737-ə hissə-Rumi surə-35-38 şərifə ayəon

737-ə hissə

أَمْ أَنزَلْنَا عَلَيْهِمْ سُلْطَاناً فَهُوَ يَتَكَلَّمُ بِمَا كَانُوا بِهِ يُشْرِكُونَ (35) 

Ayə əmə bəvon qıləy ğoymə huccət iyən dəlil nozil nıkardemone? qıləy dəlil ki, çəvon şırki həxədə sıxan bıvoti.

In ayə vəynə bəhson dəvomədə de bə mışrikon şırk iyən əğedə inkor kardey işorə kardedə və hamyedə: ayə mışrikon ki, bo Xıdo şərik ğayilin, boştə bın koyışon qıləy dəlil və subutışon heste? ayə təbyəti soxtemonədə ya əvonıştə vucudədə qıləy əlomətışon vində ki, Xıdovəndi şərik bıy nışondəy? ya Xıdovəndi tərəfiku boəvon qıləy kitob nozil bıə və bə kitobədə bəyonış kardə ki, çımı şərik heste? ruşine ki, çın koonku hiç qıləyni bıəni və mışrikon bəştə dədə-bobo adəton iyən bə nodonəti və təəssıbi xoto, bın inhirofə əğedədən və boçəvon bın əğedəro hiç qıləy əğli iyən nəğli dəlil movcud ni.

Çın ayəku umutedəmon:

1-islom məntığ iyən istidloli dine və ıştə mıxolifonku hejo dəlil tələb kardedə.

2-bə tohidi əks ki, ğoym iyən nığılə dəlilonış heste, şırki hiç qıləy rəğ-rişə və dəlil və məntığış ni.

وَإِذَا أَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً فَرِحُوا بِهَا وَإِن تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ إِذَا هُمْ يَقْنَطُونَ (36) 

Və hafaxti bə məxloği qıləy rəhmət bıçaştəmon, şoyvonəti kardedən. və əgər bəçəvon əncom doə koon xoto, bəvon qıləy zərəl(mısibət) bırəso, ğəflətən məyus bəbeyn.

Navnə ayəon idomədə, ın ayə bə mışrik iyən zəyifə imoni soybon xısusiyyətonku qıləyni işorə kardedə ki, əvon hejo çı məğrurəti iyən məyusəti dılədən. neməti ğəbul kardeyədə məğrur bedən və de problemon dim bə dim omeyədə məyus bedən. qıləy holədə ki, həyğiyə muminon hejo şukr iyən səbr kardedən. əvon bə ilahi neməton şukr kardedən və çı muşkilaton mığobilədə tov vardedən və səbr kardedən.

Vey əcibə çi ıme ki,bın ayə iyən bənə ımi ayəonədə, neməton çı Xıdovəndi tərəfiku qıləy rəhməti unvanədə ğeyd bedə. əmmo bəçəy əks,mısibəton iyən problemon çı insoni ıştən dasti məhsul  hisob bıə. zira Xıdovənd sıvoy lutf iyən rəhməti boştə bandəon co çiş piyedəni və çı bəşəri əksər problemon çəy ıştən nodırıstə rəftor iyən əməlonku bə meydon beşedə və ya ımon çəy bəştə iyən bə cokəson sıtəm kardey xotoe.

Çın ayəku umutedəmon:

1-be imon ya zəyifə imoni soyb bıə insonon, zərfiyyətışon kame. əvon nemət vindeyədə məğrur iyən məst bedən və ya tıləy norohətçəti mışohidə kardeyədə məyus bedən.

2-dınyo neməton sabit iyən əbədi nin və insonon bəbe bəvon dıl nıdəvaston. əgər jıqo nıbu, de əvoni çı dasto doey bə məyusəti dıço bəbeyn.

أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّ اللَّهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن يَشَاءُ وَيَقْدِرُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ (37) 

Ayə nıvindeşone ki, Xıdovənd bo hakəsi bıpyişe hevujə ruzi bədoe və(ya çəy ruzi) tanq bəkay. həlbəttə bın(koyədə) bo imon vardə kəson ğətiyə nışonəon heste.

فَآتِ ذَا الْقُرْبَى حَقَّهُ وَالْمِسْكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ ذَلِكَ خَيْرٌ لِّلَّذِينَ يُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ (38) 

Çən, ıştə nezə odəmon, miskin iyən royədə mandə kəson həxı ədokə. ım(nifoğ) bo Xıdo rizoyəti dumo bıə kəson vey çoke.

Vəynə ayə dəvomədə ki, hamyeşe: kali kamə zərfiyyət iyən zəyifə imoni soybon, de ilahi neməton ğəbul kardey məst iyən məğrur bedən və de neməton çı dasto doey məyus bedən, ın ayə hamyedə: imoninə insonon etığodışon heste ki, ruzi çı Xıdo dastədəy və çəy kam ya ziyod bıey həm,bəçəy elm iyən hikməti əsose.vey mumkine ki, inson bo sərvəti bə dast vardeyro ziyodə cəhd kardedə, əmmo kamə bəhrə bə dast vardedə. və vey mumkine ki, i dastə fərdon adiyə formədə təloş kardedən, əmmo ziyodə mənfəət bə dast vardedən.

Muhim çəmə cəhdo-təloşe ki, bəbe normal surətədə bə əməl boy. əmmo ısət çəmə bəhrə və mənfəət çanədəy, de ziyodə amilon əloğədor ki, çəvon veyni çəmə ixtiyorədə ni. ehanə əmə bo sərvəti bə dast vardey xoto ziyodə cəhdkəmon, əmmo de har qılə dəlili bəy nırəsəmon, bə məyusəti dıço bəbemon. əmmo əgər əmə ım səyo-təloşi ıştə vəzifə bızınəmon və çəy nəticə bə Xıdo ohdə bınəmon, hejo bəştə dastə bıə çiyon rozi bəbemon və Xıdo bəştə ğarzıxo nibəznemon. ayəon dəvomədə bə insoni çı cokəson mığobilədə bıə məsuliyyəton işorə kardedə və hamyedə: həlbəttə əkəs ki, veyə ruziş heste, ziyodə məsuliyyətış həm heste və bəbe ıştə xıyzonisə əlovə, bə camiyədə bıə co ehtiyocinə şəxson fik həm bımando və çəvon miyono nezə odəmon iminə dərəcədən.

Çın ayə oxo həm bə infoği niyyəti işorə kardedə və hamyedə: həlbəttə ım xeyə ko de ım şərti bo infoğ və baxş kardə kəsi bəmande ki, çəy məğsəd ilahi rizoyəti cəlb kardey bıbu, nəinki, çı şohrət, nom iyən məğami dumo bıbon. çımisə əlovə, əgər infoğ bo Xıdo xoto bıbu, bə ehtiyocinə şəxson hiç qıləy mınnət nibənoe və ıştə kardə koon bə zıvon nibəvarde.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-Ehanə ruzi çı Xıdo tərəfiku bıznəmon, əy dıləsoxt bə ehtiyocinə şəxson baxş və infoğ bəkamon.

2-əgər bə ehtiyocinə şəxson infoğ kardey, xolisonə və bo Xıdo xoto nıbu, infoği ğəbul kardə kəs bəhrə bardedə. əmmo əy baxş kardə kəs, axırəti ruji hiç qıləy bəhrəş nibəbe.

3-insoni nezə odəmon çəy giyədə həxışon heste və bəbe çəvon həxon dırıstə şikilədə ədo kardey bıbu.

4-sərvətinə şəxson çı xoms iyən zəkotisə əlovə, bəbe bo camiyədə fəğırəti çı miyoniku bardeyro cəhdkəyn və ıştə moliku bın royədə sərfkəyn.

5-islom bə fəğrəti iyən kosibəti rəğ-rişə bırniye ko ziyodə dığğət kardedə. Liza çı cəmiyyəti miyono bıə zəyifə təbəğə de şiddəti himoyə kardedə.