəro kardeye. əmmo, de təəssıfi milləti əksəriyyət bə dıləsutə mellimon çəşnavi iyən irşodon dığğət kardedə nıbin və bə dınyo iyən axırəti bevəcə tale və sərnıvışti dıço bin.

Həlbəttə, xolisə bandəon ki, qırd koonədə fəğət Xıdo ıştə nəzədə qəteydən və dayimi surətədə boçəy rizoyəti cəlb kardero, səy və cəhd kardedən. boçımi xoto, əvon çı yavə ağıbətiku bə səodət iyən hərəbaxtəti rəseydən. muxlisə şəxson ehanə Xıdo mərıfətədə iyən bəy imonədə bə kəmoli dərəcə bırəson, Xıdovəndi tərəfiku bəvon çookə mıkofaton doey bəbe ta əvon çı nəfsoni iyən şəytoni ziyononku əmonədə bımandon.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-ğıyoməti ruji ıştəni cəhəndımi otəşiku oqəteyro, bə mınhərif iyən ro qin kardə kəson çəşnavi doey, bənə bənə kəş çı otəşi sutuy mə`rəzədə bıə kəsi xəbərdorəti doey, qıləy lozımə koye.

2-ehanə çı camiyə əksər şəxson ıştə ro dəqıjnon, bəbe deəvon həmranq məbəmon. bəlkəm, bəbe əvoni həm hidoyət kardey fikədə bıbəmon.

3-dəvardə etnoson tarıxi mıtoliyə kardey iyən bəçəvon tale dığğət kardey, bə insoni ozavziye iyən hərəbaxtəti boyis bəbe və bəçəy həxı çı botıliku co kardey ko komək bəbe.

4-Xıdo bandəçəti iyən ibodətədə ixlos, bə insoni xoşbəxtəti iyən yavə ağıbətiku nicot iyən perəxey boyis bəbe.

وَلَقَدْ نَادَانَا نُوحٌ فَلَنِعْمَ الْمُجِيبُونَ (75) 

Və həyğətən, Nuhi əmənış(bo fəryodi rəsero) vanqış je. (və əmə çəy dıvomon məse)çən, çı çokə icobətəkəmon.

وَنَجَّيْنَاهُ وَأَهْلَهُ مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ (76)

Və əv iyən çəy xanedanımon çı yolə ğəmiku peroxnemone.

‏ وَجَعَلْنَا ذُرِّيَّتَهُ هُمْ الْبَاقِينَ (77) 

Və çəy nəslımon baği hastemone.

وَتَرَكْنَا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ (78) 

Və omə nəslonədə boəy(çokə nom iyən xotırə) nomone.

Navnə ayəon hamyedə: Xıdovənde-Aləm bə dəvardə milləton miyon peyğombəronış vığandə. ın ayəon bə peyğombəron qıləyni yəni bə həzrəte Nuh(ə)-i məbus kardey işorə kardedə ki, ə həzrət ilahi dıjdə peyğombəronku qıləyn be. deməkə ki, həzrəte Nuh(ə) çandə sor deştə ğovmi irşod iyən hidoyəti ko məşğul be və de dıləsutəti iyən xeyrxahəti əvoni çı şırk iyən kufriku bə diyəro oqətey fikədə be, əmmo çəy ğovmi əksər məxloğ bəçəy sıxanon dığğət kardedə nıbin və çəy risoləti təkzib kardedəbin.

Nəhoyətn, həzrəte Nuh(ə) ıştə ğovmi hidoyətiku məyus be və Xıdovəndiku tələbış karde ki, çı kofiron rəğ-rişə bıbırno və muminon coni peroxno. Xıdovənde-Aləm həm çəy dıvoş mıstəcəb iyən ğəbulış karde və qıləy zumandə tufon iyən dıjdə oveyzi qırd vırəş eqəteşe və kofironış həlok klarde. fəğət imoni əhl ki, bə həzrəte Nuh(ə)-i və`dəon imonışon hestebe, de həzrəte Nuh(ə)-i bə ico bə kəşti suvar bin və çın dıjdə bəloku perəxin.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-dıvo, ilahi imdodon ğəbul kardey roye. həlbəttə, bo əkəson ki, əvon bəştə vəzifəon çok-çoki əməl kardedən və əvoni səhihə formədə bə vırə rosnedən. ımi həm zikr kardey lozıme ki, Xıdo ovliyaon de saxtəti dim omeyədə, bə Xıdo dərqo de dıvo iyən istimdodi vositə, bəsə işkilonsə ğalib omeydən və bə sıvi dıço bedənin.

2-nəslon mandey ya məhf bıey çı Xıdo dastədəy. Xıdovənde-Aləm Nuh iyən çəy duston və bəy imon vardə kəson çı qıləy zumand və hovlnokə tufiooni mığobilədə oqətışe və və ıştə ro dəqıjnəkəsonış bə həlokət rosne.

3-Saleh, pərhizkor iyən pokə insonon oxoyədə dıjdə bəlo və ğəmonku ozod bəbeyn və dınyo iyən axırətədə ağıbət bə xey bəneyn.