960-ə hissə-Hucurati surə -13-18 şərifə ayəon

960-ə hissə

یا أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناکُمْ مِنْ ذَکَرٍ وَ أُنْثى‏ وَ جَعَلْناکُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِیمٌ خَبِیرٌ(13)

Ha məxloğ ha! əmə şıməmon iqlə merd iyən jenikumon ofəye və şıməmon bə xalğ iyən ğəbiləon co kardemone ta iyande bızınənən.həyğətən,Xıdovəndi nəzdədə həmməysə əziz-qramiyə qıləyni,şımə həmməysə təğvaninə şəxse.bərosti Xıdovənd əzın,aqahe.

Fərzkəmon iyən qirəm ki,zəmini dimisə bıə həmmə insonon şikil,ranq,zıvon iyən coqlə xısləton cəhəto həmmisl və i formədə bıəbin,aya bın surətədə həmonə odəmon məlum kardey hoston əbi?Xıdovəndi nemətonku qıləyni ki,ım həm çəy hikmət iyən ğudrəti nışonəy,mıxtəlif cəhəto çı insonon de iyande bıə tafut və farğe.ım həm,bə de nevbənevə zıvon iyən ləhcəon bə ico mıxtəlifə irğon iyən ğovmon bə əməl omey boyis beydə.

Çımisə əlovə har qıləy irğədə və həm fərdonku har qıləyni unikal formadən.hətto i formadə bıə dıbılon həmmə cəhətonku i formadə nin.çəvon valideyn iyən çəvon nezə odəmon əvoni mıəyyən kardey zıneydən.Kərimə-Ğıron bın ayədə bə insonon iyandeyku cismi iyən irği cəhəto bıə tafuti əsl iyən prinsipi işorə kardedə və hamyedə:çın farğon sırr ıme ki,fərdon iyande məlum kardey zıneydən və sosyal rabitəonədə və de iyande mutəğobilə rəftoronədə de muşkilon dimbədim omeydənin.

Həlbəttə kali etnos iyən irğon səy kardedən ım tafuton ıştə barzəti nışonə hisobkon.qıləy holədə ki,ın ayə hamyedə:şımə həmmə iqlə pı-moku ofəyə bıon və şımə həmmə qıləyni rəğ-rişə bə həzrət Odəm(ə) iyən Həvvo(ə) rəseydə.çən,boşmə iftixor kardero qıləy dəlil ni və fəğət əkəson ki,de İlahi iyən insoni kəmolaton kəsb kardey ruşd kardedən,ozavziyedən iyən Xıdovəndi palu qıləy məxsusə ehtırom iyən təkrimi soyb beydən.çın ayəku omutedəmon:

1-ərəb iyən əcəm ya sipyi iyən siyo hiç qıləy barzətiş ni.həmmə  kəs insone və iqlə pı-mo fərzəndonin.

2-merd ya jen bıey,de tafuton ki,insonon şikil,ğıyofə,ranq iyən irğədə mışohidə beydə, bə hikməti əsos iyən iyande zıneyroye.nəyinki,bo fəxr kardey iyən ıştəni barz qəteyro.

3-Ğıron,həmmə nev diskriminasiyə,ısət çı irği,etnik,ğəbiləvi,işrimoyi iyən coqləyni bıbu,rədd kardedə və çı insonon hurmət iyən fəziləti meyori fəğət pokəti iyən təğva zıneydə.

قالَتِ الْأَعْرابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَ لکِنْ قُولُوا أَسْلَمْنا وَ لَمَّا یَدْخُلِ الْإِیمانُ فِی قُلُوبِکُمْ وَ إِنْ تُطِیعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ لا یَلِتْکُمْ مِنْ أَعْمالِکُمْ شَیْئاً إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ(14)

Həmonə badiyənışinə ərəbon voteşone:əmə imon vardemone.bəvon vuji:şımə imonın vardəni,bəlkəm bıvoton:İslom vardəmone və hənuz həm imon bəşmə dılon daxil bıəni və ehanə bə Xıdo iyən bəçəy Rəsuli itoətkon,Xıdovənd şımə əməlon(mıkofotiku) i zərrə həm bəkam nibəkay. Xıdovənd Əbaxş, Mehribone.

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ یَرْتابُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ أُولئِکَ هُمُ الصَّادِقُونَ(15)

bərosti muminon fəğət əkəsonin ki,bə Xıdo iyən bəçəy Rəsuli imonış vardə,peşo bə şəkki dıço nıbin iyən deştə mol iyən conon Xıdo royədə cihod kardeşone.ımonin ki, (imoni iddioədə)rostəvojin.

In ayəon çı imoni iddio kardə kəson sıxani bə yod dənoydə ki,votedən:əmə bə Xıdo iyən bəçəy Rəsuli imon vardəmone və əy bəsə cokəonsə ıştə ifrixori moyə zıneydən.əmmo Kərimə-Ğıron hamyedə:əvon de zıvoni izhor kardedən ki,mısılmonin və imon vardəşone.əmmo əmələdə əvon bə Xıdo iyən bəçəy Rəsuli(s) təslim nin.qıləy holədə ki,imoni de əməli rabitəş heste və çəvonku qıləyni nıbə holədə coqləyni hiç qıləy erjış ni.

Ayəon dəvomədə bə fərdon conədə bıə imoni nufuzi dıqlə nışonə işorə kardedə və hamyedə:həyğiyə mumin əkəse ki,Xıdo roy həxətiyədə hiç qıləy şəkkı-şubhəş ni və həmçinin boştə con iyən moliku bo dini royədə dəvardero iyən bın meydonədə confışənətiro hozzıe.çın ayəonku omutedəmon:

1-ikəs ki,dindorəti iddio kardedə,əmmo çəy əməlon de Xıdovəndi iyən deçəy Rəsuli(s) təlimon mıtobiğ nıbu,dınyoədə çı mısılmonəti imtiyozonku bəhrə bardedə,əmmo axırəti ruji hiç qıləy bəhrəş nibəbe.

2-imoni məğam iyən vırə ğəlbe,nəyinki,zıvon və bə imoni rəsey ro əməli itoəte,nəyinki,de zıvoni izhor kardey.de qıləy co iborəti əməl,ğəlbi bovəon təsdığ kardedə.

3-Xıdo kəlom iyən Ğıronisə əlovə,peyğombəri(s) sıxan iyən fərmon həm çı dini cuzonkuye iyən bəy tabe bıey lozıme.

4-Xıdo dini difo iyən cihodi ərsə,həyğiyə dindori sədoğəti çı iddioəkəyonku mıəyyən kardə roye.

قُلْ أَتُعَلِّمُونَ اللَّهَ بِدِینِکُمْ وَ اللَّهُ یَعْلَمُ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الْأَرْضِ وَ اللَّهُ بِکُلِّ شَیْ‏ءٍ عَلِیمٌ(16)

Vuji:aya şımə Xıdo çı din iyən imoniku aqah kardedon?və holın ki,Xıdovənd osmonon iyən zəminıədə bıə çiyon zıneydə və Xıdovənd bə harçi Alime.

یَمُنُّونَ عَلَیْکَ أَنْ أَسْلَمُوا قُلْ لا تَمُنُّوا عَلَیَّ إِسْلامَکُمْ بَلِ اللَّهُ یَمُنُّ عَلَیْکُمْ أَنْ هَداکُمْ لِلْإِیمانِ إِنْ کُنْتُمْ صادِقِینَ(17)

əvon bətı mınnət noydən ki,İslomışon vardə.(bəvon)bıvot:bo İslom vardero bəmı mınnət mənənən.bəlkəm ım Xıdovənde ki,bəşmə mınnətış heste ki,şıməş bə imoni səmt hidoyətış kardə.əgər (ıştə iddioədə) rostəvojiyon

إِنَّ اللَّهَ یَعْلَمُ غَیْبَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اللَّهُ بَصِیرٌ بِما تَعْمَلُونَ(18)

Xıdovənd osmonon iyən zəmini ğeybi (sırron) zıneydə və Xıdovənd şımə əncom doə çiyon vindedə.

Xıdo-Rəsuli(s) zəmonədə bəzi fərdon bə ə həzrəti mınnət noydəbin və votedəbin:əmə bimon ki,bətı imon vardemone iyən bətı komək kardemone.Kərimə-Ğıron bəvon xitob kardə holədə hamyedə:ım çı norəvoə sıxane ki,şımə votedon? Xıdo iyən çəy Rəsuli(s) bəşmə mınnətış heste ki,şıməş hidoyətış karde və şıməş çı cəholəti zılmətiku bə imoni ruşnə səmt rahnumaş karde.

Çımisə əlovə ehanə şımə ıştə bın iddioədə sadığiyon,həni əy de bə peyğombəri(s) mınnət noey bəyon kardey lozım ni.zira qıləy Xıdo ki,çı osmonon iyən zəmini koonku aqahe,şımə botıniku həm xəbədoye və zınedydə ki,şımə çanədə bəçəy dini ğanunon rioyət kardedon.çın ayəonku omutedəmon:

1-bəştə imon iyən əməli xoto,bə Xıdo iyən bəçəy Rəsuli(s) mınnət mənəmon.zira çəvon bəçəmə imon iyən əməli ehtiyacişon ni.bəlkəm çı nodonəti zılmətiku bə həxə roy səmt hərəkət,İlahi dıjdə nemət iyən Xıdovəndi tərəfiku bəmə bıə mınnəte.çən,çəvon bəsə əməsə mınnətışon heste.

2-İslomi camiyədə mığət bıbəmon ki,imoni iddioəkəyon əməni deştə zıvon iyən zohiri bədast nıdənon. çıro ki,i iddə və i hissə odəmon ıştə bın iddioədə sadığ nin.

3-osmonon iyən zəminədə ziyodə kəşfon iyən sırron mevcude ki,Xıdovənd çəvon həmməku aqahe.