734-ə hissə-Rumi surə-23-26 şərifə ayəon

734-ə hissə

وَمِنْ آيَاتِهِ مَنَامُكُم بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَابْتِغَاؤُكُم مِّن فَضْلِهِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَسْمَعُونَ (23) 

Və şımə bəşəvnəy hıtey iyən bərujnəy çəy fəzliku kəsb kardeyro şımə nəve(cəhd) ilahi nışonəonkue. həyğətən, bın koyədə bo(həxı) məsə dastə ğətiyə nışonəon heste.

وَمِنْ آيَاتِهِ يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفاً وَطَمَعاً وَيُنَزِّلُ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَيُحْيِي بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ (24)‏

Və çəy nışonəonkue ki, bə şımə tars iyən umu boyis bıə(osmoni) avəvu nışon doydə və çı osmoniku ov vığandedə ki, zəmini çəy mardey bədiqə bəyji kardedə. həyğətən, bın koyədə bo fik-fam kardə dastə qıləy ğətiyə nışonə heste.

Dəvardə proqramədə votemone ki, Kərimə-Ğıron Rumi mıborəkə surə i baxşədə, Xıdovəndi inson iyən dınyo xılğətədə bıə nışonəon aşamardedəbe. ın ayəon insoni jimonədə bəçəvon dıqlə nımunəon işorə kardedə və hamyedə: ğasbu şımə palu han və hıtey qıləy sodə ko bə nəzə boy. əmmo həmonə hıtey iyən oğo bıey ki, dumoyənde formədə bə əməl omeydə, Xıdovəndi hikməti nışonəonkuye ta inson de çokə əhvol-ruhiyyə iyən şoyvonəti ıştə jimonədə de ko-fəaliyyəti məşğul bıbu və çoko ki, oqone de istirohəti məşğul bıbu. ehanə inson nıhıto, dayima norohət iyən sıst bəbe və boştə jimoni dəvom doeyro, həni lozım bıə əhvol-ruhiyyəş nibəbe.

Osmonədə bıə avəçəkə həm ki, qahi faxti boyis bedə bə umumməxloği dıl tars iyən vohimə eğandə, çı voşi voye vəsəy ki, çı zəmin, inson, heyvon iyən rəsəyon jimon çəyku bə şıkrəy. əgər qıləy məntəğədə dırozə mıddətədə voş nıvoy, çı jimoni ın ğeymətinə neməti ğədri əyo vey bəzıneyn.

Imruj bo ğaz iyən nati co kardə zəvodon bə şəhr iyən diyon ovoştıniye, bo torbəon kandeyo iyən mıəssisə və təsisoton oqəteyro çandə milyard dollar xarc bedə. əmmo Xıdovənde-Aləm qıləy təbiiyə soxtemonədə dıyoon iyən okeyanon ovi de vo və kuluki cərəyon karde, de avəon hərəkəti iyən de voşi voye roy, həvoy çı zəmini sakinon ixtiyorədə ğərol doydə. çən, vey çoke ki, Xalığibəmə əto kardə çın behisobə neməton barədə lıski fikkəmon ta bəçəy neməton şukrkəmon.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-ilahi neməton kənoyku rohətə formədə dəməvardəmon.hıtey iyən oğo bıey sisitem ilahi dıjdə nemətonkuye.

2-bo həlolə ruzi iyən jimoni ehtiyocon təmin kardeyro cəhdo-təloş, dini-islomi sıfarış kardə iyən bə xoş omə koonku qıləyniye.

3-osmoni avəğurrə, voşi voye iyən zəminisə beməyon perəse, qıləy təsadufiyə ko ni. qırd ım təbiiyə hodisəon çı pərvərdıqore-aləmi qıləy dəğiğ iyən bə proqrami əsos bıə çiyonin.

4-Xıdoşunosi bəbe bə elm, təfəkkur iyən ağli oko doey əsos bıbu.

وَمِنْ آيَاتِهِ أَن تَقُومَ السَّمَاء وَالْأَرْضُ بِأَمْرِهِ ثُمَّ إِذَا دَعَاكُمْ دَعْوَةً مِّنَ الْأَرْضِ إِذَا أَنتُمْ تَخْرُجُونَ (25) 

Və ilahi nışonəonku əve ki, osmonon iyən zəmin deçəy fərmoni bərpoe. çən, hafaxti şımənış zəminiku vanqış je, ğəflətən(çı ğəbiku) bə bi bebəşiyon(ğıyoməti səhnədə hozzı bəbiyon).

Vəynə ayəonədə bə osmon iyən zəmini xılğəti işorə be. ın ayə bəçəvon sabit iyən baği mandey işorə kardedə və hamyedə: osmoniyə dıjdə cismon ki, bəşər hələ bəçəvon nığılə vırə dastış pəydu kardey zınəşni-de ın holi çandə milyard astovə iyən planetonış kəşf kardə ki, qıləy mıəyyənə sistemədə hərəkət kardedə və qardedən və ehanə əvon qədəy ıştə royku inhirof bıbon, mumkine bə dınyo i hissə, min cumlə zəmini kurə iyən bəçəy sakinon məhvi boyis bıbu. əmmo çı pərvərdıqore-aləmi tədbir jıqoe ki, ım behisobə kurə və səyyarəon çı cazibə və dafiyə ğıvvə ğanuni jiyədə qıləy mıəyyənə orbitədə hərəkət kardedən və hestemoni  aləmi xılğət jıqo bərpoye.

Həlbəttə, zəmon ki, əv irodə bıko, ım soxtemon bəyənde bəqıniye iyən ım dınyo bə oxo bırəso və co qıləyni dınyo bərpo bəbe. tojə sistemədə bə ım dınyo əks ki, insonon ıştə moonku bə dınyo omeydən, əvon bənə bejəyon çı zəmini jiku bebəşeyn və de pı, mo, bo, hovə iyən dınyəviyə əvlodon rabitə nıbə holədə, har qıləy inson tək iyən coyli bə dınyoədə hozzı bəbe və bəştə bın dınyoədə əncom doə əməlon cəvobdeh bəben.

Çın ayəku umutedəmon:

1-xılğəti soxtemoni ğoyməti, nə təsodufiye və nə çı cokəson dastədəy. əv fəğət de Xıdovəndi dasti irodə beydə.

2-nəinki, fəğət xılğət, bəlkəm çı dınyo koon tədbir həm Xıdovəndi dastədəy. jıqo ni ki, əv dınyoş ofəyə və bəçəy holi vadoəşe. bəlkəm, əv bənə qıləy bağboni donə kaştey bədiqə, çəy perosney iyən məhsuli qırdə kardey koon həm muduriyyət kardedə.

3-insoni çı tuliku xaric bıey, bə miadi cismoni bıey dəlile.

وَلَهُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ كُلٌّ لَّهُ قَانِتُونَ (26) 

Və osmonon iyən zəminədə bıə hakəs bəy məxsuse, həmməy çəy fərmoni jiyədəy.

Navnə ayə dəvomədə ki, insoni çın dınyoku bə co qıləyni dınyo intiğal bıey və ovaştey barədə be, ın ayə hamyedə: çun Xıdovənde-Aləm çı inson iyən bənə cın və məlayikon bıə co məxloğati malike, həxış heste ki, əv çoko bıpyişe jəqo həm çəvon barədə əməl bəkay və hiçkəs çəy vədə mıxolifət kardey həxış ni.zira harçənd çın movcudaton təşrii soxtemonədə mıxolifət kardey həxışon heste, əmmo çəy təkvini sistemi mığobilədə çəvon vucud, muti iyən bə əmri tabeye. hətta çəvon ixtiyor deçəy izn iyən irodəy.

Çın ayəku umutedəmon:

1-nəinki, fəğət cəmodat(beconə çiyon), nəbotat iyən heyvonat, bəlkəm çı şuuri soyb bıə bənə inson, cın iyən firiştəon həm çı ilahi hakimiyyəti nəzorəti jiku xaric bıey imkonışon ni.

2-çoko ki, təkvini sistemədə insoni vucud bəştə pərvərdıqori əmri tabeye və bə həmınə dəlili xoto bə cismoniyə ruşd iyən kəmoli rəseydə, ehanə təşriyi sistemədə deştə ixtiyori bəştə Xıdo əmron tabe bıbu, bə əbədiyə kəmol iyən hərəbaxtəti bərəse.