885-ə hissə-Ğafiri surə-77-81 şərifə ayəon

885-ə hissə

فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَإِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِي نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيْنَا يُرْجَعُونَ (77)

Çən, (Ha pəyğombər ha!)bəçəvon (əzob-əziyyəti)səbrkə ki, Xıdo və`də həxe. çən, ehanə çəmə bəvon və`də doə çiyon ibaxşi bətı nışon bıdəmon ya tıni(çəy bənav) dınyoku bobəmon(hiç qıləy tafutış ni, har qıləy surətədə) bəçəmə tərəf oqordıney bəbeyn(və ıştə cəzo bəvindeyn).

In ayə  Xıdo-Rəsul(s) iyən çə həzrəti tərəfdoron çəvon mıxolifon mığobilədə bə səbr iyən sabitğədəməti dəvət kardedə və hamyedə: çı mıxolifon inkor kardey ya çəvon əzob-əziyyəton və ya bəşmə koon mane bıey boyis nıbu ki, şımə Xıdo royədə bə sıstəti iyən zəyifəti dıço bıbon. bəlkəm, çımi əks havaxti ki, çəvon mıxolifət və de zıvoni bıə əziyyəton ziyod bıbu, bəpe şımə ıştə həxə royədə bıə istiğoməti ziyodkənən və sabitğədəm bımandənən ta kardey bızınon de zəmoni dəvardey bəvon səbarzəti pəydukon.

Bə Xıdovəndi və`dəon əsos, həxı munkiron həmonə bın dınyoədə həm yavə ağıbəton bəçaşteyn. əmmo, əmə bəpe çəşməkəmon ki, ım ilahi cəzoon hukmən çəmə ıştən jimon və həyotədə bə əməl bome. Xıdo və`də həxe və beşək çəy və`də doə çiyon real bəbe və bə həyğət bərəse, ısət çı əmə bıbəmon ya nıbəmon. ha holədə komilə cəzo bə ğıyoməti ruji ayide ki, əyo həmmə insonon hozzın və iyande cəzo iyən mıkofoti mışohidə bəkardeyn.

Çın ayəku omutedəmon:

1-inson bəştə dini əmron rioyət kardey xoto bə əməl omə muşkilaton mığobilədə, bəpe ıştəku səbr və istiğomət nışon bıdo. ım çı dindorəti şərtonku qıləyniye və bəpe bə kali saxti iyən fəlokaton norohətçəti xoto, din iyən çəy jimonbaxş kardə təlimonku dast məkəşəmon.

2-qınokoron cəzo bə təxır eqıniye, bə ilahi hikməti əsose və bəpe Xıdovəndi və`dəon real beyədə bə şəkko-tərdidi dıço məbəmon.

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلاً مِّن قَبْلِكَ مِنْهُم مَّن قَصَصْنَا عَلَيْكَ وَمِنْهُم مَّن لَّمْ نَقْصُصْ عَلَيْكَ وَمَا كَانَ لِرَسُولٍ أَنْ يَأْتِيَ بِآيَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ فَإِذَا جَاء أَمْرُ اللَّهِ قُضِيَ بِالْحَقِّ وَخَسِرَ هُنَالِكَ الْمُبْطِلُونَ (78) 

Hukmən, ıştı bənav peyğombəron vığandemone. çəvon idastə sərquzəşt botı hikoyə kardemone və çəvon(bəzi) qıləyni sərquzəşt botı bəyon kardəmon ni. hiç qıləy peyğombər loyığ ni qıləy mecuzə biyo illa de Xıdo izni. çən, (kofiron cəzo həxədə)Xıdo fərmon rəsə zəmonədə həxədə mıhokimə kardey bəbe və əyo botıli əhl ziyon bəkarde.

Vəynə ayə dəvomədə ki, peyğombər(s) iyən çə həzrəti tərəfdoron bə səbr iyən sabitğədəməti dəvət kardedəbe, ın ayə bə peyğombər(s)-i təsəlli doydə və bə həzrəti xitob kardə holədə hamyedə: ıştı bənavhəm veyə pəyğombəron omən ki, bə jıqo muşkilaton dıço bıən. de ın holi ijən əvon ıştə qətə royədə istiğomətışon nışon doə. həlbəttə, çəvon bəzi muşkilaton botı bəyon kardemone, harçənd çəvon veynimon həm bəyon kardəmon ni. de həxı mıborizə bardey və bə həxı ələyh beşey, torıxi dırozi mevcud bıə və fəğət bəştı zəmoni məxsus ni.

Hejo həxı mığobilədə mandə məğrur iyən təkəbbırinə fərdonku idastə bo həxı ğəbul kardey hozzı nin. vey mumkine əvon bə ın mığdori həm iktifo nıkon və de həxı tərəfdoron mıborizə bardedən və de bəvon əzob-əziyyət kardey, çəvon kəonku əvoni dərbədər kardey və əvoni kıştey, nəhoyətən çı həxı rəğ-rişə bırniye dumon.

Əvon həyğətədə inodkor və ğəlizə odəmonin və har ruj iqlə nuyə mevzuonku bəhs kardedən. çoko ki, navkonə peyğombəron zəmonədə həm çəvonku bəçəvon dılon mıvofiğ iyən nuyə mecuzəon tələb kardedəbin. qıləy holədə ki, mecuzə Xıdo ixtiyorədəy, nəyinki, çı pəyğombəron dastədəy. əvon bənə sehrboz və coduqəron nin ki, bə ziyodə təlim-məşği təsiri xoto, sehr və codu əncom bıdon. bəlkəm, əvon fəğət de ilahi izn və ğudrəti mecuzə vardey zıneydən.

De qıləy co iborəti bo milləti hidoyəti xotobıə mecuzə, peyğombəri həxəti isbot kardey iyən fikon ruşin kardey xotyoye, nəyinki, har ruj inodkorə fərdon peyğombəriku mecuzə tələb kardedəbin və ə həzrət həm bəpe bəçəvon sıvol və tələbon cəvob bıdo.

Ayə oxoyədə bə ın nuktə təkid kardedə ki, ım botıl iyən inodkorə fərdon ğıyoməti ruji iyən ilahi ədolətinə məhkəmədə bə həxı əsos mıhokiməkardey bəbeyn. həmonə ruji oqardey bəon bastə bəbeyn və çı zolımon aho-nolə və fəryod həm bə hiç qıləy vırə nibərəse. bə zəmon botıli əhl ziyon bəkardeyn və de ruşinə formə dəbərəseyn ki, əvon har cəhətiku çı zərəlo-ziyoni dılədən və əvon ziyonkorin. əvon dərk bəkardeyn ki, əvon ıştə qırd erj və ğeymətonışon çı dasto doə və hiç qıləy məta və foydə bə dastışon vardəni. bəlkəm, əvon bə ilahi ğəhro-ğəzəbi giriftor bıən.

Çın ayəku omutedəmon:

1-dəvardə ğovmon torıxi iyən navnə peyğombəron sərquzəşton mıtoliyə kardey, Kərimə-Ğıroni sıfarış kardə çiyonkuye ta əmə həxə royədə ğoym bımandəmon və bə muşkilot iyən maneyəon xoto, sıst və noumu məbəmon.

2-peyğombəron mecuzə bə Xıdovəndi irodə əsose, nəyinki, bə milləti təvəğğu ya tələbon əsos.

3-həyğiyə xəsorət ğıyoməti ruje, nəyinki,dınyoədə. dınyopərəston qımon nıkon ki, çəvon ziyodə sərvət və ğudrət, çəvon mevğıyyət və hərəbaxtəti nışonəy. zira, dınyo rə dəbəvarde və baği dınyoədə botıl iyən fosidə fərdon dast təy bəmande.

‏ اللَّهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَنْعَامَ لِتَرْكَبُوا مِنْهَا وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ (79) 

Xıdovənd ki, boşımə çolınqonış bə əməl vardə ta bəçəvon kali qıləyni suvar beydon və çəvon bəzi qıləyni(qujdiku) bəhənən.

وَلَكُمْ فِيهَا مَنَافِعُ وَلِتَبْلُغُوا عَلَيْهَا حَاجَةً فِي صُدُورِكُمْ وَعَلَيْهَا وَعَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُونَ (80) 

Və boşımə bəvonədə mənfəəton heste ta de(bəvon suvar bıey) bəştə dılonədə bıə hocəton bırəsənən və bəvon və bə kəştiyon suvar beydon.

وَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ فَأَيَّ آيَاتِ اللَّهِ تُنكِرُونَ (81) 

Və Xıdovənd(dayima) ıştə ayəon bəşmə nışon doydə. çən, şımə Xıdo kom qılə ayəon inkor kardedon?.

In surə dayimi surətədə Xıdo neməton bo insonon aşmardedə və əy çı kufr iyən şırkiku bə tohid iyən vohidə Xıdo pərəstışi səmt dəvət kardedə. ın ayəon bə heyvonat iyənbə insonon çəvonku bardə bəhrəon işorə kardedə və hamyedə: Xıdovənde-Xalığ kali heyvonatonış boşmə insonon istifodəro ofəyəşe və ın həyğətədə həmonə boşımə çəvon ğujdiku istifodə kardeyro bıə bənə qo, pəs iyən şaturi bıə heyvonaton zibh kardey xoto,Xıdovəndi izn və icozəy. ehanə jıqo nıbu, mucaz və icozə nıbe ki, ım həmmə beqıənoə heyvonaton xun rukardey bıbu.

Heyvonaton qujdiku oko doeyku əlovə, bənə şaturi bıə kali heyvonatonku insonon sutunə iyən hışkə biyobonədə çəvonku bənə mərkəbi oko doydən. odəmi dığğəti cəlb kardə çi ıme ki, ımruj de qırd ım həvo iyən zəmini nəğliyyot vositəon bə ico, ijən həm ço lnqə heyvonat bo insonon kali şiddətinə həvoş bıə biyobon və saxtə roonış bıə bandiku dəvardey vositəy.

Ha holədə bəvon suvar bıey iyən boştə məhsulon vırəbəvırə kardey xoto çəvonku bəhrə bardey və çəvon bo inosnon xıdmətədə bıeyro ram bıey, Xıdovəndi bə bəşəri bıə lutf və inoyətonkuye. qıləy nemət ki, bo hışkiyədə molon kırniyero bənə dıyoədə bo şıkırney və de kəştiku oko doey bo insoni vey foydənin və səmərənine.

Im çolınqə heyvonon bo insonon coqləyni foydəonış həm heste. məsələn, çəvon şıt, paşmə, pust iyən co əczoon bo insonon ziyodə foydəonış heste. çəvon coqləyni foydəonku bo bənə təfrih, nəvemon, qardış iyən mısobiğəro bıə şəxsi məğsədon xoto oko doey beydə. ım heyvonaton hışki səfə vositəonin, əmmobın ayəonədə bə kəşti suvar bıey həm işorə bıə. yəni Xıdovənde-Aləm səhro iyən dıyoədə şımə insonon ıştə məhsulon nəğl və ovoştıney vositə ğərolış doə ta şımə de hostonəti bəştə məğsədon bırəsənən.

In ayəon oxoyədə omə ki, Xıdo hejo ıştə ayəon bəşmə nışon doydə və şımə bə har qıləy vırə nəzəkon, çəy əsər və təsiron mışohidə bəkardiyon. deməkə ki, ın ayə və nışonəon bo həmmə kəson ruşine. çən, çıro idastə çı inkor və təkzibi roy qəteytdən? həyğət ıme ki, bəşər ilahi neməton ğədri zıneydəni və de mıxtəlifə niyyəton Xıdo ayə və nışonəon inkor kardey dumon.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-zəmin iyən qırd məxloğat bo insoni xoto ofəyə bıən və Xıdovəndi çəvonku çokə bəhrə bardey icozəş həm bəy doə.

2-deməkə ki, çolınqə heyvonati zu bəsə insoniə veye, əmmo Xıdovəndi əvonış bo insoni ramış kardə və ım çı Xıdovəndi bə insoni bıə lutfonkuye.

3-nunkuyəti, çı umum insonon xısusiyyəonkuye. əvon Xıdovəndi nemətonkuu bəhrə bardedən, əmmo çın neməton soybi bə həşə jeydən və bo bəçəy əmron pemandey hozzı nin.