830-ə hissə-Saffati surə-133-138 şərifə ayəon

830-ə hissə

‏ وَإِنَّ لُوطاً لَّمِنَ الْمُرْسَلِينَ (133) 

Və bərosti Lut çəmə vığandəyonku qıləyni be.

إِذْ نَجَّيْنَاهُ وَأَهْلَهُ أَجْمَعِينَ (134) 

Bə zəmon ki, əv iyən çəy qırd xıyzon(ıştə ğəhriku) peroxnemone.

إِلَّا عَجُوزاً فِي الْغَابِرِينَ (135) 

Ğərəz qıləy piyəjeni ki, çı mandəkəsonku(həlok bıə kəsonku) be.

ثُمَّ دَمَّرْنَا الْآخَرِينَ (136) 

Peşo əmandəni məhf kardemone.

Navnə proqrami dəvomədə ki, kali peyğombəron sərquzəşton Saffati mıborəkə surədə bəyon be, ın ayəon icmoli surətədə bə həzrəte Lut(ə) iyən bəçəy ğovmi macəra işorə kardedə. Lut(ə)-i ğovm çı Hicozi şimol məntəğədə iyən çı Məkkəku bə Şami səmt hərəkəti royədə jimon kardedəbin. haruj ticori kərvonon çın royku şe-omey kardedəbin və çəvon dıyo kənoyku dəvardedəbin.tarıxi nəzəku həm bə Kərimə-Ğıroni ayəon əsos, həzrəte Lut(ə) həzrəte İbreym(ə)-i zəmonədə bıə və çə həzrəti ayin iyən şəryəti təblığ əkəyonku be.

In ayəon bə həzrəte Lut(ə) iyən bəçəy ğovmi  sərquzəşton i baxşi işorə kardedə və hamyedə: bə həmonə qınokorə ğovmi ilahi əzob nozil beyədə, bə Lut(ə)-i imon vardə iyən çəy əhliku hisob bıə kəson, Xıdo vığandə əzobiku əmonədə mandin. əvon de Lut(ə)-i çı şəhriku xaric bin iyən nicot pəydu kardeşone. əmmo, əmandə fosidə fərdon çı ilahi əzobiku xəbəşon nıbe. əve, əvon ıştə kəonədə mandəbin ki, ilahi ğəhr və əzob çı osmon iyən zəminiku əvonış dəqəte və çəvon kə-bəonış bəçəvon sə xərob iyən vironış karde.

Ayəon dəvomədə bə ın nuktə işorə be ki, çı Lut(ə)-i jimoni həmro həm de həmonə qınokorə ğovmi həmkorəti kardey iyən bəçəvon kardə yavə koon rozi bıey xoto, bənə həmonə ğovmi qıləy ağıbətış pəydu karde və xıyzoniyə rabitəon əvış peroxne nızneşe. zira, ilahi ğəzəb iyən rəhməti meyar, bə dini iyən əxloği usul və prinsipon rioyət kardeye və xıyzoni və nezəti robitəon bın koyədə hiç qıləy rolışon ni.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-Kərimə-Ğıronədə dəvardə etnoson sərquzəşton bəyon kardey, həyğətədə tarıxi dırozi ilahi sınnət və adəti təbyine ta ım bə bəşəri mıxtəlifə nəslon ibrəti boyis bıbu.

2- peyğombəron hisob çəvon fərzənd iyən jenon həx-hisobiku coye və xıyzoniyə rabitəon çı insonon tale həll kardedəni. de qıləy co iborəti fəğət fiziki cəhəto vabastəti bə insoni nicoti boyis bedəni.

3-imoni əhl və çı pəyğombəron ideoloji iyən əməli tərəfdoron, harçənd çı co ğovm iyən irğiku həm bıbon, çəy xanedaniku bə hisob omeydən. əmmo, çımi əks ehanə çəvon fərzənd iyən jenon be imon bıbon, çəvon əhli beytiku hisob nibəben.

وَإِنَّكُمْ لَتَمُرُّونَ عَلَيْهِم مُّصْبِحِينَ (137) 

Və həyğətən,şımə maştəvoni(sıbi vaxti)çəvon(vironə bıə vıron)kənoku dəvardedon(və həmçinin)hanqomi vaxti.

وَبِاللَّيْلِ أَفَلَا تَعْقِلُونَ (138) 

Çən,aya ıştə ağli oko doydəniyon?

Vəynə proqramədə ğeyd kardemone ki, Lut(ə)-i ğovm çı Məkkəku bə Şami tərəf kərvoni hərəkət kardə roysə jiyedəbin. ın ayəon hamyedə: bə ın ğovmi əzob nozil bıey bəpeştə, çə şəhri kənoku dəvardə kəson vindedəbin ki, çokonə çə şəhri əhali çı xərobəon jintono mandəbin və conışon doəbe. həmonə yavə ko soyb bıə ğovm qıləy həmcinsboz iyən homoseksualə ğovm be. çəvon miyono i dastə həm hestebe ki, çə yavə ko soybon ın bevəc və bə xoş nıomə koon mığobilədə sakit mandin tamışon je və de ın dıjdə munkər və fısğo-fucuri mıborizəşon nıbarde. Liza, əvon həm bə əzobi giriftor bin.

Kulliyə surətədə çı Lut(ə)-i ğovmi miyono çın koy ğəbohət iyən bevəcəti çı miyoniku şıəbe.əvon hətto əvoni çın yavə koyku nəhy kardə və çımi əvəzi de jenon təbiiyi izdivoc iyən vəyə kardey təklifi bəvon doə həzrəte Lut(ə)-i təhdid həm kardedəbin.

Əcibə çi ıme ki, de andə həzo sor çə ğovmi macəraku dəvardey, ımrujnə bəşər ki, çı sivilizasiyə iyən inkişofi iddio kardedə və dinon xorafat iyən kanə pərəstətiyədə mıttəhəm kardedən, ıştən bə cohilonə iyən exrocə rəftori dıço bıən. çımıisə həm vey əcibə ko ıme ki, tojə sivilizasiyə və mədəniyyəti iddio kardə kəson nəzəku, çın ko məmləkətonədə leqal iyən ğanuni hisob kardey, demokratiyə iyən insonə həxon nəzəku çı inkişofi nışonəonku məhsub bedə.

Bəpe bə ın nuktə dığğət kardy lozıme ki, insoni həyğiyə həxon bə insoni təbiiyi ehtiyocon tabeye və deçəy cismoni əndomon i omeydə və fizeoloji nəzəku həm çı merdı-jeni cinsi əndomon bo de əks cinsi rabitə bərpo kardero çəy çertiyoj kəşə bıə  və çı həmcinson deiyande robitəro hiç qıləy tənasub və həmahənqəti mevcud ni. liza, bəçəy əks har qıləy çi de insoni bədəmi fizeoloqiyə iyən deçəy təbiiyi ehtiyocon zidde və bə xılğəti sistemi həm ım əkse.

Mumkine i dastə şəxson bıvoton: bəzi fərdon bə həmcinsbozəti meylışon heste və bəpe əvoni çın meyliku məhrum nıkəmon. çımi cəvob həm vey ruşine. aya co fiziki iyən psixoloji koonədə fərdon bəştə meylon tabe bedən? məsələn, icozə bıdəmon çı ziyodə insonon bəy meylış bıə narkotik maddəon istifodə  ğanuni iyən leqal bıbu?

De qıləy co iborəti ğanun bə i hissə fərdon meyli mane bıey əzıni, bəlkəm çımi əks çı ğanuni vəzifəonku qıləyni ıme ki, ğeyri-təbiiyi iyən nomınosibə meylon vəy bıqəto.

Məsələn, ımruj i dastə fərdon dılışon heste de kali heyvonon cinsi rabitə bərğərolkon. ısət, aya bəvon ım icozə doey bəbe və çəvon ım yavə ko leqal iyən ğanuni hisob kardey mumkine? umum millət min cumlə heyvonon həxon mıdofiyə əkəyon ım ko ğeyri-təbiiyi və bə təbyəti soxtemoni zidd hisob kardedən. liza, əvon bə ın ko ələyh beşedən. çən,çı idastə fərdon bə qıləy ko meyl pəydu kardey, bə həmonə ko rasional və səhih bıey dəlolət kardedəni və bo ğanun noey mənşə bıey əzıni.

Ha holədə harçənd ımrujnə bəşər jimoni əbzoronədə min cumlə bənə olət, məskən, avtomobil iyən co rifohi vositəon koyədə ozavziyə iyən lozım bıə inkişofonış bə dast vardə, əmmo məələsəf insoni və humanistə rabitəonədə jəqo həm qıləy noiliyyətış bə dast vardəni və hətto, bə dumo mandə ki, həmcinsbozəti iyən homoseksualizm çəy nımunəonku qıləyniye.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-De navkonə etnosonku mandə bə mıxtəlifə tarıxi iyən ğədimə noxtəon seyro-səfə kardey iyən çəvon sərquzəşton mıtoliyə kardey, boştə ımrujnə jimoni  xoto qıləy ibrət peqətəmon.

2-ibrətamizə koon kam nin. problem iyən işkil ıme ki, əmə bəvon dığğət nıkardə holədə çəvon kənoyku dəvardedəmon və çəvon barədə kam fik-fam  kardedəmon ta ibrət peqətəmon.