633-ə hissə-Furğani surə-1-3 şərifə ayəon

633-ə hissə

بسم الله الرحمن الرحيم

تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيراً (1) 

Mıborəke(ə Xıdo ki) həxı çı botıliku co kardey zıney vositə Ğıronış bəştə bandə nozilış kardə ta bo aləmon qıləy xəbərdorəti(tars) bıbu.

Mıborəkə vucud ə vucude ki, hejo çı xəy-bərəkəti mənşəy iyən çəy bo cokəson bıə xəy oxoş ni.Kərimə-Ğıron qıləy kotobe ki,Xıdovəndi tərəfiku bə həzrəte Muhəmməd(s)-i nozil bıə,əmmo çəy xəy və nəf de tosə ğıyoməti ruji bə məxloği bərəse iyən hakəsi ki, bıpyişe çəy hidoyətiku bəhrə bardey bəzıne. kon bərəkət çın ilahi kitobiku ziyodə bərəkətış heste və ım kitobe ki, tarıxi dırozi ziyodə insononış çı zılmətiku bə nuri tərəf hidoyətış kardə.

Həxı çı botıliku co kardey qıləy saxt və muşkilə koye.zira itərəfo insoni bo səhih iyən ğeyri-səhihi zınero bıə məlumatış məhdud və kame və co tərəfiyo daxili meylon ya xarici intizaraton insoni bə inhirofi tərəf kəşeydə və ya əy bə sərqərdonəti dıço kardedə. əmmo Kərimə-Ğıron bə Xıdovəndi tədvin bıə elmi əsos ki, çı bəşəri ixtiyorədə ğərolış qətə,çı jimoni mıxtəlifə sahəonədə həxı çı botıliku co kardedə iyən insoni səhih ya nosəhihə roy vıjniyedə əy hidoyət kardedə.

Peyğombəre-Əkrəm(s)həm bə ım kitobi əsos hejoçı həxıku bə diyəro mandey təhlukə bə milləti quşiş rosnə iyən bə insonon botılə əndişə və fikon ğəbul kardey barədə xəbərdorətiş doə.çə həzrəti çəşnavi bə ə həzrəti zəmoni ayid bıə insonon məxsus ni və qırd insonon ısət kon irğ,nəsl iyən kom zəmon iyən kom sərzəminədə həm bıbon, fərğ kardedəni və bə həmmə kəsi şomil bedə.

Çın ayəku umutedəmon:

1-Kərimə-Ğıron qıləy mıborəkə kitobe ki,mıborəkə sərçeşməku nozil bıə.

2-mıxtəlifə zəminəonədə səhih ya nosəhihi zıneyro vey çokə vositə, Kərimə-Ğıroni ayəonin.

3-islomi peyğombəri risolət,cahanşumule və bə qıləy ğovm iyən irği məxsus  ni.

الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلَمْ يَتَّخِذْ وَلَداً وَلَمْ يَكُن لَّهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ وَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِيراً (2)‏

Ə Xıdovənd ki, osmonon iyən zəmini səltənət bəy məxsuse və hiç qıləy fərzənd boştəş peqətəni iyən çəy mılkədə boəy hiç qıləy şərik ni və əv harçiş ofəyə və çoko bəbe bıbu təğdır(çı naviku təyin) kardəşe.

Vəynə ayədə dəvomədə ki,bə Xıdovəndi həmməysə yolə neməti işorəş karde iyən çı insonon hidoyəti koyədə çı Ğıron və peyğombəri rolış bəyon karde. ın ayə çı hestemoni aləmi xılğət iyən çəy koon de i bıə Xıdovəndi dasti tədbir vindey barədə bə insoni yod dənoydə və hamyedə:bo şımə təşrii aləmi təyin kardə Xıdo, həmonə Xıdoye ki, təkvini soxtemonış həm bo şımə çoko loyığe təğdırış kardə və çın dıqlə miyono qıləy komilə həmahənqəti heste. Xıdovənd nəinki, Xalığe, bəlkəm çı hestemoni-aləmi səltənət çəy dastədəy və hiçkəs hiç qıləy şərayitədə boəy şərik bıəni.çəy hukuməti jiku hiççi bəkəno ni və osmon,zəmin iyən kulli xılğət çəy dayimiyə rububiyyəti jiyədəy.əv bə hiççi ehtiyocış ni və çəy mislış ni ki, boştə jimoni həmro peqəti iyən fərzəndış bıbu.zira umumən bə fərzəndi ehtiyoc boştə kam və nıbə çiyon əvəzi beşeyroe və bə qırd aləmi hukumət kardə Xıdo bə jıqo çiyon ehtiyocış ni. peyğombəron həm deştə qırd ə əzəmət iyən məğami, ofəyə bıən və əvoni çı Xıdo fərzəndon zıney, qıləy norəvo və noloyığə nisbəte.

Çın ayəku umutedəmon:

1-hestemoni aləmədə iqlə irodə iyən iqlə mudiriyyət hakime və bımon həmmə hukumət kardəkəs fəğət Xıdoe.

2-qırd xılğət iqlə vahidə sərçeşməku ofəyə bıən və deçəy vositə idorə bedən.

3-hestemoni-aləm qıləy təsodufi nizom ni,bəlkəm bə qıləy dəğiğə proqram iyən əndozə əsos bina bıə və bəy hakim bıə ğanunon kəşf kardey iyən əy çı naviku zıney nibəbe.

وَاتَّخَذُوا مِن دُونِهِ آلِهَةً لَّا يَخْلُقُونَ شَيْئاً وَهُمْ يُخْلَقُونَ وَلَا يَمْلِكُونَ لِأَنفُسِهِمْ ضَرّاً وَلَا نَفْعاً وَلَا يَمْلِكُونَ مَوْتاً وَلَا حَيَاةً وَلَا نُشُوراً (3) 

Mışrikon Xıdo əvəzi xıdoon peqətəşone ki, hiççi xəlğ kardeydənin. əmmo əvon ıştən ofəyə bıən(ım duyə məbudon hətta) boştə hiç qıləy xəy və zərəli soybon həm nin və(bo cokəson) çı marq,jimon iyən ğıyoməti ixtiyorışon ni.

Vəynə ayədə bə dınyo hakim bıə iyən əy ofəyə Xıdo i bıey təkidi dəvomədə, ın ayə çı mışrikon Xıdo barədə bıə nəzə barədə bəhs kardedə və hamyedə: əvon bıton hestemoni koon tədbirədə bo Xıdo şərik ğərol doydən ki, həmonə bıton nə ıştənışon xəlğ kardə iyən nə ıştə soybin. əvon ıştə vucudi movcud bıey ya nıbey koyədə hiç qıləy rolışon ni və nə çı insonon jimonədə hiç qıləy təsirışon ni. əvon nə bə qıləy movcud bıə çi həyot baxş kardey zıneydən və nə çəvonku çəvon jimoni səlb kardey zıneydən. əvon nə ım dınyoədə qıləy şəxsi problemon həll kardey zıneydən və nə ğıyoməti ruji çəvon dastiku qıləy çi bome.

Təbiiye bə ım sığ iyən çuku təşkil bıə heykəlon dığğət kardey,insoni çı hestemoni aləmi xalıği zıney koyku oqəteydə iyən Xalıği de məxloği miyono qıləy hicob və pardə icod kardedə. ım bə bıtpərəston əğedə əkse və əvon voteydəbin ki, ımon çı insoni bəştə Xalıği dığğət kardey vositən.

Çın ayəku umutedəmon:

1-Kərimə-Ğıron çı mışrikon əğedə inkor kardə holədə de məntığ iyən istidloli de əvon sıxan kardedə.

2-nəinki, fəğət bıton, bəlkəm co insonon həm çı insonon koon tədbir iyən çəvon mardey və jimonədə hiç qıləy rolışon ni və əvoni bəbe çı Xıdo nomi kəno ğərol mədəmon.

3-ikəs ki, ıştəku qıləy zərəli dəf kardey zıneydəni iyən boştə hiç qıləy mənfəət cəlb kardey zıneydəni, bo cokəson həm hiççi kardey nibəzıne.