832-ə hissə-Saffati surə-149-160 şərifə ayəon

832-ə hissə

فَاسْتَفْتِهِمْ أَلِرَبِّكَ الْبَنَاتُ وَلَهُمُ الْبَنُونَ(149) 

(Ha pəyğombər ha!)Çən, çəvonku dəpars : ”aya kinon boştı  pərvərdıqori iyən zoon boəvone?”

أَمْ خَلَقْنَا الْمَلَائِكَةَ إِنَاثاً وَهُمْ شَاهِدُونَ (150) 

Ya əmə firiştəon jen ofəyəmone və əvon(bımi) şoyd bin?

أَلَا إِنَّهُم مِّنْ إِفْكِهِمْ لَيَقُولُونَ (151) 

Aqah bıbənən ki, əvon duyədə(de behtoni) votedən:

وَلَدَ اللَّهُ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ (152) 

 ”Xıdo fərzəndış bə əməl vardə. Və həlbəttə, əvon duyəvıjonin”.

Saffati mıborəkə surə sıftəku de tosə ısət ilahi peyğombəron iyən çəvon ğovmon həxədə macəronku bəhs be. ın ayəon bə Məkkə mışrikon nodırıstə bovə və etığodon işorə kardedə və hamyedə: əvon Xıdo bənə qıləy bəşəri fik kardedən ki, çı fərzəndi soybe və firiştə iyən məlayikon çəy kinonin və jələvoni  Xıdo de insoni mığoyisə kardedən.

In ayəon ın ğeyri-səhih və nodırıstə bovəon nəfy iyən inkor kardə holədə hamyedə: şımə mışrikon çı kinonku xoşon omeydəni və bəvon nifrət kardedon və əvoni bədbəxtəti zıneydon və əvoni bəyji-bəyji əvoni bə qur dənoydon iyən dəkandedəbiyon. ısət çokonəy ki, boçi şımə bə Xıdo fərzənd nisbət doyeədə, şımə kinon bəy nisbət doydon və zoon boştə peqəteydon?

Ruşine ki,Xıdovəndi nəzd və paluyədə kinə iyən zoə eyniye və çəvon hiç qıləyni zoti cəhəto iyandeysə bəpe ni. əmmo, Kərimə-Ğıron bo de mışrikon mıcodilə və mıborizə kardero, deçəvon ıştən məntıği deəvon sıxan kardedə.

Ayəon dəvomədə hamyedə: aya şımə boştə ın iddio qıləy dəlilon heste? aya şımə Xıdo məlayikon ofəyə zəmonədə əyo biyon və mışohidəon karde ki, firiştə və mələkon jenon cinsikon? Çıro şımə bəştə zənn iyən qımoni əsos, bə Xıdo jıqo qıləy norəvo iyən yavə nisbət doydon? Umumən bəqəm çı Xıdovəndi qıləy fərzəndış heste ki, şımə çəy zoə ya kinə bıey həxədə de iyande bəhs iyən canqo-cidol kardedon?

Çın ayəonku omutedəmon:

1-pəyğombəron səyışon kardə ki, de mışrik iyən munkiron de sıvoli vositə bəhskon və  əvoni bə təfəkkuri vodorkon ta əvon tənbih bıbon iyən ıştə əğedə nodırıstə bıey sərəson.

2-bə kali dinon tərəfdoron miyono rayic bıə rəsm və portreton əks ki, əvon məlayikon çı jenon çehrə iyən əndomədə nışon doydən, bə Ğıroni ayəon əsos, ın təfəkkur mışrikonə və nodırıste və de Ğıroni ruf iyən psixoloqiyə eyni ni.

أَصْطَفَى الْبَنَاتِ عَلَى الْبَنِينَ (153)‏

Aya Xıdovəndi kinonış bəsə zoonsə(bəpe) vıjniyəşe?

مَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ (154) 

Çiç bıə bəşmə? çokonə mıhokimə kardedon?

أَفَلَا تَذَكَّرُونَ(155) 

Çən, aya pand qəteydəniyon?

أَمْ لَكُمْ سُلْطَانٌ مُّبِينٌ (156) 

Ya şımə(boştə iddioro) qıləy ruşinə dəlilon heste?

فَأْتُوا بِكِتَابِكُمْ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ (157) 

Çən, ehanə rost votedon, ıştə kitobi(sənədon) biyənən.

Vəynə ayəon dəvomədə ın ayəon hamyedə: çokonə şımə məlayikon Xıdo kinon zıneydon və əvoni bə Xıdo nisbət doydon? aya qımon kardedon ki, Xıdo kinəş bəsə zoonsə bəpeş qətə və zoə fərzəndış boştə vıjniyəş ni? Aya çəy vaxt rəsəni ki, şımə ıştə ın xorafat iyən beəsosə sıxanonku dast peqətiyon və pand bıqətiyon? Çın mevzu barədə lıski fik-fam iyən təfəkkurkəmon,çəy botıl iyən be etıbor bıey ruşin bəbe və bə ziyodə təfəkkuri həm hiç qıləy ehtiyoc ni.

Kərimə-Ğıron mışrikon çı məlayikon həxədə bıə nodırıstə bovə de ağli roy rədd kardedə və hamyedə: ehanə şımə boştə bın iddio çı navkonə kitobonku qıləy nəğli dəlilon heste, əy biyənən nışon bıdənən. kom qıləy kitobədə ya Xıdo tərəfiku omə osmoniyə nıvıştədə ya ilahi pəyğombəron tərəfiku bıə nıvıştəyonədə omə ki, Xıdo fərzəndış heste və məlayikon həm çəy avlodonin.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-kinə çəvon nəzədə bevəc iyən zoon çok zınə şəxson və kinon bo Xıdo, zoon boştə zınəkəson, bə botıl iyən inhirofə əğedə dıço bıən.

2-insoni Xıdo həxədə bıə əğedə iyən bovə, bəpe bə ağli iyən nəğli dəlilon əsos bıbu və inson bəştə qımon iyən zənni əsos qıləy botılə fiki bə Xıdo nisbət doey əzıni.

وَجَعَلُوا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْجِنَّةِ نَسَباً وَلَقَدْ عَلِمَتِ الْجِنَّةُ إِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ (158) 

Və(mışrikon) Xıdo iyən cıni miyono(bə) qıləy nisbəti ğayilin. qıləy holədə ki, cınon çok-çoki zıneydən ki, əvon(ğıyoməti ruji) vanq kardey bəbeyn.

سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ (159) 

Xıdo çəvon vəsf kardə çiyonku poke(mınəzzəhe).

إِلَّا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ (160) 

İlla Xıdo xolis bıə bandəon(əvon istisnon).

Navnə ayədə ki, çı mışrikon nodırıstə bovəon bəyon kardedəbe, ın ayəon hamyedə: əvon bə Xıdo de cınon miyono həm rabitə və nisbəti həm ğayil bin. mışrikonku kali qıləyni cıni çı Xıdo jimoni həmro zıneydən və çəvon bəzi qıləyni həm əy çı Xıdo şərik zıneydən və hətto əvoni pərəstış həm kardedən.

Əmmo, Kərimə-Ğıron ın xorafiyə əğedə de şiddəti inkor kardedə və hamyedə: çokonə cınon Xıdo palu jıqo qıləy məğamışon heste. qıləy holədə ki, ğıyoməti ruji əvon boştə əməlon xey iyən şərə cəzon ğəbul kardey xoto, ilahi məhkəmədə hozzı bəbeyn və əvon bəpe bəştə kardə koon cəvob bıdon. çın ayəon oxoyədə ki, mışrikon çı Xıdo barədə bıə nodırıstə bovəon nəfy iyən inkor kardeşe, Kərimə-Ğıron hamyedə: Xıdovənde-Aləm çı bəşəri qırd vəsf kardə çiyonku mınəzzəh və poke və hiçkəs ğərəz pəyğombər iyən ilahi ovliyaon ki, çı harcurnə şırk iyən nopokətiyonku xolis bıən, cokəson Xıdo səhih iyən dırıstə şikilədə tosif iyən vəsf kardey əzınin.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-inson ehanə çı ağl iyən məntıği çərçivəku xaric bıbu, mumkine harcurnə xorafat iyən norəvoə sıxanon bə Xıdo iyən bəçəy dini koon nisbət bıdo və jıqo inhirof bıbu ki, bo Xıdo jimoni həmro həm təsəvvırko.

2-cın qıləy həyğiyə mevcude ki, bənə insoni ağl iyən vəzifəş heste. əv ğıyoməti ruji ilahi ədolətinə məhkəmədə bo cəvob doeyro hozzı bəbe.

3-həmmə insonon, sıvoy pok iyən xolisə bandəon iyən Xıdo vıjniyəkəson, cokəson əy çoko loyığ iyən lozıme vəsf kardey əzıni.