677-ə hissə-Şuəra surə-1-5 şərifə ayəon

677-ə hissə

بسم الله الرحمن الرحيم

طس تِلْكَ آيَاتُ الْقُرْآنِ وَكِتَابٍ مُّبِينٍ (1) 

Ta. Sin. ıme Ğıroni ayəon iyən ruşinəkə(təfsirəkə) kitob ki,

هُدًى وَبُشْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ (2) 

Bo imoni əhli hidoyət və bəşorəti(vəsiləy).

Im surə həm bənə Ğıroni co 28-qılə surə, de muğəttəə hərfon bino bedə və bənə həmonə surəon çı Kərimə-Ğıroni surəon əzəməti barədə sıxan voteydə. Ğıron qıləy kitobe ki, çı həmmə kəsi ixtiyorədə bıə de həmonə əlifbo sodə hərfon təlif bıə. əmmo hiç qıləy bəşəri hınəş ni ki, bənə çəy surəon qıləy surə biyəy.

Çın kitobi ayəon, ruşinəkə iyən şərhəkəy iyən həxı çı botıliku co kardedə. ım kitob bo qırd milləti hidoyətiro omə. əmmo təbiiye çəyku ə şəxson bəhrə bardedən və bə hərəbaxtəti rəseydən ki, bəy imonışon vardə iyən çəy həyğətonışon ğəbul kardə. ım ayəon çı yolə Xıdo kəlomonin.

Bə peyğombər(s)-i nozil bıə ayəon, dıqlə nomışon heste. qıləyni  bo camaati handə bıey xoto bəy “Ğıron” votedən və co qıləyni  ıme ki, əy bo milləti handey bədiqə, de peyğombəri(s) kali səhabəon vositə nıvıştə bıey  xoto, bəy “kitob” voteydən.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-camiyədə ənbiya və peyğombəron hərəkət, fərhənqiyə hərəkət, de ğıroət iyən kitobəti bə ico və bə həxı çı botıliku co kardey əsose.

2-Kərimə-Ğıroni imtiyazonku qıləyni, çəy məktub iyən ruşinəkə bıey və hidoyət kardey və bəşorət doeye.

3-bə isnonon həyğiyə mıjdəvoni və bəşorət, çəvon bə həx iyən həyğəti tərəf hidoyəti girovədəy.

الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُم بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ (3) 

Əkəson ki, nımoji bərpo kardedən iyən zəkot doydən və fəğət əvonin ki, bə axırəti yəğınışon heste.

إِنَّ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ زَيَّنَّا لَهُمْ أَعْمَالَهُمْ فَهُمْ يَعْمَهُونَ(4) 

Həyğətən, bə axırəti imonışon nıbə kəson, çəvon(yavə) koon ğəşənq cilvə bədomon ta(hejo jəqo həm) sərqərdon bımandon.

أُوْلَئِكَ الَّذِينَ لَهُمْ سُوءُ الْعَذَابِ وَهُمْ فِي الْآخِرَةِ هُمُ الْأَخْسَرُونَ (5) 

Əvon ə kəsonin ki, boəvon bevəcə(dardinə) əzob heste iyən əvon ğıyomətədə ziyonkorə fərdonin.

Vəynə ayəon dəvomədə, sıftədə Xıdovənd çı muminon xısusiyyəton bəyon kardedə. dıqlə rəftori və əməli xısusiyyət iyən iqlə fiki və ideloji xıslət. nımoji bərpo kardey iyən zəkoti pərdaxt kardey, çı mumini dıqlə bariz iyən oşkoə xısusiyyətonkue və hakəs ım dıqlə xısusiyyətonış nıbu, çəy imon sadığ iyən rostə imon ni. əmmo vey muhimmə çi nımoj iyən zəkote. bə mardey bəpeştə bıə dınyo etığod ki, əgər qıləy kəs bəy bovə nıko, bə dınyo iyən bəçəy cilvəon giriftor bəbe. tosə ə vırə ki, bə dınyo mol, məğam iyən sərvəti xoto, axırəti inkor bəkay və bo Xıdo hiç qıləy ko bə vırə nibərosne.

Təbiiye ə kəson ki, bə axırəti imonışon ni, yavə iyənbevəcə koon  çəvon çəşonədə ğəşənq və ğeymətin cilvə pəydu bəkay iyən əvon çəy dumo bəşeyn. ə koonki, axırəti ruji saxt iyən dardinə əzob dumo ıştə bəvarde.

Ğıroni mıxtəlifə ayəonədə bəy işorə bıə ki, şəyton bevəcə əməlon insoni çəşədə çok cilvə doydə. əmmo fəğət bın ayədə iyən Ğıroni co ayəonədə, çəy çı insoni yavə koon boəy ğəşənq cilvə doey, bə Xıdovəndi nisbət doey bıə. ğasbu ım bəçəy xotoe ki, Xıdovənd ım xısusiyyəton insoni vucudədə ğərolış doə ki, har ko tikror kardey çəy təbyətədə təsiri bınəy və qədə-qədə çəy şəxsiyyəti əvəzkəy.

Inson qıləy bevəcə ko əncom doeyədə, tədricən çə ko yavəti çəy çəşədə bəkam bedə ta inki, boştə yavə kon xoto mıxtəlifə bəhonəon vardedə. və ehanə əv ım ko dəvom bıdo, oxoyədə çəy ko bə vırə bərəse ki, ıştə yavə əməli qıləy bə xoş omə ko hisob bəkay iyən co kəson həm bəçəy tərəf dəvət bəkay.

Jıqo qıləy inson təsəvvır kardedədə ki, əv çokə əko əncom doydə, əve ıştə ım nodırıstə əməli dəvom bədoe. həlbəttə çanəndə bın koyədə ıştə cəhdo-təloşi ziyodkəy, çəy çı həxı royku inhirof bıey iyən bə zəloləti roy eqıneyış həm ziyod bəbe. tosə əvrə ki, çəy umri sərmoyə bə hədər bəşe iyən ğıyoməti ruji əv ıştəni çı həmməysə vey ziyon kardə millətonku bəvinde.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-islomi imtiyazonku qıləyni ıme ki, de Xıdo bıə rabitə de milləti iyən ehtiyocinə şəxson bıə rabitıə kəno ğərol doydə.

2-bə çok iyən yavə koon adət kardey, çı bəşəri koon təbiiyi nəticəy ki, ehanə ım ilahi ğanun iyən sınnət səhihə roonədə oko doey nıbu, insoni bə zərəl və xəsorəti giriftor bəkay.

3-əgər bə ğıyoməti bovəkəmon, çəmə çəşonədə ğəşənq cilvə pəydu kardə ziyodə yavə koonku dast bəkəşemon. bın surətədə bəbe bə ilahi təlimon əsos əməlkəy və ğeyri-ilahi erjon bəbe ğəbul nıkəy. həni uryonəti çı sivilzasiyə nışonə iyən isrof və qlamurinə jimoni çı şəxsiyyəti meyar əzınimon. həmçinin çəmə nəzəku çı həxı de botıli meyar, şəxsi iyən milliyə mənafeyon nibəbeyn.

4-ğıyoməti inkor kardey və kofirəti, həmməysə dıjdə xəsorətbo insoni bə hisob omeydə.