636-ə hissə-Furğani surə-17-20 şərifə ayəon

636-ə hissə

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ وَمَا يَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ فَيَقُولُ أَأَنتُمْ أَضْلَلْتُمْ عِبَادِي هَؤُلَاء أَمْ هُمْ ضَلُّوا السَّبِيلَ (17) 

(Və bə yod biyə)Qıləy ruj ki, Xıdovənd mışrikon iyən çəvon Xıdo əvəzi pərəstış kardə çiyon(bə ico) məhşur bəkay. çən,(bəçəvon məbudon bəhamye:) ayə şımə çımı bandəon bə zəlolət eğandeyone ya əvon ıştən roşon gim karde?

قَالُوا سُبْحَانَكَ مَا كَانَ يَنبَغِي لَنَا أَن نَّتَّخِذَ مِن دُونِكَ مِنْ أَوْلِيَاء وَلَكِن مَّتَّعْتَهُمْ وَآبَاءهُمْ حَتَّى نَسُوا الذِّكْرَ وَكَانُوا قَوْماً بُوراً (18) 

(Məbudon bəvoteyn:)Xıdolim ha! tı pokiş(mığəddəsiş) bəmə damedəni ki,ğərəz tı co qıləy hami bıvıjnəmon. əmmo tı bəvon iyən bəçəvon pıon anəndə nemətı doe ki,(əvon tıni iyən Ğıroni) zikr kardey ıştə viro bekardeşone və qıləy həlok iyən məhv bıə dastə bin.

Vəynə proqramədə bo mumin iyən kofiron bıə mıkofot iyən cəzo barədə bəhs kardemone. ın ayə hamyedə:Xıdovənd  bo kofir iyən mışrikon mıhokimə kardey xoto bənə cınon, məlayikon və hətta bənə İsa-Məsih(ə)-i bıə peyğombəron həm çəvon pərəstış kardə kəson çı ğıyoməti ruji məhkəmədə hozzı bəkay və de dı tərəfi huzuri çı məbudonku sıvol bəkay ki,ayə şımə milləti bəştə pərəstışəti dəvət kardedəbiyon ya əvon ıştən bəşmə soyəx omin?

Bənə ımi sıvolon Maidə surə 116-ə ayədə çı həzrəte İsa ibni Məryəm(ə)-i barədə omə ki, Xıdovənd bə ə həzrəti bəhamye:ayə tı məxloği votə ki, mıni deçımı mo bə ico ğərəz Xıdo boştə co dıqlə məbud bızınən.?əmmo  çə pesoxtə bıə məbudon ğıyoməti ruji bə Xıdo doə cəvob odəmi dığğəti vey cəlb kardedə. Jıqo ki, əvon voteydən: Xıdolim ha! əmə ğərəz tı boştə co qıləy hami və himoyədor vıjnəmon ni. ehanə qıləy co kəsi boştə hami bıvıjnəmon, çən bə zəmon çokonə əmə ıştı mığobilədə mande bəzınemon?

Ayə dəvomədə bə milləti inhirofi vırəon işorə kardedə və hamyedə: dınyo nemətonku oko doey, ehanə de şukr iyən təşəkkuri bə ico nıbu, bə Xıdo çı yodo bekarde və bə qıno girdabi eqıniye boyis bəbe.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-ğıyoməti ruji məbudon çı mışrikon himoyəti əvəzi, çəvonku bezo bəbeyn bəviteyn.

2-ğıyoməti ruji qırd çiyon min cumlə bıton iyən məbudon şuur pəydu bəkan və bəvon xitob bəbe.

3-ilahi bəmə doə neməton,bəçəmə dırıstəti iyən çokəti dəlil ni. boçi ki, Xıdovənd ıştə neməton bə mışrik iyən kofiron həm doydə.

فَقَدْ كَذَّبُوكُم بِمَا تَقُولُونَ فَمَا تَسْتَطِيعُونَ صَرْفاً وَلَا نَصْراً وَمَن يَظْلِم مِّنكُمْ نُذِقْهُ عَذَاباً كَبِيراً (19) 

(Xıdovənd bəruji bə mışrikon bəhamye)Im məbudon şımə votəyon inkor kardeşone? (ısət)nə bo Xıdo ğəzəbi dəf kardey ğudrətışon heste və nə çı(ikəsi) himoyə kardey ğudrət. və hakəs şıməku zılm(şırk) bıko qıləy dıjdə əzobi bəy bəçaştemon.

Ilahi məhkəmədə mışrikon deştə məbudon huzur pəydu kardey bədiqə,mıəyyən bedə ki, mışrikon ıştən bəştə inhirofi səbəb bıən və çəvon pərəstış kardə məbudon bın koyədə hiç qıləy rolışon bıəni.Xıdovənde-Aləm hamyedə: şıməki, dınyoədə boştə mənfəət cəlb kardey iyən zərəli ıştəku dəf kardey xoto bə həmonə məbudon soyəx şedəbiyon, əmmo ımruj vindedon ki, çəvonku dastiku hiççi omeydəni. əvon nə əzobi şıməku bə diyəro kardey zıneydən və nə bəşmə qıləy xəy rosney zıneydən. şımə bə həməysə dıjdə zılmi yəni bə şırki qıno mırtəkib bıəyon.şımə həm bəştə zılmon kardə, həmən boşmə hidoyətiro omə peyğombəron və osmoniyə kitobon və çın zılmi cəzo, cəhəndımi sanqinə otəşe.

Çın ayəku umutedəmon:

1-dınyoədə bə şırk iyən zılmi giriftor bıəkəson, ğıyoməti ruji hiç qıləy himoyədor və hamiş nibəbe və əv nicot pəydu kardey nibəzınen.

2-dini fərhənqədə zılmi məfhum,bə cokəson zılm kardeyku hevujə mənoş heste və iminə mərhələdə bəştə zılmi şomil bedə. çəysə əlovə şırk çı zılmi barizə dəlilonkue və mışrik zolıme.

وَما أَرْسَلْنَا قَبْلَكَ مِنَ الْمُرْسَلِينَ إِلَّا إِنَّهُمْ لَيَأْكُلُونَ الطَّعَامَ وَيَمْشُونَ فِي الْأَسْوَاقِ وَجَعَلْنَا بَعْضَكُمْ لِبَعْضٍ فِتْنَةً أَتَصْبِرُونَ وَكَانَ رَبُّكَ بَصِيراً (20)‏

Çəmə ıştı bənav vığandə peyğombəron(həm) xorək hardedəbin iyən vıjoronədə ro poyedəbin və əmə şımə kali qılə bo co qıləyni imtovon ğərol domone, hələ bunum bə iyənde tov vardey zıneydon? və ıştı pərvərdıqor hejo vindedə.

Çın surə haftminə ayədə çı mışrikon bəhonəon qıləyniku bəhs be, çı islomi peyğombəri adiyə jimon be.əvon voteydəbin:tı çokonə peyğombəriş ki, bənə əmə ıştı həm bə ov iyən xorəki ehtiyoci heste və bənə co fərdon ıştən bə vıjor şedəş və ıştı hiç qıləy nokə və xıdmətkorı ni?quya əvon jıqo çəş kardedəbin ki, Xıdo-Rəsul(s) həm çı insononku fərğkəy və bənə co insonon bə ov iyən xorəki ehtiyociş nıbu. ya əgər inson bıbu,bənə podşoon iyən hukmdoron çəy xıdmətədə bəbe jenə kənizon ya merdə xıdmətkoron bıbu və çəvon şəxsiyə koon əncom bıdəyn.

Çəvon nəzəku çı peyğombəri zəyifə noxtə,həyğətədə çə həzrəti zumandə noxtə be. zira tarıxi dırozi qırd peyğombəron çı məxloği miyono jimon dəvordınəşone iyən deəvon bə ico əyş-nışt kardəşone.əvon Xıdovəndi əmron bə camiyə rosnəşone iyən bo milləti bəyon kardəşone.peyğombəron bənə qıləy dıləsutə mellimon bin ki, ıştən bəştə şagirdon soyəx şedəbin,nəinki,əvon ıştə ibodət kardə vırə iyən məçitonədə bınışton və çəşkən ki,camaat ıştən bəçəvon soyəx boon. yaanki, fəğət iqlə dastə elita boştə şoqirdəti bıvıjnon vəhəni de milləti koş nıbon. həlbəttə çı peyğombəron ım sodə jimon və çəvon bənə adiyə məxloği  bıə jimon, ıştən çı ilahi imtovononkue. zira kali fərdon bə həmonə bəhonə xoto hozzı  nin bəçəvon votəyon tabe bıbon iyən həxı ğəbulkəyn.məxsusən əgər qıləy pəyğombər maddi iyən sərvəti cəhəto çəvon səviyyəku beji bıbu.

Ayə dəvomədə həm bə çın koy saxtəti işorə kardedə və hamyedə: ayə şımə bo həxə sıxani ğəbulkardey hozzon iyən bəvədə sabitğədəm bəmandiyon? Ayə şımə hozzon ıştə həvaye-nəhsi vədə bımandiyon və bə şıməku maddi cəhəto saru iyən çəy sıxanon həx bıə qıləy şəxsi sıxanon quş bədiyon? Ayə oxoyədə çəşnavi doydə ki, şımə qırd sıxan iyən rəftoron Xıdovəndi nəzorəti jiyədəy və çəy nəzəku hiççi məxfi mandedəni.

Çın ayəku umutedəmon:

1-qırd ilahi peyğombəron dini təblığ iyən tərvici koyədə vahidə hədəfışon bıə.şək ni tarıxi mıtoliyə kardey iyən çı dəvardə nəsli sərquzəşton handey bə muminon təsəlli pəydu kardey boyis bedə.

2-ilahi imtovonon hədəf,insoni ozavziye iyən bə kəmoli rəseye və ilahi imtovononədə səbarzəti kilid,səbr iyən sabitğədəm mandeye.