824-ə hissə-Saffati surə-79-92 şərifə ayəon

824-ə hissə

سَلَامٌ عَلَى نُوحٍ فِي الْعَالَمِينَ (79) 

Qırd aləmon dılədə bə Nuhi səlom bıbu.

إِنَّا كَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ (80)

Əmə jıləvoni bə çokə ko soybon mıkofot doydəmon.

إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُؤْمِنِينَ (81) 

Bərosti, əv çəmə muminə bandəonku be.

ثُمَّ أَغْرَقْنَا الْآخَرِينَ (82) 

Peşo cokəson ğərğ kardemone.

Vəynə bərnomə ayəonədə işorə be ki, Xıdovəndi həzrəte Nuh(ə) iyən çə həzrəti dustonış çı hovlnok iyən dıjdə tufoniku peroxneşe. əvon oxoyədə solim bə qıləy əmnə sahili rəsin. ın ayəon hamyedə: qırd kofiron iyən həzrəte Nuh(ə)-i risoləti inkor kardə iyən bəçəy sıxanon məsxərə kardə kəson bə ilahi əzobi dıço bin və bə həlokət rəsin.

Ilahi səlom və tarıxi dırozi qırd muminon səlom bıbu bə Nuh(ə)-i.zira, ə həzrət nəvsa penco sor boştə ğovmi cəhdış karde. bın royədə əz ıştəku ziyodə cəhd və fədokorətiş nışon doe və bə veyə əzob-əziyyəton məruz mande.çımisə barzə iftixor nibəbe ki, Xıdovənde-Xalığ bə insoni səlom bıvğando və əy de tobə ğıyoməti ruji çı aləmon miyono hifzko oqəto.

Ayəon dəvomədə hamyedə: ım ilshi səlom və mıkofot fəğət bə Nuh(ə)-i məxsus ni, bəlkəm, qırd çokə ko soybon bə ın ilahi səlom və nicoti şomil bedən və çəvon əcr iyən mıkofot doey bəbe.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-peyğombəron iyən ilahi ovliyaon ki, dınyoku şıən, çəmə səlomon ğəbul kardedən. çıro ki, Xıdo səlom bəkəsi ki, hiççi məsedəni iyən dərk kardedəni, hiç qıləy mənoş ni. demiyən, bə dəvardə peyğombər iyən ovliayon səlom doey, ilahi və erjinə əməle.

2-Xıdovəndi adət və ğanun ıme ki, çokə ko soybon bəştə rəhməti şomil kardedə və əvon Xıdovəndiku mıkofot ğəbul kardedən. Xıdovənd çı çokə ko soybon mıkofoti bın dınyoədə həm əto kardedə.

3-de imon bə ico bıə ehson və de ehsoni bə ivrə bıə imon bə qıləy dardi dəvo kardedə və çəvonku hiç qıləyni coyli foydəş ni.

4-dınyoədə əzobi noizl bıə vaxti, Xıdovənd muminon nicot doydə, harçənd əvon çı kofiron miyono həm bıbon.

وَإِنَّ مِن شِيعَتِهِ لَإِبْرَاهِيمَ (83) 

Və beşək İbreym Nuhi tərəfdoronku be.

إِذْ جَاء رَبَّهُ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ (84) 

Bə zəmon ki,(har aybiku) de solimə dıli bəştə pərvərdıqori huzur ome.

إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِ مَاذَا تَعْبُدُونَ (85) 

Bə zəmon ki, bəştə pı(yoli) iyən ğovmi voteşe: ın(bıton) çiçin ki, şımə pərəstış kardedon?

أَئِفْكاً آلِهَةً دُونَ اللَّهِ تُرِيدُونَ (86) 

Aya ğərəz Xıdo duyədə co məbudon piyedəyone?

فَمَا ظَنُّكُم بِرَبِّ الْعَالَمِينَ (87) 

Çən, şımə bə aləmon pərvərdıqori zənnon çiçe?

Tarıxi nəzəku həzrəte Nuh(ə)-i de həözrəte İbreym(ə)-i miyono qıləy dırozə mıddət mevcud bıə. əmmo, çun həzrəte İberym(ə)-i risolət həmonə çı Nuh(ə)-i peyğombərəti və həmonə tohidi xətti dəvom be, Kərimə-Ğıron həzrəte İbreym(ə)-ış çı həzrəte Nuh(ə)-i tərəfdor elon kardedə və çəvon miyono qıləy rabitəş ğərolış doə ki, jıqo bızın çəvon miyono hiç qıləy fosilə mevcud bıəni.

Çı həzrəte İberym(ə)-i həxədə bıə çın ayəon həmməysə muhimmə xısusiyyət çə həzrəti ”ğəlbe səlim” və ya solimə dıli soyb bıeye. səlim həm çı harcurnə şırk iyən mırdolətiyonku solim bıey mənoədəy və həmən Xıdovəndi mığobilədə təslim bıey mənoədə omə.

Çun, çı həzrəte İbreym(ə)-i dıl çı harcurnə şırk iyən kufriku pok və təmiz be, əve ıştə ətrofədə bıə kəson iyən ğovmi çı şırk iyən bıtpərəstəti dılədə mandey vədə sakit mandey iyən tam jıənin nıbe. liza, əve bəçəvon hidoyət pəydu kardey iyən bəvon pand və nəsytə doey fik dəşe ta əvon bəştə fıtrəti sədo və nido dığğətkon. əve, çəvonku dəparseyşe ki, şımə çokonə çın beconə sığ iyən çuyonku iborət bıə cismon mığobilədə ıştə sə təzim kardedon və əvoni pərəstış kardedon? çıro həyğiyə Xıdo əvəzi, şımə bə duyədə pesoxtə bıə məbudon soyəx şeydon? Çokonə şımə aləmon pərvərdıqor bıə Xıdo haştedon, bə şımə deştə dasti soxtə çiyon pərəstış kardedon və ijən Xıdo lutf iyən rəhməti çəş kardedon?

Çın ayəonku omutedəmon:

1-çı qırd peyğombəron ro iye və çəvon miyono hiç qıləy ixtilof iyən ziddiyyət mevcud bıəni. bənə zəmon iyən məkoni bıə amilon, bə osmoniyə dinon usul iyən prisnsipon hiç qıləy təsirış bıəni.

2-çı harcurnə şırk iyən mırdolətiyonku bə diyəro mandey iyən Xıdovəndi vədə təslim beıy, ilahi ənbiya və çəvon tərəfdoron həmməysə muhimmə xısusiyyət bıə.

3-inson çı cokəson mığobilədə məsuliyytış heste və bəbe boştə nezə odəmon iyən ətroəfədə bıə kəson hidoyəti xoto səy və cəhdko.

4-ilahi ovliyaon har qıləy fosidə muhitədə həzm bedənin, bəlkəm de mıxtəlifə roon vositə cəhd kardeən ki, həmonə muhiti əvəzkon.

فَنَظَرَ نَظْرَةً فِي النُّجُومِ (88) 

Çən, bə astovəon nəzəş karde(erəxe).

فَقَالَ إِنِّي سَقِيمٌ (89) 

Və voteşe: mı noxəşim.

فَتَوَلَّوْا عَنْهُ مُدْبِرِينَ (90) 

Çən,(milləti) çəyku dim qordınışone.

فَرَاغَ إِلَى آلِهَتِهِمْ فَقَالَ أَلَا تَأْكُلُونَ (91) 

Çən, (əv) məxfiyonə bəçəvon xıdoon səmt şe və (de məsxərə)voteşe: çıro xorək hardedəniyon?

مَا لَكُمْ لَا تَنطِقُونَ (92) 

Çiç bıə bəşmə? Boçi sıxan kardedəniyon?

Vəynə ayəon dəvomədə ki, çı həzrəte İbreym(ə)-i bıtpərəstonku sıvolonku bəhs kardedəbe, ın ayəon de çə həzrəti bo mışrik iyən bıtpərəston oğo kardey xoto, bə qıləy co şivə işorə kardedə.

Babili şəhri məxloği adət ım be ki, idə mərosimon bərpo kardeyədə əvon çı şəhriku xaric bedəbin. əvon çı şoyvonəti mərosimi bənav şəvi vaxti həzrəte İbreym(ə)-iku dəvətışon karde ki, deəvon bə ico boy bın idə mərosimədə iştirokko. əmmo, həzrəte İberym(ə) qıləy fırsəti dumo be ta çəvon bıton həmməy barışto. çun, Babili camaat astovəon ıştə taleyədə təsirin zıneydəbin, həzrəte İbreym(ə) bo əvoni ğaneko ki, deəvon bə ico çı şəhriku xaric nıbu, bəçəvon zohiri bovəon əsos, bə astovəon nəzəş karde, çən peşo voteşe: çımı uzri ğəbulkənən. zir. bə astovəon vəzyəti əsos naviku xəbə doydəm ki, mı ehanə çı şəhriku xaric bıbum, noxəş bəbem. çən vey çoke ki, az hejo şəhrədə bıamndom.

Beşək, həzrəte İbreym(ə)bə astovəon roli hiç qıləy etığodış nıbe, əmo bo milləti ğane kardey xoto,çı ğəbul bıəninə şivə və metodiku oko doe.ha holədə,ın bəhonə boyis be əv de camaati bə ico çı şəhriku xaric nıbu və ıştə çı naviku hozzı kardə proqrami bə əməl biyo. əv çı milləti nıbə vaxti bə dıjd iyən hırdə bıton soyəx şe və bəvon xitob kardə holədə hamyeşe: çıro mışrikon de nəzri nomi boşımə vardə xorəkon hardedəniyon? boçi bəmı cəvob doydəniyon və de sıxan kardeədniyon? Bəqəm mışrikon etığodışon ni ki, şımə çəvon tale iyə sərnıştədə qıləy rol və təsiron heste? çən, çıro şımə hiç qıləy ko kardey zıneydəniyon?

Çın ayəonku omutedəmon:

1-həxə roy təblığədə bəbe de har qıləy dastə dçəvon ıştən zıvoni sıxan kardey bıbu. liza, milləti adət və ğanuno və fikon zıney, boçəvon hidoyəti xoto qıləy səhihə şivə və metodi pəydu kardy koydə vey lozme.

2-camiyədə de inhirofə fik iyən metodon mıborizə bardey xoto, bəbe əməli surətədə ko kardey bıbu və de oğoəti bə ico mınosibə fırsətonku oko bıdəmon.

3-peyğombəron bo şırki inkor iyən bə tohidi səmt dəvəti məntığ, ruşin iyən de insoni ağl və fıtrəti mıtobiğe.