640-ə hissə-Furğani surə-35-40 şərifə ayəon

640-ə hissə

وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَجَعَلْنَا مَعَهُ أَخَاهُ هَارُونَ وَزِيراً (35) 

Və həyğətən, bə Mosə kitob(Tovrat) domone iyən çəy bo Harun boəy koməq və vəzir ğərol domone.

فَقُلْنَا اذْهَبَا إِلَى الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا فَدَمَّرْنَاهُمْ تَدْمِيراً (36) 

Çən, bə dıqlə votemone: bəçəmə ayəon təkzib kardə ğovmi tərəf bışənən. bın zəmon əvonımon(bəçəmə inodiro) vırto-volo kardemone.

Navnə proqramədə çı peyğombəri mıxolifon bo ə həzrəti dəvəti ğəbul nıkardyero bıə bəhonəon kali qılə bəyon kardemone.ın ayəon bə peyğombər iyən muminon xitob kardə holədə hamyedə: tarıxi dırozi hejo çı həx iyən botıli miyono keşməkeşon və ziddiyəton movcud bıə ki, bəçəvon çandə qılə işorə kardedə. sıftədə çı həzrəte Mosə(ə) iyən çəy bo Harun(ə)-i bo Firon iyən fironıjon hidoyətiro bıə məmuriyyəti bəyon kardedə ki, ım sıtəmkorə dastə de həzrəte Mosə(ə)-i dəvəti mıxolifətışon karde. əvon həxə sıxanon məsey iyən əy ğəbul kardey əvəzi,əvışon bə həşə je iyən çı həzrəte Mosə(ə)-i oşkoə mecuzəşon du hisob karde.Firon iyən çəy ğovm bə həxıku dim qordıney xoto, ıştə sıtəmışon ziyod karde və oxoyədə dıyoədə eşin ğərğ bin və bə həlokət rəsin.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-ilahi peyğombəron bənə dıləsutə mellimi bıən ki, bo məxloği hidoyət və nicotiro bəçəvon soyəx şedəbin, nəinki, əvon kədə bınışton və çəşkəyn ki, camaat çəvon palu boon.

2-dini təblıği koyədə kulliyə formədə bo dıjdə məsuliyyəton xoto, coyli ko kardey əvəzi, cəhdkəmon kollektivə surətədə kokəmon və koy bənav bobəmon.

3-dəvardə tarıxiku dərs bıqətəmon iyən çı həxı vədə məmandəmon ki, həxı təkzib kardey oxo, həlokət iyən məhv bıeye.

وَقَوْمَ نُوحٍ لَّمَّا كَذَّبُوا الرُّسُلَ أَغْرَقْنَاهُمْ وَجَعَلْنَاهُمْ لِلنَّاسِ آيَةً وَأَعْتَدْنَا لِلظَّالِمِينَ عَذَاباً أَلِيماً (37) 

Və peyğombəron inkor kardə Nuhi ğovm(həm) ğərğ kardemone. və əvonımon bo(tarıxi) milləti ibrət ğərol domone iyən bo sıtəmkoron qıləy dardinə əzob hozzı kardemone.

وَعَاداً وَثَمُودَ وَأَصْحَابَ الرَّسِّ وَقُرُوناً بَيْنَ ذَلِكَ كَثِيراً (38) 

Və Ad,Səmud ğovmi iyən Rəssi əshob(əhali) iyən çəvon miyono ziyodə nəslon(həlok kardemone).

وَكُلّاً ضَرَبْنَا لَهُ الْأَمْثَالَ وَكُلّاً تَبَّرْنَا تَتْبِيراً (39) 

Və bo har qıləyni(bo pand qəteyro) misolon vardemone(və çun ibrət nıqəteşone) həmməmon de saxti həlok kardemone.

Tarıxi dırozi veyə etnoson ilahi peyğombəronışon inkor kardə ki, çəvon kali qıləyni nom bın ayədə zikr bıə ki, min cumlə çəvonku Nuh(ə)-i ğovme. ə həzrət çın ğovmi miyono 950 sor deçəvon irşod iyən təblıği ko məşğul be. əmmo oxyədə kamə insonon bəy imon vardeşone və bə həmınə ım ğovm bəştə təkzib iyən hışkəqiyəti xoto bə ilahi dıjdə əzobi giriftor bin və qıləy dıjdə tufoni əvonış həlokış karde.

Həzrəte Hud(ə) çı Ad ğovmi peyğombər be və həzrəte Saleh(ə)həm bə Səmud ğovmi tərəf vığandə bıəbe.ım dıqılə ğovm ərəbi cəzirədə iyən çəy ətrofədə jimon kardedəbin və ısətən çəvon əsəron baği mandən.

Əshabi-Rəss həm ıştə peyğombəri təkzib kardə qıləy co ğovm be. bə kali rəvoyəton əsos əvon ıştə peyğombərışon şəhid kardə.həlbəttə çı Əshabi-Rəssi jimoni vırə barədə nəzə soybon çandə qılə versiyaşon votə.

Muhimmə nuktə ıme ki, Xıdovənd hamyedə:əmə bo qırd ım ğovmi çı navkonə milləton tale barədə nımunə və misolon bəyon kardemone.əmmo əvon ibrətışon nıqəte və hejo deştə peyğombəron mıxolifətışon karde, bəştə curm, zılm iyən fəsodi dəvomışon doe, tainki, oxoyədə həm bə həlokət rəsin.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-Kərimə-Ğıron ibrəti kitobe,nəinki,dastoni kitob. ım kitob bo ibrət qəteyroe, nəinki, bo ıştə sətasponeyro.

2-ilahi peyğombəron iyən çəvon təlimi təkzib kardey, qıləy dıjdə zılme ki, çı insoni tale məhv kardedə.

3-Xıdovənd sıftədə bə kofir iyən zolımon ıştə huccəti təmom kardedə, əmmo ehanə ğəbul nıkəyn və həxı inkorkəyn və bəştə tuğyongərəti dəvom bıdəyn, oxoyədə əvoni bəçəvon cəzo bərosne.

وَلَقَدْ أَتَوْا عَلَى الْقَرْيَةِ الَّتِي أُمْطِرَتْ مَطَرَ السَّوْءِ أَفَلَمْ يَكُونُوا يَرَوْنَهَا بَلْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ نُشُوراً (40) 

Əvon(Məkkə mışrikon) çı fəlokəti voş bəçəvon sə voyə şəhriku dəvardən. ayə əy vindedənıbin?(bəli vindeşone,əmmo ibrət penıqəteşone zira) çəvon bə(mardey bədiqə) bəyji bıey umu iyən bovəşon nıbe.

In ayə bə Lut(ə)-i ğovmi şəhron virəonişorə kardedə. Lut(ə)-i ğovm bəştə qıno iyən fəsodi xoto bə əzobi dıço bin və çı osmoniku sığə voşon bəçəvon sə rube ki, əvonış məhv karde.ım vironə vırəon çı Hicaziku bə Şami tərəf  ğərolış qətə və Məkkə mışrikon ıştə ticori səfəronədə çəvon kənoonku dəvardedəbin. əmmo bəy de ibrəti çəşi diyə nıkardeşone vəçəvon yavə ağıbətiku ibrəti dərsışon nıqəte. zir əvon əsosən bə ğıyomət,mıkofot iyən cəzo etığodışon nıbe və fik kardedənıbin ki, çəmə koy oxo çoko bəbe.

Bın bərnomədə çəmə işorə kardə ayəon,şəş qılə dastəku iborəte  ki, çəvon har qıləyni  inov ideloji iyən rəftoriyə inhirofonışon hestebe. əvon deştə sərvət, ğudrət iyən molon bə ilahi ğəhro-ğəzəbi dıço bin və tufon, avəğurrə, oveyz ya buməlarzə çəvon rınəş pəle iyən əvonış məhvo-nobud karde.

Çın ayəku umutedəmon:

1-Ğədimi tarıxi əsəronku ibrət dərsi peqətey bəbe. liza bo vəomə nəsli ibrət qətey xoto, həmonə tarıxi əsəron hifz kardey lozıme.

2-tarıxi nağl kardey və dəvardə mınhərifə nəslon bəyon karde, bo insonon tərbiyə və hidoyətiro ziyodə təsirış heste.

3-ğıyoməti ğəbul nıkardey, bə insoni dınyoədə suğut iyən həlokəti boyis bəbe.