733-ə hissə-Rumi surə-20-22 şərifə ayəon

733-ə hissə

وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَكُم مِّن تُرَابٍ ثُمَّ إِذَا أَنتُم بَشَرٌ تَنتَشِرُونَ (20) 

Və çı ilahi nışonəonkue ki, şımənış çı tuliku ofəyə, çən bəşəri(surətədə) bə həmmə tərəf pevolo biyon.

Vəynə proqramədə bə Xıdovəndi bımyon bəyji kardey iyən bəyjiyon kıştey ğudrəti işorə be. ın ayə və çəy bədiqə bıə ayəon bə Xıdovəndi movcudaton məxsusən isnoni xılğətədə bıə ğudrəti işorə kardedə. sıftədə hamyedə: ımruj qırd dınyoədə pevolo bıə şımə insonon mənşə beconə tule. ın ayə həmçinin kardey bəzıne bə iminə insoni çı tuliku xəlğ bıey işorəkəy ki, Kərimə-Ğıroni ayəonədə omə və həmən kardey bəzıne bə insoni hardemoni işorəkəy ki, çəy maddə sərost ya ğeyri-sərostə formədə çı tuliku hozzı bedə. çən, boçımi əsos votey bəbe ki, insoni vucud çı tulikue.

Ehanə inson bəştə xılğət iyən jimoni dığğətko, bəvinde ki, dınyo Xalığ çokonə çı beconə tuliku çı mazqi zərifə huceyrəon ofəyəşe ki, çı bəşəri elmi-texnoloqiyə ərsədə bıə qırd inkişafon bəy ğarzıxoe. qıləy xok və tul ki, hiç qıləy hərəkət, idrak və hissiyatış ni, mecuzəvi surətədə mərhələon dəvardey bədiqə bə huceyrəon təbdil bedə ki, bəşər deçəy vositə çı idrak, hisson iyən hərəkəti soyb bedə və ım ko vey çoçin iyən heyrətamizə koye.

Çın ayəku umutedəmon:

1-xodşınosi(ıştəni zıney) çı Xıdoşınosi mığəddimə və vəsəy və inson zəmini dimisə çı Xıdo vey barizə məxloğe.

2-əmə qırd insonon çı tulikumon iyən bəy obəqardemon. çən, be erjinə fəxron bə kəno bınəmon və bə məğrurəti iyən yoləşəxəti dıço məbəmon.

وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجاً لِّتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ (21) 

Və çəy nışonəonkue ki, şımə ıştəniku jimoni həmroon boşımə ofəyəşe ta çəy kənoyədə orom bıbənən və şımə deştə jimoni həmroon miyono qıləy zumandə əloğə və rəhmətış ğərol doe. beşək bın(ilahi nemətədə) bo fik-fam kardə dastə ğətiyə nışonəon heste.

Insoni xılğəti bəhsi dəvomədə, ın ayə bə ilahi co dıjdə nışonəonku qıləyni yəni bə zovciyyət iyən git qıniye ğanuni işorə kardedə və hamyedə: Xıdovənde-Xalığ  bo har qıləy insoni, qıləy zovcə və gitış ğərolış doə ki, çəy jimoni həmro iyən koməqəkəş bıbu və əv çəy kənoyədə bə aşişəti bırəso. jıqo qıləy peyvənd və rabitə de Xıdovəndi baxş kardə eşğ iyən əloğə bə əməl omeydə və bə jenı-merdi ıştə qırd umri dırozi bə iyənde dıl dəvastey boyis bedə. ım peyvənd jenı-merdi çı iyəndı mukəmmil iyən komiləkə kardedə və bəçəvon mıştərəkə jimoni qıləy nəşat və şoy-vonəti baxş kardedə. Bərosti, çın peyvənd və ibemoni muhimmə təsir, fərzəndon bə dınyo varde iyən çı bəşəri nəsli baği mandey zəmonəte. xıyzoni rabitə həmçinin cəmiyyəti təşkil doey iyən çı sosiyal məsuliyyəton ğəbul kardeyəsose.

Çın ayəku umutedəmon:

1-jenı-merd iqlə cinsikun. bə kali inhirofiyə nəzəon əks ki, jenon qıləy exrocə xılğət zıneydən.

2-islomi fəhəng və təlimonədə, ə xıyzon ğəbul bıənine ki, jimoni həmroon bə iyənde oroməti boyis bedən, nəinki, bə iyənde iztirob və norohətçəti.

3-məvəddət iyən məhəbbət, Xıdovəndi bə jenı-merdi əto kardə cəlbəkə hədiyyəy ki, çəvon ibemoni dayimi iyən əbədi kardedə.

4-çoko ki, məhəbbət iyən əloğə çı jimoni həmroon ibemoni amile, həmçinin dustəti iyən mhəbbət həm çı mıştərəkə jimoni dəvom doey amile.

وَمِنْ آيَاتِهِ خَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَأَلْوَانِكُمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّلْعَالِمِينَ (22) 

Və ilahi nışonəonkue osmonon iyən zəmini xılğət və şımə zıvonon iyən ranqon tafut. həyğətən, bın koyədə bo alimon qıləy ğətiyə nışonəon heste.

In ayə çı osmonon iyən zəmini xılğəti kəno çı insoni xılğəti barədə bəhs bıə ta inson ıştəsə əlovə, bə ətrofədə bıə dınyo həm erəxo. deməkə ki, ziyodə inkişof kardə sputnik iyən teleskopun movcude, əmmo ijən bəşər bə planeton və səyyarəon həmmə qılə dastış pəydu kardəni, de ın holi çəy əzəməti etırof kardedə. zəmini həm ziyodə çoçinətiyonış heste ki, ısətən həm çəvon veynibo bəşəri oşno ni. zəmini dılədə veyə ehtiyoton movcude. zəmini nığılə vırədə nat, ğaz iyən mədənon və çı dıyoon iyən okeyanon nığılə vərəonədə çandə nov ovi heyvonon iyən moyon movcude ki, bəşər çəvonku veyə surətədə bəhrə bardedə.

Ayə ijən bə insoni oqardedə və bəçəy dıqlə muhimmə xısusiyyəton işorə kardedə. çı zıvonon fərğ ki, çı mıxtəlifə ləhcə iyən diyalekton bə əməl ome amil bıə və çı ranqon iyən irğon tafut həm movcude. təsəvvırkənən ehanə həmmə insonon i formədə i ranqədə və de i sədo toni bıəbin, odəmon çı iyəndeyku co kardey mumkin nıəbi. qıləy hırdən çokonə ıştə pı-mo çı həzo-həzo i sinnədə bıə jenı-merdə insonon miyono mıəyyən əkəy? həmçinin jimoni həmroon çokonə ıştə həmroon əzınin?

Çı ranqon iyən zıvonon bıə ım tafut, bo insonon zıneyro vey çokə roye. çımisə əlovə əgər ım farğon bıənıəbe, camiyədə çı bəşəri jimon icur əbi iyən mənoş nıəbi. dırıst bənə ımi ki, şımə bə qıləy şəhri varid bedon ki, qırd avtomobilon i ranq və i modelədə bıbu.

Çın ayəku umutedəmon:

1-təcrubi elmon bə insoni bo təbyətiku veyə bəhrə bardey koməqisə əlovə, bəbe  insonon bə ğadir iyən həkimə Xıdo bovə inkişofi həm boyis bıbu.

2-alimon nəzəku çı irğon, ranqon iyən zıvonon tafut, Xıdovəndi əzəməti nışonəonkue. əmmo nodonə fərdon de tafuton cokəson təhğır iyən bəvon məsxərə kardedən.