Xıyzoni məcəllə-12
Xıyzoni məcəllə-12
Xıyzoni məcəllə-12
Im haftə bərnomə dəvomədə İronıjə xıyzonon xıslətonku sıxan votedəmon.ım sıxanon bə kulliyə nəzəon əsos de bə İslomi dınyo iyən İroni xıyzonon təcrubə dıqlə həyğəton əsose.İronədə barizə xıyzonon xıslətonku qıləyni,çəy de iştimoyi kulli nizomi rabitə əhəmiyyətədəy.İroni millət xıyzoni bə jimoni əsosəti dəlili xoto.muhim zıneydən və xıyzoni əhəmiyyət bəsə sayir iştimoyi onemononsə vey və bənə qıləy erjinə unvoni İroni milləti nəzdədə zıney bıə.təğhğığotonədə ki, İroni qırd vıronədə bo iştimoyi təşkiloton əhəmiyyəti mığdori pamuyero əncom doey bıə,xıyzon de coqlə iştimoyi onemonon mığoyisədə ziyodə əhəmiyyət kəsb kardedə.(Ozodo Ərməki-1383). qıləy holədə ki,coqlə iştimoyi onemonon bənə İstirohəti mıəssisə xısusi iyən mevsumi əhəmiyyətış heste.
Ironıjə xıyzon qıləy muhimmə təzahur bıeysə əlovə,dini iyən islomiye.xıyzoni de dini bıə rabitə çı xıyzoni fərdon miyono bıə rabitəon səth və səviyyədə bə formə dəşeydə və çı adət,ritualon və dini mərosimon icod bıey mənşəy.
Qıləy jenı-merd ıştə mıştərəkə jimoni bəpe de məhəbbət.dustəti,təfahum,dı tərəfinə ehtırom iyən de bə iyande həxon rioyət kardey vositə ğoym və mehkəm kardey bəzıne.İslomə dinədə bo xıyzoni qədə iştimo ğoym kardey iyən və həmonə muhiti dəvom kardero,bo jenı-merdi qıləy vəzifəonış təyin kardə.zira Xıdovənde-Xalığ har qıləy vırədə ki,həx-huğuğonış nəzədə qətəbu,boəvon təklif iyən vəzifəonış həm mığərrər və təyinış kardə.....
Kərimə-Ğıron veyə vıronədə çı jenı-merdi rabitəon barədə çı “mərufi” yəni pəsəndidə və bə xoş omə ko kəlməku okoş doə.ım kəlmə Ğıronədə 38 kərə istifodə kardey bıə ki,çəy 19 dəfə de jenı məsələ rabitədəy.jıqo bızın meyor iyən mizon çı rabitəon məruf bıeye.məsələn Nisa mıborəkə surə 19 şərifə ayədə hamyedə:”de jenon mərufi surətədə yəni ğəbul bıənin iyən bə xoş omə formədə muaşirət kənən”.
Bə odəmi fıtrəti iyən insoni ağli əsos,mehribonçəti yeqanə qıləy rıştə və rismone ki,deəy dılon bə iyande anqıl jıey bəbe və fəğət bəpe dıqlə jimoni həmro ım fitriyə ko ibrizkon ta çəvon miyono dustonə və məhəbbətamizə rabitə tiki həm ğoym bıbu.həzrət Əli(ə) hamyedə:”bilihsani tumləkul ğulıub”.Yəni de çoki kardey dılon təsərruf və qətey bəbe”.
Ehanə ım səfo iyən səmimiyyət çı qıləy xıyzoni əsos və fundament bıbu,həni co hiç qıləy sanqinə tufon həm çəvon xıyzoni fundamenti lorzıney nibəzıne.həzrət Əli(ə) ıştə əziz-qramiyə jimoni həmro yəni həzrəte Zəhro(s) həxədə jıqo hamyedə:”havaxti bəçəy ruxsar iyən dimi nəzə kardedəbim,çımı qırd ğəmo-ğussə bərtərəf beydəbe və az ıştə dardon ıştə yodo bekardedbim”....