651-ə hissə-Şuəra surə-7-13 şərifə ayəon

651-ə hissə

أَوَلَمْ يَرَوْا إِلَى الْأَرْضِ كَمْ أَنبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ (7) 

Ayə bə zəmini diyə kardedənin ki, bəvədə çanəndə har nov(çokə beməyon) perosnəmone?

إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ (8) 

Hukmən bın(xılğətədə) qıləy ibrət iyən nışonə heste. əmmo çəvon veyni imon vardedənin.

وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ (9) 

Və bərosti ıştı pərvərdıqor həmonə məğlub nıbə, mehribone.

Navnə proqramədə çı kofiron bə islomi peyğombər iyən Kərimə-Ğıroni nisbətədə bıə təkzib iyən məsxərə barədə sıxan votey be. ın ayəon hamyedə: kofiron zəmini dimisə çı Xidovəndi ğudrət iyən əzəməti nışonəon vindedən,əmmo Xıdo ğəbul kardedənin iyən bəy imon vardedənin. çəvon quşon bo həxə sıxani məsey hovsələşon ni iyən çı həxıku viteydən. çoko ki, çəvon çəşon həm təbyətədə ilahi cilvəon vindeyku məhrumin və bə həxı rəsedənin.

Bə do, ziyodə cənqəlon iyən beməyon de ibrəti çəşi nəzə kardey bıbu,ımon boXıdo vucudi subut kardeyro vey çokə nışonən. zira bəvonədə həm zovciyyət iyən qit qıniye ğanuni cərəyon heste və çandə nov niyə-moə rəsəyon vey ğəşənq iyən cazibədorə şikilədəiyənde kəno ğərolış qətə.

Odəmi dığğəti cəlbəkə çi ıme ki, Ğıron ihəzo çosə sor bənav bə zovciyyət iyən qit qıniye ğanuni qıləy umumiyə ğanuni unvanədə işorə kardedə. əmmo miladi həjdəminə əsri miyonədə məşhurə biyoloq bıə Line ım həyğətış kəşfış karde ki, beməyon həm bənə heyvonon çı niyə-moəku iborətin. de ın tərtibi ki, rəsəyon bəiyənde de niyə-moə xoki vositə bəyənde qıniye bar qəteydən və ləl-qıl doydən və çı Kərimə-Ğıroni elmiyə mecuzəon qıləyniku bə hisob omeydə.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-çı hestemoni aləmi iyən çı məxloğaton reçinətiyon və çəvon nəslon ziyod bıey barədə mutaliyə kardey, çı Xıdoşunosi roon vey çokə qıləy.

2-çı rəsəyon qit qıniye, Xıdovəndi təbyətədə bıə ğudrəti nışonəonkue.

3-harçənd dınyo milləti əksər kofire, əmmo ım bə kufri həxəti dəlil ni. çoko ki, əgər məxloği veyni siqaret bıkəşo, ım bə çın ko səhih bıey dəlil ni.

4-Xıdovənd ıştə ğudrət, izzət iyən məğlub nıbə zirvədə bəştə bandəon nisbətədə rəhmin iyən mehribone.

وَإِذْ نَادَى رَبُّكَ مُوسَى أَنِ ائْتِ الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ (10) 

Və(bə yod biyə) ə zəmoni ki, ıştı pərvərdıqor Mosəş vanq je ki, bə sıtəmkorə ğovmi tərəf bışi.

قَوْمَ فِرْعَوْنَ أَلَا يَتَّقُونَ (11) 

Fironi ğovm. ayə tarseydəniyon?

Bın surədə ilahi peyğombəron haft nəfəriku icmoliyə surətədə omə ki,çəvon iminə qılə həzrəte Mosə(ə)-e. həzrəte Mosə(ə)-i jimon iyən sərquzəşti daston çı Kərimə-Ğıroni mıxtəlifə surəonədə zikr bıə. əmmo ha qıləyni bə ə həzrəti jimoni ihissə işorəş kardə və de islomi peyğombər(s) iyən mısılmınon mınosibə cəhətiku bə həzrəte Mosə(ə)-i sərquzəşton işorə kardedə.

Çın surə iminə ayəonədə, Xıdovənd bə islomi peyğombər(s)-i  ələyhdoron deəy bıə noliyığə rəftori işorə kardedə və hamyedə: əvon bə inod iyən hışkəqiyəti dıço bıən və bətı imon nibəvardeyn. ın ayəon bə ə həzrəti xitob kardedə və hamyedə: bəştə yod biyə ki, həzrəte Mosə(ə) həm bə qıləy hışkəqi iyən kofirə ğovmi giriftor bıəbe.əvon həm çı yavə koonku pərhiz kardedənıbin iyən de zılmo-sıtəmi məşğul bin.əmmo de ın holi ə həzrət həm çəvon dəvəti koyku dastış nıkəşe iyən əvonış bəçəvon holiş nıvadoe.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-de dəvardə ğovmon iyən deçəvon peyğombəron tarıxi oşno bıey, bo ımrujnə mısılmınon jimoni problemon həll kardey vey çoke və dini-islomi tərəfdoron de mıxtəlifə metodon və roon deəvon oşno kardedə.

2-bo camiyə isloh kardeyro, bəbe muslih iyən islohəkə şəxson ğıyomkəyn və bə səhnə bon, nəinki, əvon kədə bınışton və fəğət suxənrani iyən nıtğkəyn.

3-de zılm iyən fəsodi mıborizə bardeyro, bəbe bə ovi sərçeşməon soyəx bışo.bə həmonə dəlili xoto de tağuton mıborizə bardey, çı ilahi peyğombəron iminə dərəcə proqramonkue.

قَالَ رَبِّ إِنِّي أَخَافُ أَن يُكَذِّبُونِ (12) 

Mosə(votışe) Xıdolim ha! tarseydəm ki, əvon mıni təkzibkəyn.

وَيَضِيقُ صَدْرِي وَلَا يَنطَلِقُ لِسَانِي فَأَرْسِلْ إِلَى هَارُونَ (13)

Və çımı sinə tanq bedə iyən çımı zıvon oj bedəni. çən, bə(çımı bo) Haruni(həm) peyğombərəti bıdə.

Həzrəte Mosə(ə) bə Firon iyən fironıjon tərəf şıey məmuriyyətış sıey bədiqə,ıştə çandə qılə daxili iyən xarici məhdudiyyəton iyən problemonku bə Xıdo şikoyətış karde. əvvəl ımbe ki, əvon çımı sıxanon ğəbul nibəkayn iyən əvon çəy sıxanon du hisob bəkayn. co qıləyni ıme ki, ım missiya bə vırə rosney qıləy saxt iyən sanqinə koe. məxsusən çı həzrəte Mosə(ə)-i zıvon jəqo həm rəvon nıbe və mumkin be əvon bəy ləğ-ləğə iyən təhğır həm bıkəyn. liza ə həzrət Xıdovəndiku tələbış karde ki, çəy bo Harun(ə)-i həm deəy bəico bıvğando və bın koyədə bəy koməqkəy. deməkə ki, Xıdovənd çı həzrəte Mosə(ə)-i votəyon çı naviku zıneydəbe, əmmo de ın holi əvış bın yolə koyədə məmurış karde və həlbəttə Xdıovəndi həm çəy tələbonış icobət karde ki, Harun(ə)de ə həzrəti bə ico bə Fironi saray bışi.

In ayəon de çokə formə nışon dodydə ki, dini alimon iyən mıbəlliğon ki,camiyə irşod iyən hidoyəti ko bəçəvon ohdəy, hafaxti bəştə noxəşəti iyən piyəmerdəti xoto, ehanə kardeyışon nızıne yali ıştə vəzifə əncom bıdon, çəvon məsuliyyəti bo,çəvon duşiku peqətey bedəni, bəlkəm bəbe çı zumand iyən sərıştəninə cıvonə kadronku həm oko bıdəyn iyən bo dini təblığ və tərviciro,çəvon zıvon iyən ğələmonku istifodəkəyn.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-milləti təkzib kardey, bo məsuliyyəti tərk kardey dəlil nibəbe və dini alimon bəbe hejo məxloği bə Xıdo iyən bəçəy ro dəvətkəyn.

2- qırd insonon min cumlə peyğombəron həm çı problemon iyən çəvon mıxolifon mığobilədə bıə zərfiyyət məhdude.liza bəbe Xıdovəndiku mədəd tələbkəy.

3-dıjdə koon bə həmfik bıə ğıvvon ehtiyocış heste və çı cokəson koməq nıbə holədə, mumkine jıqo koon bə nəticə nırəson.