882-ə hissə-Ğafiri surə-61-65 şərifə ayəon

882-ə hissə

اللَّهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِراً إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ (61) 

Xıdovənd kəsiye ki, şəvış boşmə bə əmıəl varde ta bəvədə aşişəti pəydukon və rujış ruşinəti baxşəkə ğərolış doe. həyğətən, Xıdovənd bəştə bandəon nisbətədə ehson iyən fəzli soybe. əmmo, milləti veyni şık kardedənin.

ذَلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ لَّا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ (62) 

Ime Xıdo, şımə pərvərdıqor ki, həmmə çiş ofəyə. qıləy Xıdo ki, ğərəz əv(co məbud) ni. çən, çokonə(həxıku) oqordıney beydon?

كَذَلِكَ يُؤْفَكُ الَّذِينَ كَانُوا بِآيَاتِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ (63) 

Əkəson ki, Xıdo ayəon inkor kardedəbin, jıləvoni(rostə royku) mınhərif beydən.

In ayəon ijən bə tohid iyən aləmon pərvərdıqori vohidəti işorə kardedə və bəy kam dığğət bıə bə kali  ilahi neməton zikr kardedə və hamyedə: həmonə şəvi toykiyəti və ruji ruşinəti Xıdovəndi əto kardə dıqlə nemətonin ki, insonon iyən ziyodə bəyjiyə mevcudaton jimonədə qıləy əsosin və yolə rol ifo kardedə.

Ruji ruşinəti iyən qaməti bə mevcudaton cımbəcuşəti iyən hərəkəti və həmçinin zəmini dimisə bo insoni fəoliyyəti, beməyon ruşd və ozavziye vəçı çandə nev məhsulon perəsey zəminə hozzı kardedə. şəvi toykiyəti həm insoni harujnə saxt və şiddətinə ko və fəoliyyəti bəpeştə, bəçəy rufi oroməti iyən bədəmi istirohəti boyis beydə. çı şəv iyən ruji ım dəyğə nizom və sistem və çı nur iyən zılməti de nubə bıə hərəkət, zəmini kurədə çı inson iyən ziyodə coninə məxloğati jimon və həyoti muhimmə amilonkuye. ehanə çı nur iyən zılməti ım dumo yənde bıə hərəkət və qardemon bıə nəbe, mumkin be nuri şiddət həmmə bəyjiyə məxloğati əsutni və həni zəmini dimisə hiç qıləy jimon və həyot niəmandi.

Əmmo, umum məxloğ çı qırd ım yolə neməton kəno de bedığğətə formə dəvardedən və bə Xıdo şukr kardedənin. hətto, veyə dastə insonon həm nəyinki, bə Xıdo şık kardedənin, bəlkəm çəy vucudi həm bə həşə jeydən və təkzib kardedən. əvon hestemoni aləmi ofəyə vohidə Xıdo pərəstış kardey əvəzi, boəvon hiç qıləy foydəş nıbə və çəvon tale və sərnıvıştədə hiç qıləy rolış nıbə bə co məbudon soyəx şeydən. əvon bə qıləy beconə əşyo və ya bənə ıştə bıə insonondıl dəvastedən. qıləy holədə ki, sıvoy Xıdo çəvon nə xılğəti ğudrətışon heste və nə hestemoni aləmi koon tədbiri ğudrət.

Ayəo dəvomədə hamyedə: əkəs ki,qırd ım nemətonış bəşmə ətoş kardə, şımə malik iyən murəbbi bıə Xıdoye. həmonə Xıdo ki, həmmə çiyonış ofəyə və sıvoy əv co qıləy məbud mevcud ni. ruşine ki, fəğət aləmi ofəyə və çəy koon tədbiri vində Xıdo bə sıtoyiş iyən pərəstışi loyığe. peşo hamyedə: de ın holi şımə çokonə ijən həxə royku mınhərif beydon, beşeydon və şıməni ofəyə vohidə Xıdo pərəstışi əvəzi, şımə bə coqlə pesoxtə bıə mə`budon səmt dim qəteydon? beşək, Xıdo ayəon inkor kardə kəson oxoyədə həxə roy qim kardedən və bə inhirofə roon tərəf şeydən.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-xılğəti nizomədə şəv bo oroməti iyən ruj bo ko və fəoliyyəti ğərol doey bıə. əve bəpe əmə bəştə jimonədə bıə ım təbiiyi əsl və prisnsipi dığğətkəmon.

2-dınyoədə Xıdovəndi fəzl və neməton bə həmmə kəson holi şomil beydə. ısət çı mumin bıbu ya kofir ya çokə ko soyb bıbu yaanki, yavə ko soyb.

3-Xıdovənd çı milləti şukr və təşəkkuri intizorədə ni ta boəvon nemət nozilko. deməkə ki, əv zıneydə milləti veyni noşukrəti kardedən, əmmo ijən dayima bəvon lutf kardedə və bəvon foydə rosneydə.

4-bə sıtoyiş və pərəstışi əkəs loyığe ki, həm həmmə çiyonış ofəyə və həmən aləmon koon tədbiri vindeydə və ğərəz Xıdo hiçkəsiku ım ləyoğət mevcud ni.

اللَّهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ قَرَاراً وَالسَّمَاء بِنَاء وَصَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ وَرَزَقَكُم مِّنَ الطَّيِّبَاتِ ذَلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ فَتَبَارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ (64) 

Xıdovənd əkəse ki, zəminış boşımə əmn və oromə vırəş ğərol doe və osmonış ejeşe(rostış karde). və bəşmə surət doşe və şımə surətış vey ğəşənqış karde və pokə çiyonku bəşmə ruziş doe. ıme şımə pərvərdıqor Xıdovənd, aləmon rəbb Xıdovənd purbərəkət(və barzə məğamış heste).

هُوَ الْحَيُّ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَادْعُوهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ (65) 

Əv, bəyjiye. ğərəz əv co məbud ni. çən, ıştə dini xolis kardə holədə əy vanqkənən. həmdo-sıtoyiş fəğət bə aləmon pərvərdıqor bıə Xıdo məxsuse.

Vəynə ayəon dəvomədə ki, Xıdovəndi kali neməton zikr kardedəbe, ınayəon bə jimonədə zəmin iyən osmoni işorə kardedə vıə hamyedə: deməkə ki, zəmin ıştə iyən həşi qırdo qardə holədəy və çəy ıştə qırdo qardey bə şəvı-ruji bə əməl omey boyis beydə. deın holi zəmin ijən qıləy xotırcəm iyən oroməti vırəy.

Xıdovənde-Aləm bo zəminədə oroməti bərpo kardero həmmə lozım bıə şərayitış ğərol doə. zəmin sabit iyən nıfırsiyə vırəy. joqo ki, insonon çı zəmini təkon iyən hərəkəton hiss kardedənin və lozım bıə mənbəon iyən vositəon çəvon dastrəsədə ğərolış doə. liza, insonon de qıləy xotırcəməti iyən peştıpurəti əyo jimon kardedən və deştə ko iyən fəoliyyəti məşğul beydən.

Peşo hamyedə: şımə səy sape bıə osmon bənə qıləy xıymə iyən çətıri boşmə zəmini dimisiə bıə sakinon ğərolış doə ta şıməni çı ziyodə xətər və təhlukəonku hifzko, oqəto.atmosfer bənə qıləy xeymə zəmini qırd vıronış dəqətə və çəy səth və səviyyəş puşniyə. ım dıjdə çətır zəmini sakinon çı həşi şiddətinə dətıve və kosmik mardəvardə şuaku  hifz kardedə, oqəteydə. co tərəfiku həm osmonədə bıə meteor və dəvəşə sığon bəsə zəmini səthisə suğut kardey və rubey ko mane beydə və çı bəşəri mədəniyyəti məhf bıey vəy qəteydə.

Şəvı-ruj iyən osmon və zəmini neməton bəyoni bədiqə, Xidovənde-Xalığ ijən bə insoni oqardedə və ıştə bə insoni bıə həmməysə dıjdə nemətonku qıləyni aşmardedə və hamyedə: Xıdo bəşmə əto kardə ım ğəşənqə surət, şımə mınosibə və mınəzzəmə andom, şıməş çı qırd heyvonatonku co kardə və bəşmə qıləy unikalə forməş doə ki, ımon həmmə çı Xıdovəndi bə bəşəri bıə məxsusə lutfonkuye. iyo bə ın nuktə işorə kardey bəzınemon ki, çı insoni məxsusə vucudi sistem bəy imkon doydə ki, bə mıxtəlifə koon və zərif və sanqinə sənaye dast bıjəno və deştə bədəmi mıxtəlifə ə`zokoməki vositə çı jimoni nemətonku bərə bardedə.

Ayəonədə həmçinin bə çandə nev pokə hardənin iyən peşoməninə çiyon işorə kardedə ki, Xıdovəndi boşməş ğərol doə. əvon ki, deştə təbyət və meylon həmahənqe və şımə deəvoni hardey ləzzət bardedon.

Kərimə-Ğıron qırd ım dıjdə nemətəon zikr kardey bədiqə hamyedə: ıme Xıdovənd, şımə pərvərdıqor. qıləy Xıdo ki, qırd ım nemətonış bə insoni baxşəşe və aləmi koon tədbir həm çəy ğudrəti dastədəy. əv, dayima bəyjiye və de bərəkəti pure və çəyku ğərəz xəy-bərəkəti co qıləy çi sadir beydəni.

Aləmi mevcudat omeydən və şeydən və yeqanə dayima bəyji mandə kəs,Yolə Xıdoye. boçi ki, jimon və həyot çəy zotədəy və çı cokəsiku bə şıkrə ni. qıləy holədə ki,co bəyjiyə məxloğat ıştə mıvəğğəti iyən məhdudə jimoni Xıdoku seydən. ruşine ki, fəğət əkəs bo pərəstışi loyığe ki, qıləy dayimi iyən mıtləğə jimonış heste və ğərəz əv co qıləy mə`bud mevcud ni. əv həm qıləy xolisonə iyən harcurnə şırk və xoraftiku bə diyəto bıə pərəstış və sıtoyiş. fəğət Xıdovənde-Aləmi bo jıqo qıləy pərəstışi ləyoğətış heste.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-zəmin deməkə ki, hərəkət kardedə, əmmo Xıdovəndi əvış çı bəşəri sukunət və jimoni vırəş ğərol doə.

2-zəmini oroməti, osmoni ejey, insoni ofəyemon və bəy pokə çiyonku bəy ruzi doey, ımon həmmə bo insoni ruşd, ozavziye iyən rohəti xotoye.

3-mevcudaton miyono Xıdovəndi həmməysə çokə surət və şehrəş bə insoni ətoş kardə ki, ım ıştən qıləy yolə neməte.

4-Xıdovəndi rəhmət və bərəkət qırd dınyoş min cumlə insononıış həm dəqətə. sıvoy Əv co qıləy mə`bud ni. çən, fəğət bəy sıtoyişkəmon iyən xolisonə şikilədə əy pərəstışkəmon.