643-ə hissə-Furğani surə-50-52 şərifə ayəon

643-ə hissə

وَلَقَدْ صَرَّفْنَاهُ بَيْنَهُمْ لِيَذَّكَّرُوا فَأَبَى أَكْثَرُ النَّاسِ إِلَّا كُفُوراً (50) 

Və həyğətən, əmə əvımon(ayəon ya ov) təğsım kardemone ta ğasbu Xıdo zikrkəyn. əmmo milləti veyni nunkurəti kardeşone.

Xıdovənd bo insonon hidoyətiro ıştə kitobi ayəon curbəcur ğalib iyən formədə nozilış kardə. qahi faxti ayəon mıjdəvoni doydə və kali vırədə tars və qahi faxti həm çı əmr iyən nəhyi surətədə.çın kitobi ayəon bə navkonə milləti sərquzəşton və dastonon həm işorə kardedə.və bəzi ayəon həm çı ğıyoməti xəbə iyən hadisəonku iborəte. bəzi ayəon ilahi lutf iyən rəhmətiku bəhs kardedə və kali ayəon çəy ğəhro-ğəzəbi nışon doydə. qırd ım Kərimə-Ğıroni novbənovə şikilon bəçəy xotoe ki, bəşər mutəzəkkir iyən tənbih bıbu.həm ıştə dəvardəy çı yodo benıkəy və həm ıştə vəoməy barədə norohət nıbu.de ın holi tarıxi nışonış doə ki, hejo milləti əksəriyyət bəştə həvaye-nəfsi tabe bıey xoto,bə ilahi sərostə roy pemandeyro dığğət kardey əvəzi, bə həxı nıpemandin.

Çın ayəku umutedəmon:

1-ıştə iyən ıştə Xalığiku ğafil bıey, insoni təhdid kardə qıləy dıjdə təhlukəy. liza zəruriye inson de mıxtəlifə formə hejo təzəkkur iyən bə yod dənoey mə`rəzədəy.

2-ıştə fərdi və iştimayi jimonədə ilahi əmron bə kəno noey, bə Xıdovəndi neməton vey dıjdə kufre.

وَلَوْ شِئْنَا لَبَعَثْنَا فِي كُلِّ قَرْيَةٍ نَذِيراً (51) 

(Ha pəyğombər ha!)Və əgər piyəmonbe har qıləy məmləkətədə qıləy çəşnavi doə(peyğombər) əvğandimon(ta ıştı ko sıvık bıbu).

Nıbuvvəti bəhsədə kon şəxs iyən kon zəmon və məkonədə bə peyğombərəti məbus bıey, ım ko bə Xıdovəndi ohdəy və insonon bəvədə hiç qıləy rolış ni. Xıdovənd həm bəştə elm iyən hikməti əsos qıləy mınosibə şəxsi vıjniyedə.

Mışrikon, bo pəyğombəri məğami zəyif kardey xoto voteydəbin ki,vey çok əbi Xıdovənd bo har qıləy şəhr və məmləkəti qıləy peyğombər əvğandi. çəvon ım bemənoə intizoron mığobilədə ın ayə hamyedə: Xıdovəndi ehanə piyəşbe jıqo əkəy. əmmo əv bəştə elm iyən hikməti əsos islomi peyğombər həzrəte Muhəmməd(s)-ış vığandə və əvış bo qırd aləmi təblığ iyən dəvət kardeyro mə`murış kardə. ım çəy Xıdovəndi palu bıə məğami nışon doydə.

In ayə həyğətədə dini islomi komil bıey və islomi peyğombəri xatəm və oxonə peyğombər bıey nışon doydə.zira de islomi peyğombəri omey həni bə co qılə peyğombəri omey ehtiyoc ni və çə həzrəti məktəb iyən din bo qırd bəşəri cəmiyyəti idorə kardeyro zu və ğıvvəş heste.

Çın ayəku umutedəmon:

1-camiyə hidoyət iyən rəhbəriyətədə vəhdəti hifz kardey, islomi usul və prinsiponkue.

2-risolət iyən nıbuvvət Xıdovəndi tərəfiku qıləy təyin bıə koe. liza intixobi ni və milləti bəvədə hiç qıləy rolışon ni.

فَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَجَاهِدْهُم بِهِ جِهَاداً كَبِيراً (52) 

(Ha pəyğombər ha!)Çən, bə kofiron itoət məkə və deçəy(Ğıroni) vositə deəvon qıləy dıjdə cihodkə.

Bə islomi deşmınon təbliğoti əks ki,islomi bə dınyo mıxtəlifə noxtəon pevolo bıey amili canq iyən çı mısılmınon şımşi zıneydən,ın ayə ideloji iyən fərhənqi cihodi bə Kərimə-Ğıron ayəon əsos bəsə de şımşi bıə cihodisə bənav zıneydə və hamyedə: de kofiron mıborizədə sıftədə bəbe deəvon ideloji və fiki cihodkəy. zira beşək çı istidlol iyən məntıği siloh əv həm bə vəhyi kəlomi əsos, çı şımşi silohisə vey təsirine.

Bə islomi kişvəron coğrafiyə nəzə kardeyədə, ımruj mısılmonə kişvəron miyono həmməysə veyə cəmiiyətə məmləkət İndoneziyəy ki, çəy mısılmonə əhali 200 milyonisə bəpeye. əmmo bın cəmiyyətış ziyod bıə kişvəri hiç qıləy mısılmoni de ləşkəri həmləş kardəni və şımşi kəşə bıə ni. umumən Asiyə şərği mısılmınon, çı Çiniku qətə de tovə Malaziyə,İndoneziyə iyən Filippini çı mısılmınon cəmiiyəiku ziyodə hissə təşkil doydən,əvoni bə islomi tərəf dəvəti koyədə hiç faxti bə vırə  de şımşi hucum kardə bıəni.çın kişvəron məxloğ fəğət de dınyo co noxtədə bıə mısılmınon fərhənqi iyən ticori mubodiləon vositə dini islomışon ğəbul kardə. həmçinin Avropə iyən Amerkədə islomi tələb kardey ləpə inkişof ki, ğərbi siyosətmədoron iyən kilisə ərbobonış bə vəhşət eğandə, bəçəy xotoe ki, ğərbi milləti i dastə islom iyən Kərmiə-Ğıroni barədə mutoliyə dumon,de çın dini aliyə əmron oşno bedən. bədihi və ruşine ki, bə islomi meyl pəydu kardey koyədə hiç qıləy məcburiyyət iyən ikroh movcud bıəni.

Çın ayəku umutedəmon:

1-muminə inson hiçfaxti bə kofiron nodırıst iyən inhirofiyə tələbon təslim bedəni və bın koyədə çı saziş iyən muamilə soyb nin.

2-cokəson bə islomi dəvəti koyədə bəbe əv bə Ğıroni təlimon əsos bıbu iyən ım çı həmmə kəsi vəzifəy. de Ğıroni təbiri de kofiron cihod kardeyro vey çok iyən vey zumandə ideloji iyən mədəniyə vositəy.

3-vey dıjdə cihod ha ruj çı kofiron tərəfiku de mıxtəlifə metodon bə mısılmınon ələyh bıə inhirofone  ki, bəbe deəvon ideloji iyən fərhənqiyə cihodkəy.