868-ə hissə-Ğafiri surə-1-6 şərifə ayəon

868-ə hissə

De Zuməri mıborəkə surə bə oxo rəsey, bın bərnomədə əmə ısət Ğafiri mıborəkə surə bino kardedəmon. ım surə Məkkədə nozil bıə və 85 qılə ayəku iborəte. bənə Məkki co surəon çın surə ayəon umdə qıləyni, bənə tohid, nıbuvvət və miadi bıə etığodi məsələon barədə bəhs kardedə. çın surə seminə ayədə Xıdovənde-Xalığ de Ğafiri yəni qınoon əbaxşi vəsf kardey bedə və bə həmonə cəhəti xoto, bə ın surə Ğafiri nomışon noə. həlbəttə, təğrıbən çın surə 20 qılə ayə çı Ali-fironi yəni fironi xıyzoni mumini sərquzəştiku bəhs kardedə, əve bə ın surə Mumin nomışon həm noə. sıftədə bə çın surə 1,2 və 3-ə şərifə ayəon quş doydəmon.

بسم الله الرحمن الرحيم

حم (1) 

Ha.Mim.

تَنزِيلُ الْكِتَابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ (2)

In ktobi nozil bıey əziz, əlimə Xıdovəndi tərəfikuye.

غَافِرِ الذَّنبِ وَقَابِلِ التَّوْبِ شَدِيدِ الْعِقَابِ ذِي الطَّوْلِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ (3) 

Qıno əbaxş, tobə ğəbuləkə, cəzoş sanqin(şiddətin) və ziyodə əto soybe. ğərəz əv hiç qıləy co məbud ni və(həmməkəsi) oqardemon bəçəy tərəfe.

Im surə həm bənə Kərimə-Ğıroni co 28 qılə surəon de Muğəttə`ə hərfon bino bedə ki, çımi bənav həm votemone, bə peşonəayəon dığğət kardə holədə çı Kərimə-Ğıroni əzəməti bəyon kardedə. yəni qıləy kitob ki, de qırd ın əzəməti məğlub nıbə iyən hikməti soyb bıə Xıdovndi tərəfiku nozil bıə. əmmo, şımə həm bənə əy qıləy kitobi vardey nibəzıneyon. peşonə ayə Xıdovəndi de ilahi sıfətonku penc qıləyni vəsf kardedə ki, əvon həm bə bəşorət iyən mıjdəvoni boyis bedə və həmən çı çəşnavi iyən tars doey amile. itərəfiku bə qınokoron umu doydə ki, ehanə əvon tobəkon, Xıdovənd əvoni bəbaxşe və çəvon qınoonku dəbəvarde. co tərəfo həm bəvon xəbərdorəti doydə ki, əgər şımə ıştə qınoonsə isrorkon və ilahi ğanunon marz və sərhəddonku dəvardon, bəvədə qıləy saqin və şiddətinə əzob şıməni çəş kardedə. ayəon dəvomədə bə ım nuktə təkid kardedə ki, fəğət qıləy Xıdo ki, çəy neməton həmmə kəsış dəqətə, bo ibodət və ubudiyyəti loyığe və ğərəz əv hiçkəs və hiççi bo pərəstışiro ləyoğətış ni. çımisə əlovə maqi bədiqə həm həmməkəs bəçəy səmt obəqarde və bəpe əvon çəy mığobilədə cəvob bıdon.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-Ğıron, Yolə Xıdovəndi kəlıome ki, çı bəşəri famey səviyyədə nozil bıə və tənəzzulış pəydu kardə.

2-Kərimə-Ğıron çı Xıdovəndi noməhduə elmi cilvəy. liza, çəy mığobilədə hiç qıləyməntıği mığovimət nışon doey ğudrətış ni.

3-bə Ğıroni təməssık və çanq jıey, bə mısılmınon dınyoədə izzət və ğudrəti boyis bıey bəzıne. zira, əv çı əziz iyən alimə Xıdo tərəfiku enovniyə bıə.

مَا يُجَادِلُ فِي آيَاتِ اللَّهِ إِلَّا الَّذِينَ كَفَرُوا فَلَا يَغْرُرْكَ تَقَلُّبُهُمْ فِي الْبِلَادِ(4) 

Xıdo ayəon barədə fəğət kofiron mıbohisə bəkardeyn. çən, çəvon şəhronədə təhərruk(şıey-omey) tıni bə dast nıdəno.

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَالْأَحْزَابُ مِن بَعْدِهِمْ وَهَمَّتْ كُلُّ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ لِيَأْخُذُوهُ وَجَادَلُوا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ فَأَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كَانَ عِقَابِ (5) 

Çımon(Məkkə kofiron) bənav həm Nuhi ğovm və çəvon bədiqə bıə fırğəon(ıştə peyğombəronışon) inkor karde və har qıləy ummət dılış hetebe(bın fikədə bin) ta ıştə peyğombəri(yəxə) bıqəton(əziyyət bıdon) və de botılə vositə mıbohisəkon ta həxı deçəy vositə məhfkon. əmmo əvonım(deştə əzobi) qətıme. çən, (odyəs ki)çımı əzob çokonəbe?

وَكَذَلِكَ حَقَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّهُمْ أَصْحَابُ النَّارِ (6) 

Və jələvoni ıştı pərvərdıqori(əzobi) və`də çı kofir bıə kəson həxədə ğəti be ki, əvon cəhəndımi əhlin.

In ayəon bə islomi peyğombər(s), bə islomi sıftədə bıə mısılmınoniyən həmçinin bə peşonə omə nəslon dılvandi doydə ki, ehanə qıləy dastə şımə mığobilədə bımando və de həx iyən deçəy məzmuni canq və mıborizə kardey məğsədışon bıbu, bəvədə şımə bə zəyfəti.məyusəti iyən bə sıstəti dıço məbənən. zira, torıxi dırozi jələvoni bıə ki, kofir iyən dini deşmınon nəyin ki, fəğət de ilahi dinon tərəfdoron, bəlkəm de Xıdovəndi vığandə peyğombəron həm canq kardə və mıborizəşon bardə və bəçəvon ələyh hiylə kardə və məkrinə planonışon kəşə ta əvoni çı həxə royku oqordınon.

Imruj həm əmə şoydimon ki, zolım, sultətələb iyən mustəkbirə ğudrəton de mıxtəlifə konfranson dəvordıney, siyosi vindemonon, de hərbi manevron və koalisyə təşkil doey, ıştə ğudrəti nışon doydən və səy kardedən ki, dınyo milləton çəşon bıtorsınon. əmmo, muminon bəpe mığət bıbon ki, bə deşmınon qırd ım ıştə ğudrəti nışon doey və nımoyişon bovə nıkon və hiçvəxti çəvon zohiri zu və ğudrətiku tarsışon nıbu və bəvon məftun nıbon.

Həlbəttə, torıxədə jıqo fərdon vey bıə və nışonış doə ki, ım fərdon çanədə çı ilahi əzob iyən cəzoon mığobilədə zəyif iyən ocizin. beşək, oxoyədə ğalib iyən səbarz bıə kəson çı həxı tərəfdoronin və bə qınoon mırtəkib bıə kəson həyğətədə, dınyo iyən axırətədə bə ilahi saxt və şiddətinə əzobi dıço bəbeyn.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-de həxı harcurnə mıborizə bardey rəğ-rişə, kufre.mığət bıbəmon ki, hiçvaxti çı həxı vədə məmandəmon və boştə dınyəvi məta və tələbon xoto, de həxı mucodilə məkəmon.

2-çəş məkəmon ki, həmmə insonon imon biyəyn. çı cokəson kufr iyən inkor, əməni çəmə qətə həxə royədə sıst iyən məyus nıko.

3-kufri yolon bo həxı təzif iyən mısılmınon torsınero, ziyodə hərəkəton kardedən. əmmo, imoni əhl bəpe çəvon ım hay-huyonku nıtarson. əvon bəpe hodi bıbon ki, çı deşmınon hiyləon əvoni bə dast nıdəno və əvon bəpe sabit ğədəm bımandon iyən mığovimət nışon bıdon.

4-de həxı mıxolif iyən deşmınə cərəyonon, ilahi vığandə peyğombəron təkzib kardəşone və bəçəvon ələyh hiyləon əncom doəşone. əvon de curbəcurə şivəon bə həxı cəbhə zidd propaqandə bardedən ta əy zəyifkon və çəy rəğ-rişə bıbırnon.

5-ilahi sınnət və adətonku qıləyni, tiğyongər və canqtələbə kofiron bəçəvon cəzo rosneye. həlbəttə, ın cəzo bə həx iyən ədoləti əsos bə əməl omeydə.