634-ə hissə-Furğani surə-4-9 şərifə ayəon

634-ə hissə

وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذَا إِلَّا إِفْكٌ افْتَرَاهُ وَأَعَانَهُ عَلَيْهِ قَوْمٌ آخَرُونَ فَقَدْ جَاؤُوا ظُلْماً وَزُوراً (4) 

Və kofir bıə kəson voteydən: ım Ğıron çəy bə Xıdo ğandə iftirosə co çi ni. və co qıləy dastə bın koyədə bəy koməq kardəşone. çən, bərosti(de ın sıxani əvon) bə qıləy dıjdə zılmi iyən du mırtəkib bıən.

Tarıxi dırozi çı kofiron metodonku qıləyni çəvon bə pəyğombəron şər ğandey iyən çəvon şəxsiyyəti bə sıvoli ji bardey bıə.əvon hejo peyğombəron bəştə dınyəviyə məğamon rəseyro iyən ıştəni Xıdo tərəfiku omə duəvıjə insoni unvanədə təğdım kardedəbin. bəçəvon votey əsos quya peyğombəron duyədə iddio kardedən ki, bəvon osmoniyə kitob nozil bıə və əmmo həyğətədə bəvon qıləy co dastə koməq kardedə. həmonə co dastə bəçəyro bəy koməq kardedən ki, əv bə məğsədon dast pəydukəy və əvon həm bəştə dınyəviyə ğudrətibırəson.

Qıləy holədə ki, çəvon ım sıxanon bə rujiqori vey pok iyən vey sadığə insonon nisbət doə qıləy dıjdə du iyən iftiroe. peyğombəron ruşinə məntığ iyən osmoniyə kitobon mığobilədə çəvon ələyhdoron bo ıştəni mıdofiyə kardeyro hiç qıləy məntığışon nıbe. əvon çı elmiyə bəhs iyən debat kardey əvəzi, hejo peyğombəri şəxsiyyəti xərob kardey dumo bin və hiç qıləy dəlil iyən sənəd nıbə holədə əy mıttəhəm kardedəbin ki, əv deştə duston koməqi qıləy kitobış ıştəku pesoxtəşe və əy bə Xıdo nisbət doydə.

Çın ayəku umutedəmon:

1-kofiron boştə koon bəhonə vardey xoto, pəyğombəron duəvoj hisob kardedəbin iyən boştə bın koy rədd kardeyro hiç qıləy dəlil həm vardedənıbin.

2-çı peyğombəron məktəbi vəy qəteyro təhğır, behton ğandey iyən əvomi bə dast dənoe, çı mıxolifon şivəonku bıə.

وَقَالُوا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ اكْتَتَبَهَا فَهِيَ تُمْلَى عَلَيْهِ بُكْرَةً وَأَصِيلاً (5) 

Ə(kofiron) voteşone(ım Ğıron) çı ğədimon əfsonəy ki, əy ımış boştə nusxə nıvıştəşe və ha sıb və şəv bəy diktə(handey) bedə.

قُلْ أَنزَلَهُ الَّذِي يَعْلَمُ السِّرَّ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ إِنَّهُ كَانَ غَفُوراً رَّحِيماً (6) 

Vuji(ım Ğıroni) ikəsi vığandəşe ki, osmonon iyən zəmini sırron zıneydə. hukmən əv əbaxş iyən mehribone.

Navnə ayə dəvomədə pencminə ayə çı mıxolifon co qılə behtononku bəhs kardedə və hamyedə: çı Kərimə-Ğıroni ğoymə məntıği mığobilədə hiç qıləy dəlilışon nıbə kəson, qahi faxti voteydən ki, Ğıronədə omə dastonon çı navkonə kitobonədə omə həmonə əfsonəonin və peyğombəri həm çəvonku nıvıştəşe və ilahi ayəon unvanədə bo məxloği handedə. həyğətədəəv ıştəku hiççiş ni və çiç heste çı cokəson mətləbe ki, əv de çəvon nıvıştəyon handey vositə çı nubuvvəti iddioədəy.

Həyğətədə əvon de ın norəvoə behtonon iddio kardedəbin ki, islomi peyğombər qıləy şəxse ki, hande iyən nıvıştey zıneydə. əmmo Ğıronədə əv ıştəni “ummi” yəni dərs nıhandəkəs təğdım kardedə və ım qıləy əks sıxane. bəlkəm əv navkonə kitobon handedə və bəy bın koyədə koməq kardə kəson çə kitobi mətləbon handedən və əv əvoni nıvıştedə və de Ğıroni nomi əy bə məxloği təhvil doydə.

Qıləy holədə ki, Məkkə şəhrədə səvodin iyən nıvıştey zınə kəson vey kam bin. həmməkəs zıneydəbin ki,həzrəte Muhəmməd(s) çı hiç qıləy nıvıştey zınə kəsi tonoku şıəni və çəvonku hiççiş umutəni iyən əv de yəhudiyon ya de co əhli-kitobi hiç qıləy rabitəş bıəni və çəvonku hiç qıləy koməq bə ə həzrəti rəsəni.

Çımisə əlovə Ğıroni fəğət i hissə çı navkonə milləton dastoniku iborəte. Kərimə-Ğıroni umdə baxşon etığdi maarif ya əməli dəsturon və ya əxloğiyə dəsturonin ki, çəvon veyni peyğombər(s)-i zuhuri əsri fərhənqədə ya bə zəmoni movcud bıə osmoniyə kitobonədə jıqo qıləy çi bıəni.

Liza Xıdovənd bəçəvon bın norəvoə nisbəti cəvobədə hamyedə: Kərimə-Ğıroni ayəon çı hiç qıləy bəşəri fiki məhsulon ni, bəlkəm çı Xıdovəndi elmiku sərçeşməş qətə və nəinki, çı osmonon iyən zəmini zohiri, bəlkəm çı təbyəti sırron iyən çı dəvardə, vəomə  zəmonon xəbəon və şımə nızınə koon əv zınedə və çəvon kali hissə Ğıronədə bəyon bıə.həlbəttə ehanə ın mıxolifon ıştə şəxsi-ğərəzətiku dast bıkəşon iyən bə həyğəton təslim bıbon, Xıdovəndi lutf iyən rəhmətiku bəhrə bəbardeyn və Xıdovənd çəvon qınon bəbaxşe iyən əvoni əfv bəkay.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-Kərimə-Ğıron ilahi oxoş nıbə elmiku nəşətış sıə və bə aləmi qırd sırron aqah bıə Xıdovəndi tərəfiku omə.

2-tobə ro bo həmməkəsi dimi oje, hətta bo Ğıroni əfsonə iyən peyğombəron duəvoj zınə kofiron həm.

وَقَالُوا مَالِ هَذَا الرَّسُولِ يَأْكُلُ الطَّعَامَ وَيَمْشِي فِي الْأَسْوَاقِ لَوْلَا أُنزِلَ إِلَيْهِ مَلَكٌ فَيَكُونَ مَعَهُ نَذِيراً (7) 

(Kofiron)Voteşone: ım çı peyğombəre ki, xorək hardedə iyən vıjorədə ro poyedə. boçi bəy qıləy firiştə nozil bıəni ta deəy bə ico tars bıdəy(ya çəy iddo təsdığkəy).

أَوْ يُلْقَى إِلَيْهِ كَنزٌ أَوْ تَكُونُ لَهُ جَنَّةٌ يَأْكُلُ مِنْهَا وَقَالَ الظَّالِمُونَ إِن تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلاً مَّسْحُوراً (8) 

Ya(boçi) bəy qıləy xəzinə nozil bıəni ya çıro çəy qıləy boğış ni ta çəy(məhsulon) bəhəy. və sıtəmkoron(bə muminon) voteşone: şımə fəğət bə qıləy sehrin(əfsun bıə) merdi itoət kardedən.

انظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوا لَكَ الْأَمْثَالَ فَضَلُّوا فَلَا يَسْتَطِيعُونَ سَبِيلاً (9) 

Odyəs botı çokonə misolon jeydən. çən,(əvon) ro dəqıjniyəşone. nəticədə əvon qıləy ro pəydu kardey nibəzıneyn.

Vəynə ayəon çı kofiron bə peyğombər(s)-i jıə norəvoə nisbətonku bəhs kardedəbe. ın ayəon bəçəvon bemənoə intizaraton işorə kardedə və hamyedə: əvon bə peyğombəri voteydəbin ki,bə Xıdo tərəfiku omə qıləy peyğombəri damedəni əv həm bənə co adiyə odəmon xorək bəhəy iyən boştə xorəki təmin kardey xoto bə vıjor bışi. əv bəbe anəndə mol-dıvlət və sərvətış bıbu ki, qırd milləti çəş bəy xıyə bıkəy iyən çəy kənoyədə qıləy mələk bıbu ta məxloğ əy bıvindon və çəy sıxanon ğəbulkəyn.

Mıxolifonku kali qılə demi həm rozi bedənıbin. əvon peyğombəri bənə məcnun iyən səfi elan kardedəbin və əv bə sehr iyən codu təsiri ji dəşə iyən ıştə normal vəzyətiku xaric bıə.Xıdovənd bə ım beəsos iyən hədərə sıxanon cəvobədə hamyedə: jıqo ğeyri-məntıği intizaraton bıə kəson həyğətədə ıştənışon çı ilahi hidoyətiku məhrumışon kardə iyən ıştə zəlolətədə mandən. əvon peyğombəron de podşoon səhv eğandedən.çoko ki, podşoon ıştə cəh-cəlolinə sarayon iyən havzə boğonədə jimon kardedən və ıştən bə vıjor şedənin iyən çı məxloği miyono çiyedənin.əve əvon jıqo çəş kardedəbin ki, peyğombəron həm bənə podşoon hərəkətkəyn. qıləy holədə ki, çı peyğombəron ko məxloği hidoyət kardeye, nəinki, mol-dıvlət iyən sərvət cəm kardey iyən bə ğudrət rəsey.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-dini rəhbəron bəbe çı məxloği miyono bıbon və deəvon bəbe şe-omeykəyn və çəvonku co nıbu ta ıştə təblığ iyən irşodi koyədə mıvəffəğ bıbu.

2-inson bıey bo peyğombəron qıləy kəmole və mələkon çı peyğombəron koon əncom doey nibəzıneyn.