874-ə hissə-Ğafiri surə-26-28 şərifə ayəon

874-ə hissə

وَقَالَ فِرْعَوْنُ ذَرُونِي أَقْتُلْ مُوسَى وَلْيَدْعُ رَبَّهُ إِنِّي أَخَافُ أَن يُبَدِّلَ دِينَكُمْ أَوْ أَن يُظْهِرَ فِي الْأَرْضِ الْفَسَادَ (26) 

Fironi voteşe: bıhaştənən(bıdə mı) Mosə bıkıştom və əv ıştə pərvərdıqori vanqko(ta əy peroxno). mı tarsedəm ki, əv şımə dini əvəzko ya bın sərzəminədə fəsodi bərpoko.

Navnə proqramədə bə həzrəte Mosə(ə)-i Fironi bo vohidə Xıdovəndi pərəstış kardey iyən Bəni-İsrayil ğovmi işkəncə və əziyyətonku dast kəşeyro bıə cəhdon işorə be. ın ayə hamyedə: de mecuzə iyən dəlilon bə ico bıə həzrəte Mosə(ə)-i ın dəvəti mığobilədə, bə yoləşəxəti iyən təkəbbırəti dıço bıə Firon bəştə ətrofi iyən saray əhli voteşe: ehanə Mosə bəçəy ıştən holi vabıdəmon, milləti bəçəmə ələyh bə usyon məcbur bəkarde, çəmə milləti ayini əvəz bəkarde və camiyə bə fəsod iyən məhfi səmt bəşıkırne.

Iyo firon bo həzrəte Mosə(ə)-i kıştero nəzədə qətə bəştə dıqlə dəlili ğeyd kardedə. joqo ki, əv votedə: mı çəyku tarsım heste ki, əv şımə din iyən ayini əvəzko! yaanki, zəmini dimisə de fısğo-fucur iyən fəsodi məşğul bəbe. əgər əmə sukutkəmon və tam bıjənəmon, Mosə ayin de surəti bə Misri milləti dıli nığılə vırə nifuz pəydu bəkarde və bıtpərəstəti ayin ıştə vırə bə vohidə Xıdo pərəstışi bədoe. binobərin məsləhət ıme ki, çanədə rə mı əy bə ğətl bırosnom və bıkıştom.

Həlbəttə, fironi nəzəku din ğərəz əy iyən bıton pərəstışisə co çi nıbe. çəy nəzədə qətə ayin, fəğətmilləti bə dast dənoe iyən səfi hisob kardey be və həmçinin boştə xunxor iyən zılmkorə hukuməti sultə, mığəddəs hisob kardey iyən cilvə doey cəhətədə bıə qıləy vositə be. fironi nəzəku bəçəy sıtəmkorə hukmronəti ələyh məzlumə millətiku bıə har qıləy hərəkət iyən camiyədə çı şırk və bıtpərəstəti əsəron məhf kardey həm, fəsod və fısğo-fucur hisob bedəbe.

Həlbəttə, de həxı mıborizə bardero bıə ım təbliğatiyə ro və çəmon fəğət bə fironi məxsus ni. bəlkəm, torıxi dırozi hejo zılmkor və sıtəmkorə hakimon boştə cinoyəton bəhonə vardey iyən de co duyə vavunəon de Xıdo ovliya və ilahi merdon mıborizəşon bardə. çoko ki,ımruj həm çın macəra eyniyə nımunəon dınyo mıxtəlifə noxtəonədə əmə mışohidə kardeydəmon.

Ha holədə firon de bə ın dəlilon işorə kardey, voteşe ki, çorə ro fəğət ıme ki, əmə Mosə(ə) çı miyoniku peqətəmon və bəy bıvotəmon ki, ehanə rost votedəş Xıdo tış vığandə, bəvədə tı ıştə Xıdo vanqkə ta əv tıni çəmə dastiku nicot bıdo, peroxno.

Həlbəttə, çı fironi saray əksər odəmon və mışoviron deçəy ım nəzə mıvofiğ nıbin. əvon zıneydəbin ki, bə Mosə(ə)-i çı Bəni-İsrayli miyono bıə vırə və məğami dığğət kardə holədə, mumkin be çəy kıştey bə milləti miyono qıləy mənfiyə əks-sədo və çəvon bə fironi hukuməti ələyh isyoniboyis əbi. çımisə əlovə çəy ayin ziyodə mumin iyən tərəfdor pəydu bəkarde və çı koon cərəyon kulliyə surətədə çı hukuməti dastiku xaric bəbe.

Çın ayəku omutedəmon:

1-zılmkor iyən bənə fironi bıə hukuməton məntığ, həxə rəhbəron kıştey iyən miyoniku bardeye.

2-çun, sıtəmkor iyən tuğyongərə hakimon ıştə hukuməti muhafizə, mevcud bıə vəzyəti oqəteyədə vindedə, əve camiyədə harcurnə islohot və reformi royədə bıə hərəkəti, fəsod iyən stabiləti bəyənde jıey hisob kardedə. əvon dini muslih və islohəkəyon bənə mufsidə fərdon nışon doydən ki, quya əvon çı camiyə nizomi bəyənde jıey dumon.

3-sıtəmkorə nizomonədə ehanə oroməti iyən əmniyyət həm bərğərol bıbu, ım bə etosniye siyosət iyən polisə rejimi xotoye, nəyinki, ozodə bəyon iyən əndişə sayədə bıə real və həyğiyə əmniyyət və oroməti.

وَقَالَ مُوسَى إِنِّي عُذْتُ بِرَبِّي وَرَبِّكُم مِّن كُلِّ مُتَكَبِّرٍ لَّا يُؤْمِنُ بِيَوْمِ الْحِسَابِ (27) 

Və Mosə voteşe: az bəştə iyən bəşmə pərvərdıqori pənoh bardedəm. bə hisobi ruji imonış nıbə har qıləy təkəbbırinə kəsiku.

Çı fironi tərəfiku bə əməl omə təhdid iyən ğətli siyosəti mığobilədə. həzrəte Mosə(ə) de qıləy komilə oroməti iyən çı təhdidonku nıtarsey, elonış karde ki, şımə qırd ım təhdidon mığobilədə mı bəştə iyən bəşmə pərvərdıqor bıə Xıdo pənoh bardedəm iyən dəvitedəm. tayinki, əv icozə nıdo iyən nıhaşto, şımə hiç qıləy ko əncom doey ğudrəton nibəbe. həmonə Xıdo ki, çımı bə dınyo omə və şımə mıni kıştey fikədə bıə zəmonədə, deçəy əmri çımı inə mınış qıləy ğoti dılədə noşe və bə Nili ruş şode. peşo şımə deştə ıştən dasti mınon çı ovi dıləku peqətone və ıştə dovnə və sayədə yolon karde.

Imruj həm həmonə Xıdo mıni himoyə kardedə və umu heste ki, əv mıni bənə şımə mustəkbir, yoləşəxə iyən zılmkoron şərriku hifz bəkarde, obəqəte. əmmo, ehanə əv irodəko və bıpyo mı bın royədə şəhid bıbum, az bo ın şəhid bıey hozzım və bın koyədə çımı conədə hiç qıləy tarsım həm ni. ha holədə mı ıştənım bəy aspardə və zınedəm ki, har çi əv bıpyo, əv həm bə əməl bome, nəyinki, şımə dıli piyə çiyon.

Çın ayəku omutedəmon:

1-çı deşmoni təhdidonku mətarsəmon və bə Xıdo pənoh bobəmon. zira, çəmə həmmə koon çəy ğudrəti dastədəy və bızınəmon ki, çəy ğudrətisəbarz, qıləy ğudrət mevcud ni.

2- təkəbbır iyən ğuddəynəti çı fironıjon xısləte. harçənd bə ın xısləti soyb bıə kəson, çı fironi vırə və məğamədə həm nıbon.

3-həxı mığobilədə yoləşəxəti, bə Xıdo iyən ğıyoməti ruji imon nıvardey boyis bəbe.

وَقَالَ رَجُلٌ مُّؤْمِنٌ مِّنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَكْتُمُ إِيمَانَهُ أَتَقْتُلُونَ رَجُلاً أَن يَقُولَ رَبِّيَ اللَّهُ وَقَدْ جَاءكُم بِالْبَيِّنَاتِ مِن رَّبِّكُمْ وَإِن يَكُ كَاذِباً فَعَلَيْهِ كَذِبُهُ وَإِن يَكُ صَادِقاً يُصِبْكُم بَعْضُ الَّذِي يَعِدُكُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ (28) 

Fironi xıyzoniku ıştə imoni niyon kardə qıləy imoninə merdi voteşe: aya –çımı pərvərdıqor Allah(Xıdoye) –votə qıləy merdon kışteyon piyedə? qıləy holədə ki, Əv şımə pərvərdıqori tərəfiku de ruşinə dəlilon bəşmə səmt omə. əgər əv duyəvıjebu, çəy du bəçəy ziyoniye və ehanə əv rostəvıjebu, çəy bəşmə və`də doə kali çiyon bəşmə bərəse. Xıdovənd vey isrofəkə iyən vey duyəvıjə kəsi hidoyət nibəkarde.

Fironi saray odəmon miyono, çəy nezə odəmonku qıləyni hestebe ki, bə həzrəte Mosə(ə)-i imonış vardəbe. əmmo, əv ıştə imoni məxfi kardedəbe ta kardey bızıno saxt və həssosə anonədə bə Mosə(ə)-i koməkko. əv çoko ki, sərəse ki, fironi həzrəte Mosə(ə)-ış kışte piyedə və vindeşe ki, çə həzrəti con xətərədəy, əve bənə merdi bənav dəşe və deştə təsirinə bəyonaton Mosə(ə)-ış çı fironıjon hiylə və məkrinə planiku peroxneşe.

Əv, de ın məntıği de fironi sıxanış karde və voteşe: Mosə(ə) iddio kardə həmonə Xalığə Xıdo, həmən çı aləmon pərvərdıqore və aləmi qırd koon tədbiri vindedə. əv Mosəş(ə) de qıləy pəyğombəri nomi bo milləti hidoyəti xoto vığandəşe və boştə həxəti isbot kardero bəy mecuzə və nışonəonış həm doəşe.

Binobərin, çəy həxədə de dastpoçəti və əcələ əməl məkənən və ehanə şımə jıqo bıkoyn, bəvədə peşmon bəbiyon. əv ıştə sıxanon dəvomədə voteşe: Mosə(ə)-i ko dıqlə holiku xaricədə ni. ya əv rost votedə və ya duyəvıje. ehanə du votedəbu, nəhoyətən, çəy votə du çəy dovnə dəbəqəte, və əv çı milləti miyono əv ifşo iyən  rısvo bəbe. əmmo, əgər rost bıvoto, hiç nıbu çəy ilahi əzəbon barədə doə kali və`dəon bə həyğət bırəso, bəvədə şımə məhvo-nobud bəbiyon. çən, çəy kıştey çı ağl iyən diroyətiku bə diyəroye və veyçoke ki, boçəy kıştero şımə hiç qıləy hərəkət məkənən.

Çın ayəku omutedəmon:

1-Mosə(ə) bo fironi təhdidon dəf kardero bə Xıdoş pənoh barde və Xıdovənd həm çı fironi nezə odəmonku qıləyniş məmur karde ki, bə ə həzrəti koməkko.

2-qahi zəmon təğiyyə və ıştə əğedə niyon kardey və de zolımon təhdidon iyən təzyiğon kam kardeyməğsədi, çı zolımə hukuməton sarayədə ko kardey ya muhimmə vəzifəon bə vırə rosney lozıme və çımi de bə Xıdo imon vardey hiç qıləy təzaddış ni.

3-de mıxolifon sıxan voteyədə, təəssıbi bə kəno bınəmon və məvotəmon ki, əmə rost votedəmon, şımə səhf. bəlkəm, çı həmonə Ali-fironi mumini şivəku oko bıdəmon. (Əv, votedəbe ki, Mosə(ə) ya rost votedə və ya du). ehanə rost votedəbu, çəy və`də doə çiyon real bəbe və çəy rost votey nəticəonış bə yod dənoe. və əgər həm Mosə(ə) du votedəbu, çəy ziyon həm bəçəy ıştəni obəqarde.