647-ə hissə-Furğani surə-64-69 şərifə ayəon

647-ə hissə

وَالَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّداً وَقِيَاماً (64) 

Və əvon boştə pərvərdıqori səjdə iyən ğıyomi holədə bəşəvnəy oğo mandedən.

وَالَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَ إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَاماً (65) 

Və əvon ki, voteydən: Xıdolim ha! cəhəndımi əzobi çəməku oqordın ki, çəy əzob saxt iyən daymiye.

إِنَّهَا سَاءتْ مُسْتَقَرّاً وَمُقَاماً (66) 

Bərosti ki, cəhəndım qıləy yavə vırə və mənzıle.

Dəvardə bərnomədə Xıdo çokə bandəon xısiyiyəton bino kardemone və bəçəvon dıqlə xısusiyyəton işorə kardemone.ın ayəon çə bəhsi dəvomədə hamyedə: əvon aşiğonə iyən xolisonə formədə ibodət kardedən. şəv ki, qırd məxloğ hıtedən,əvon ıştə şinə haniku dəvardedən və şəvi i hissə de şovğ və həvəsi deştə pərvərdıqori mınocot iyən razo-niyoz kardedən.ım muminon və imoni iddioədə bıə kəson koncon, əmmo nımoji haruj de kıvoləti iyən tənbələti və ikrohi votə kəson bə kon vırə?

Xıdo çokə bandəon hiçfaxti deştə çokə ko iyən ibodəton məğrurəti kardedənin. əvon hejo ilahi bə hisobi dəğiğ formədə rəseyku tarsışon heste və çı yolə Xıdovəndiku boştə çı cəhəndımiku perəxeyro dıvo tələb kardedən. əvon zıneydən ki, bə cəhəndımi otəşi tov vardey əzınin iyən hiçkəs bəçəy əzobi təhəmmul kardey nibəzıne.

Çı əzob iyən cəzoku bıə həmonə xof,daxiliyə amile ki, insoni boştə vəzifəon əncom doeyro məsuliyyətin kardedə və çı səhlənkorətiku bə diyəro kardedə.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-şəv, fəğət bo hıte iyən istirohəti ni. bəlkəm, deştə pərvərdıqori bo razo-niyoz kardeyro vey çokə zəmone.

2-Xıdo çokə bandəon hejo ğıyoməti ruji bəştə yod dənoydən və ıştə axırətədə bıə vəzyətiku norohətin.dınyo jimon iyən deçəy mıxtəlifə kon məşğul bıey, əvoni çın məsələku ğəflətədə oqəteydəni.

وَالَّذِينَ إِذَا أَنفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَلَمْ يَقْتُرُوا وَكَانَ بَيْنَ ذَلِكَ قَوَاماً (67)

Əvon ki, hafaxti infoğkəyn, nə çı həddiku dəbəvarden(isrof bəkayn) və nə xəsisəti bəkayn. və çın dıqlə miyono qıləy miyonə ro qəteydən.

Xıdo çokə bandəon ibodi iyən əxloği xısusiyyəton bəyoni bədiqə, ın ayə hamyedə: əvon ixtisodi koonədə həm, çı etıdoli əhlin və bə ifrot iyən təfrıti dıço bedənin. ısət çı cari jimoni harujnə xarconədə,bə jimoni həmro iyən xıyzoni nəfəğədə bıbu ya bə ehtiyocinə şəxson iyən məhrumon infoği koyədə bıbu. əvon çı həddiku dəvardedənin və nə bəxıləti kardedənin, bəlkəm əvon hejo ağılmandə koon əncom doydən.

Hətta bə ehtiyocinə şəxson koməqi koyədəbə etıdoli rioyət kardey məsələ, Kərimə-Ğıroni ayəonədə həm omə və çı dini rəhbəron sıxan iyən rəftoronədə bəy təkid bıə.

Bə islomi hukmon əsos, insoni icozəş ni ıştə moli “suls”-iku yəni sedə i hissəku ziyod vəsiyyətkəy və ya ıştə qırd moli bə cokəsi bıbaxşo. Xıdo-Rəsul(s) ıştə mardey bənav jıqo qıləy vəsyət kardə kəsi barədə hamyəşe: ehanə bəmı rə xəbəon doəbe,az icozə nıədəm əy çı mısılmınon ğəbostonədə dəfnkoyn.

Çın ayəku umutedəmon:

1-bə şəvi nımoji iyən ibodəti təkid, çı cəmiyyətiku təcrid bıey iyən bə camiyə koon lağeyd mandey mənoədə ni. zira Xıdo çokə bandəon hejo bə ehtiyocinə şəxson koon rəsey iyən çəvon problemon həll kardey fikədən.

2-isrof cayiz ni, hətta bə ehtiyocinə şəxson infoği koyədə. ısət çı bımando botıl iyən ğeyri foydəninə koonədə.

3-Xıdo məxsusə bandəon,xəsis iyən pıxlin nin.

4-şəxsi iyən ictimayi koonədə çı ifrot iyən təfrıtiku bə diyəro mandey, islomi sıforış kardə vey muhimmə koonkue.

وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهاً آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَن يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَاماً (68) 

(Və Xıdo məxsusə bandəon) Ə kəsonin ki, de Xıdovəndi(bəico) co qıləy xıdo vanq jeydənin və Xıdovəndi çəy xunış hərom kardə insoni nohəxədə nibəkıştenvə zino nibəkayn. və hakəs jıqo bıko, ıştə qınoon cəzo bəvinde.

يُضَاعَفْ لَهُ الْعَذَابُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَيَخْلُدْ فِيهِ مُهَاناً (69) 

Və ğıyoməti ruji çəy əzob dı bərobər vey bəbe və hejo de zılləti əyo(cəhəndımədə) bəmande.

Vəynə ayəon dəvomədə ki, Xıdo xosə bandəon xısusiyyəton bəyon kardedəbe, ın ayəon bəçəvon coqılə xısusiyyəton işorə kardedə və hamyedə: əvon hiçkəs iyən hiççi Xıdo cərqədə ğərol doydənin və fəğət Xıdo vanq jeydən iyən əy pərəstış kardedən.nə çı sərmoyə bıə kəson sərvət və pul və nə çı hukuməton ğudrət əvoni bəştə tərəf cəzb kardey zıneydəni və əvon fəğət bə Xıdo təvəkkul kardedən.

Xıdo çokə bandəon(ibadur-Rəhman) bo ha insoni coni ehtırom ğayilin və əvon bə cokəson hiç qıləy zərəl rosneydənin.əvon hiçfaxti cokəson bə hədərə kıştey dumo nin, əmmo bə cokəson zılm iyən zərəl rosnə kəson istisnan ki, bın surətədə bəbe bə həx iyən ədoləti əsos əməlkəy.

Əvon bo məxloği namusi həm ehtırom ğayilin və hiçfaxti əvon bə cokəson namusi təcavuz kardedənin və ıştə dovnə çı fəsod iyən zinoku pok kardedən. əvon zıneydən ki, hakəs bə jıqo yavə rəftor iyən koon dıço bıbon, həm bın dınyoədə və həmən axırətədə bə şiddətinə əzobi giriftor bəbeyn.

Ruşine ki, çı şırk, ğətl iyən zino qıno, ha qıləyni coyli dıjdə qınoe və ehanə ım qınoon bə ico cəm bıbon, cəhəndımədə əbədi iyən ziyodə əzob dumo ıştə bəvarde.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-mumin bəbe bəştə ğərizə və meylon ğalib boy. zira ğətl iyən zino çı şəhvət iyən ğəzəbi ğərizəku nəşət sedə və ım dıqlə dayima insoni bə qıno vadi sovğ doydə.

2-çı beqınoon xun komilən muhtərəme.əmmo çı cokəson xuni nohəxədə rukardə iyən camiyə əmniyyəti bəyənde jıə kəson xuni hurmətış ni.

3-ğeyri-ğanuniyə rabitəon de bə Xıdo şərik ğayil bıey iyən beqınoə şəxson kıştey cərqədəy.

4-Kərimə-Ğıroni çı şırk,zino iyən ğətliku bə diyəro mandey barədə bıə fərmonon, fəğət qıləy moyizə ni. bəlkəm qıləy ğanunune ki, bəçəy əks beşe oxo, şiddətinə əzobe.