681-ə hissə-Nəmli surə-23-28 şərifə ayəon

681-ə hissə

إِنِّي وَجَدتُّ امْرَأَةً تَمْلِكُهُمْ وَأُوتِيَتْ مِن كُلِّ شَيْءٍ وَلَهَا عَرْشٌ عَظِيمٌ (23) 

(Hud-Hudi voteşe)Mı bə milləti hukumət kardə qıləy jenım vinde iyən(bəy) harçiku doey bıəbe və çəy qıləy dıjdə taxtış hestebe.

وَجَدتُّهَا وَقَوْمَهَا يَسْجُدُونَ لِلشَّمْسِ مِن دُونِ اللَّهِ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيلِ فَهُمْ لَا يَهْتَدُونَ (24) 

Ə jen iyən çəy ğovmım vinde ki, Xıdo əvəzi bə həşi səjdə kardedən iyən şəytoni çəvon əməlış çəvon çəşonədə ziynət(cilvəş) doəşe. çən, əvonış çı(həxə) royku oqətəşe, əve əvon hidoyət bedənin.

Vəynə bərnomədə votemone ki, Hud-Hud boştə ğayib bıeyro qıləy dəlilış varde və bə Suleymon(ə)-i voteşe: az bə Səba sərzəmini tərəf şıəbim və çəyu qıləy muhimmə məlumatım vardə.

In ayəon çı Hud-Hudi vardə məlumati bəyon kardedə ki, həmonə məntəğədə bə co məntəğəon əks, qıləy jen hukumət kardedəbe ki,çəy ziyodə imkonatış hestebe iyən çəy ixtiyorədə veyə dəb-dəbəninə saray iyən əzəmətinə imorəton hestebe.

Suleymon(ə) de ın sıxan iyən məlumaton məse, çə jeni hukumətiku təəccıbış karde. Hud-Hudi bə movzu əsliş işorə karde və voteşe: muhim,çın jeni taxto-tac ni. bəlkəm, tı Xıdo peyğombəri unvanədə bəbe çın cərəyoniku xəbədo bıbi ki, çə məntəğə millət bə həşi səjdə kardedən və əvon bə curbəcurə qıno iyən curmon mırtəkib bıən. zira şəytoni yavə əməlonış çəvon çəşonədə çok cilvəş doə. bəçəy xoto çəvon hidoyət bıey, qıləy saxt iyən muşkilə koye.

Çınayəonku umutedəmon:

1-ilahi nemətonku bəhrə bardey, coyli çı fərdon çok iyən bevəci nışonə ni. Suleymon(ə) iyən Bılğeys har dıqlə podşo bin iyən çəvon ha deynən ziyodə imkonatışon hestebe. əmmo qıləyni Xıdo peyğombər be və co qıləyni kofirə hukmdor.

2-millət ğalibən ıştə podşo iyən rəyison ğəbul kardə etığod iyən ayini ğəbul kardedən. bəçəyro hukuməton çı məxloği dini etığodon iyən bovəon təşkil bıeyədə muhimmə təsirışon heste.

أَلَّا يَسْجُدُوا لِلَّهِ الَّذِي يُخْرِجُ الْخَبْءَ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَيَعْلَمُ مَا تُخْفُونَ وَمَا تُعْلِنُونَ (25) 

(Şəytoni jələvoni əvonış bə dast eğandəşe)Ki, əvon bo osmonon iyən zəmini bəçəş nıçiyə çiyon bə bi bekardə(oşko kardə) Xıdo səjdə nıkəyn. və əv şımə məxfi iyən oşkoəəməlon zıneydə.

اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ (26) 

Qıləy Xıdo ki, sovə əv co məbud ni(və) çı dıjdə ərşi pərvərdıqore.

Hud-Hudi çı Səba milləti bə həşi pərəstış kardey məlumatədə de çoçinəti votedə: zınedənim boçi əvon bə osmon iyən zəminiku bəçəş nıçiyə çiyon bə bi bekardəiyən çı odəmon niyon və məxfiyə çiyon zınə Xıdovəndi əvəzi, bə həşi pərəstış kardedən.

Votey lozıme ki, Xıdovəndi osmonon iyən zəminiku bə bi bekardə məxfiyə çiyonku qıləy nımunə, çı voşi voye iyən beməyon zəminiku beşeye. qırd əmə zınedəmon ki, huşə zəmini dılədə məxfiye. əmmo de ilahi ğudrət iyən tədbiri, çı donə miyoniku ğəşənqə formədə tişə jedə xaric bedə.

Hud-Hudi nəzəku hətta Suleymon(ə) həm ki, çı Xıdo peyğombərbe iyən qıləy dıjdə podşobe, ijən bəy pərəstış kardey nibəbe. zira çəy elm həm məhdud be iyən xəbəş nıbe ki, Səba məntəğədə çiç bedə. fəğət Xıdo bo pərəstış bıey ləyoğətış heste və çı qırd insonon niyon iyən oşko kardə çiyonku aqahe və hafaxti bıpyişe həmonə məxfiyə koon oşko bəkay iyən cokəson həm çəyku xəbəşon bəbe.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-pərəstış kardey qıləy fıtriyə koye və tarıxi dırozi bəşər bənə cəmodət, heyvonat iyən insonon mığəddəs iyən təsirəkə çi unvanədə əvonış pərəstış kardə.

2-bənə həşi bıə təbiiyə amilon, beməyon beşey iyən çı movcudaton jimonədə umdə rolışon heste.əmmo əvon ıştə ım xısusiyyəton Xalığ nin.bəbe çı həşi Xalıği vədə səjdəkəy, nəinki, çı Xıdo məxloğ bıə həşi vədə.

3-şəytoni çı milləti yavə koon çəvon çəşonədə ğəşənq cilvə doeyhədəf ıme ki, əvon dınyo xəlğəkə Xıdo vədə səjdə nıkəyn. qıləy holədə ki, aləmi yeqanə Xıdo mığobilədə səjdə kardey, çı yektapərəsti nışonəy.

4-aləm çı yolə Xıdo məzhəre və hiççi çəy nəzəku məxfi ni.

قَالَ سَنَنظُرُ أَصَدَقْتَ أَمْ كُنتَ مِنَ الْكَاذِبِينَ (27) 

(Suleymoni voteşe)Rəyrə bəvindemon ki, ayə tı rost votedəş ya tı çı diyəvıjonkuş?

اذْهَب بِّكِتَابِي هَذَا فَأَلْقِهْ إِلَيْهِمْ ثُمَّ تَوَلَّ عَنْهُمْ فَانظُرْ مَاذَا يَرْجِعُونَ (28) 

(Biyə)Çımı ım nomə bəçəvon tərəf şodə, peşo bıqard. çən, erəx(hələ bunum) əvon çı cəvob doydən.

Həzrəte Suleymon(ə) Hud-Hudi məlumatonış məsey bəpeştə, çəy ğayib bıey illətış ğəbul karde və bəçəy ğeybətiro bəy qıləy cəzoş nıdoe. əmmo çun çəy doə məlumaton muhim iyən əhəmiyyətin be, əve hiç qıləy nəzə nıdoə holədə, çə ko barədə təhğığ kardey əmrış doe. əve qıləy noməş nıvışte və çı Hud-Hudiku tələbış karde ki, çəy nıvıştə məktubi bə Səba podşo bırosni və əyo bımando ta bıvindo əv çı cəvob doydə.

Həlbəttə cokəson irşod iyən əvoni bə i bıə Xıdo prəsətışi tərəf dəvət fkardey, ilahi peyğombəron şivəonku qıləyni bıə. tarıxədə omə ki, islomi əziz-qramioyə peyğombər(s) həm bo Romə iyən İroni podşoon bə Xıdo dini tərəf dəvətiro bəvon noməş nıvıştəbe.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-məxloği bə həxə dini tərəf dəvətiro, bəbe zəmon şərayit iyən tələbon əsos, çı mıxtəlifə əbzoronku oko bıdəy. qahi faxti de nıtğ və ehandımoni vositə və qahi faxti həm de nomə iyən qıləy nımoyəndə ezam kardey vositə.

2-cokəson təblıği koyədə, bəbe əmə ıştə təhğığiku dast nıkəşəmon.deməkə ki, Hud-Hudi iddio kardə xəbə ğəti be. əmmo ijən Suleymon(ə)-i voteşe: bəbe çəy səhih bıey təhğığkəmon.

3- çı mıxolifon barədə bıə harcurnə ğəroli bənav, bəbe əvoni  irşod iyən aqahkəmon və bəçəvon sıvoli mınosib qıləy cəvob doey bıbu.