604-ə hissə-Muminoni surə-19-24 şərifə ayəon

604-ə hissə

فَأَنشَأْنَا لَكُم بِهِ جَنَّاتٍ مِّن نَّخِيلٍ وَأَعْنَابٍ لَّكُمْ فِيهَا فَوَاكِهُ كَثِيرَةٌ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ (19) 

Çən, de voşi ovi(vositə) çı xımo iyən anqı doonku boğon bə əməl vardemone ki, həmonə boğonədə bo şımə ziyodə miyvəon heste iyən çəyku(şımə) hardedon.

وَشَجَرَةً تَخْرُجُ مِن طُورِ سَيْنَاء تَنبُتُ بِالدُّهْنِ وَصِبْغٍ لِّلْآكِلِينَ (20) 

 (Və)Həmçinin Turi-Sina doyku bo hardəkəson(zeytuni) ruən iyən hardəninə nun beşedə.

Navnə proqramədə Xıdovənd  çı osmoniku voşi ovi rubey iyən zəmini jiyədə ovi amboon ilahi neməton unvanədə ğeydış karde.ın ayə çə bəhsi dəvomədə hamyedə: boğo-bostonon iyən xımoə doon ki,çı zəmini mıxtəlifə vırəonədə beşedə,de həmonə Xıdovəndi boşımə çı osmoniku enovniyə voşi ovi vositəy və çı boğon məhsul anəndəy ki,əvon həm ıştə soybon hardəninə xorakon təmin kardedən və həmən çəvon xıvandon deçəvon həvatey vositə ziyodə bəromə iyən mənfəət bə dast vardedən.

Çoko ki, zeytuni do ki,çəvon muhimmə kaştemoni mərkəzonkuŞam iyən Fələstıni əraziyədəy, həm çəvon hardəninə ruyəni təmin kardə umdə mənbəonkue və həmən əvon çəyku bo hardeyro ıştə sufrəonədə noydən.

Kərimə-Ğıroni  çı Xıdovəndi ofəyə miyvəon miyono bə xımo,anqı iyən zeytuni bıə dığğət, çı ləl-qılon bo bəşəri cismi ehtiyocon təmini xoto bıə məğami nışon doydə. odəmi dığğəti cəlbəkə çi ıme ki,ımruj həm xorəki elmon sahədə alimon ıştə təhğiğonədə bə ım nəticə rəsəyn ki,ım se qılə miyvə bo curbəcurə noxəşətiyon vəy qəteyro ziyodə rolış heste.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-ov çı insonon,heyvonon iyən beməyon jimoni moyəy.Xıdovənd çın həyatiyə unsuron təmin kardey de ovi qardeşi iyən deçəy çı osmoniku rubey vositə ğərolış doə.

2-Xıdovənd ki,insoni xəlğəkəy,çəy ehtiyocış bıə hardəninə çiyonış həm de təbiiyi formə təminış kardə.bə ım neməton dığğət nıkardey iyən bə co cayiz nıbə hardənin iyən peşoməninə çiyon soyəx şıey,ıştən bə ilahi neməton kufr kardeye.

وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً نُّسقِيكُم مِّمَّا فِي بُطُونِهَا وَلَكُمْ فِيهَا مَنَافِعُ كَثِيرَةٌ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ (21) 

Və həyğətən, boşımə ço lınqə(heyvononədə) qıləy ibrət heste. çəvon luz-ləvəonku(şıt) bəşımə peşovnodəmon iyən boşımə bəvonədə ziyodə mənfəəton heste və(şımə) həmçinin çəy qujdiku hardedon.

وَعَلَيْهَا وَعَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُونَ (22) 

Və bəvon iyən bə kəştiyon suvar beydon.

İlahi neməton zikri dəvomədə,ın ayəon bə ço nınqə heyvonon iyən çəvon çı bəşəri jimoni təmin kardeyədə bıə roli işorə kardedə və hamyedə:Xıdovənde-Xalığ  bənə zandəğo iyən pəson  bıə heyvonaton luz-ləvədə bıə xun iyən nəcison miyono, boşımə nuş kardəninə təmizə şıton hozzı kardedə ki,bəvədə nə çı xuni ranqış heste və nə əv bevəcə bu doydə.qıləy ləzzətinə peşoməninə çi ki,həm hardənine və həmən çəyku şımə bənə most,pəni,kərə,xoməti iyən mıxtəlifə şıti məhsulon bə dast vardedon.

Şımə çəvon pust iyən paşməku boştə novbənov tankardəninə oləton və çəvon qujdiku boştə mıxtəlifə xorəkon hozzı kardedon.və həmçinin şımə bəçəvon kul penışteydon və bənə mərkəbi istifodə kardedon və əvon boşımə bın koy xoto ram bıən. təğribən votey bəbe ki,çı zandəğo iyən pəsi hiç qıləy cuzv və əczo befoydə ni və şımə qırd çəvonku oko doydon.

Ehanə şımə dıyoədə bo musafir iyən sərnişin vırə bə vırə kardeyro,çı hırd iyən dıjdə kəştiyonku oko doydonbu, asb iyən şatur çı bəşəri hışkiyədə istifodə kardə mərkəbonkue və ımrujnə inkişof kardə dınyoədə həm ijən,diyəroə bandonədə çın penıştəninə vəsiləonku oko doydən və çəyku bəhrə bardedən.

Çın ayəonku umuteydəmon:

1-çı heyvonaton vucudi sodə məqətəmon.əgər de dığğəti bəçəvon çı insonon jimonədə bıə roli diyəkəmon,ım ıştən qıləy Xıdoşunosi dərsonku bəbe.

2-bo musafir iyən məhsuli vırə bə vırə kardeyro bıə səfər,çı bəşəri zəmini dimisə bıə zəruriyə ehtiyoconkue və Xıdovənd çəy vəsiləonış hışki iyən ovədə hozzış kardə.

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحاً إِلَى قَوْمِهِ فَقَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ أَفَلَا تَتَّقُونَ (23) 

Və həyğətən,(əmə) Nuhımon bəçəy ğovmi tərəf vığandemone. çən,(bəvon)vuji: ha çımı ğovm ha(ibıə) Xıdo pərəstışkənən . sovə əy boşımə co qıləy Xıdo ni. ayə tarseydəniyon?

فَقَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِن قَوْمِهِ مَا هَذَا إِلَّا بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ يُرِيدُ أَن يَتَفَضَّلَ عَلَيْكُمْ وَلَوْ شَاء اللَّهُ لَأَنزَلَ مَلَائِكَةً مَّا سَمِعْنَا بِهَذَا فِي آبَائِنَا الْأَوَّلِينَ (24) 

Çəy ğovmi kofir bıə kəson voteşone: ım Nuh(həm) bənə şımə qıləy insone. əv bəşımə yolyəti kardeyış piyedə. əgər Xıdovəndi piyəşbe(ki boəmə qıləy peyğombər bıvğando) hukmən çı məlayikonku əvğandi. əmə çımi bənav ıştə yolonku jıqo qıləy sıxan məsəmon ni.

Xıdovənde-Mutəali təbyəti sistemədə bıə əzəmət iyən ğudrəti nışonəon bəyoni dəvomədə, ın ayə bə Xıdovəndi çı bəşəri hidoyəti koyədə bıə lutfi işorə kardedə və çı iminə “ulul-əzm” peyğombəri yəni həzrəte Nuh(ə)-i dəvəti macəra bəyon kardedə və hamyedə ki,çı həzrəte Nuh(ə)-i deştə ğovmi bıə iminə sıxan,əvoni bə İbıə Xıdo pərəstış kardey dəvət kardey be. əmmo çı mol-dıvlət iyən sərvəti soybon ki, ıştə məğami oqəteyro əy boştə qıləy maneə zıneydəbin,deştə duyə təbliğaton əy ğudrət tələbi unvanədə elan kardebəbin və voteydəbin ki,çəy məğsəd bə məxloği hukumət kardey və məxloği bəştə tabe kardeye.Və ə həzrəti çı camiyə nicotədə iyən hidoyətkə unvanədə zıneydənıbin.

Əvon voteydəbin ki, ehanə Xıdovəndi dılış heste ki,məxloği hidoyətkəy,jəqoədə əv bəbe boəmə çı harcurnə dınyəvi iyən maddiyə koonku bə diyəro bıə mələkon bıvğando iyən əvon boəmə çı Xıdo sıxanon bəyonkəyn.

Qıləy holədə ki,Xıdovəndi ğanun və adət bəşəri de insoni dasti bə hidoyət rosneye, nəinki, de mələkon vositə.zira hidoyət fəğət de sıxan iyən de zıvoni vositə təblığ kardey ni, bəlkəm hidoyətəkə şəxsən bəbe ıştə sıxan iyən əmələdə bo cəmiyyəti ulqu bıbu ta millət çəy sıxanon ğəbulkəyn.əmmo məlayikon çun çı insoni cinsiku nin, əve bo bəşəri qıləy əməli iyən praktikiyə ulqu bıey əzınin.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-peyğombəron məxloği çı bıtpərəstətiku bə ibıə Xıdo pərəstış kardey dəvət kardedəbin. şək ni əvon məxloğışon bə Xıdo tərəf səloşon jıə,nəinki,bəştə tərəf.

2-peyğombəron ələyhdoron,çı camiyə əşraf-əyanon iyən sərvətinə şəxson bıən və əvon hejo ıştə movğıyyəti hifz kardey iyən məxloği bəştə tabe kardeyro,de peyğombəron mıxolifətışon kardə.