Ғарб жиноятларни қайта ўқиш/ Лаосдаги АҚШ жиноятлари

Жануби-Шарқий Осиёдаги денгизга чиқиш имкони бўлмаган кичик мамлакат Лаос 1960-1970-йилларда АҚШнинг энг яширин ва қонли ҳарбий амалиётларидан бирига саҳна бўлди.

Порс тудей сайтининг хабар қилишича, Ветнам билан ёнма-ён жойлашган Лаос геосиёсий  жойлашуви туфайли АҚШ доимо назарияисда алоҳида аҳамиятга эга эди; Минтақада коммунистлар тарқалишининг олдини олигша урғу берган назария. Ветнам уруш пайтида АҚШ Лаосда тарихдаги энг йирик махфий ҳарбий амалиётлардан бирини амалга оширди ва бу 20-чи асрнинг энг катта уруш жиноятларидан бирига айланди. Яширин уруш" номи билант танилган операция тинимиз бомардимон қилиш ва кассетали бомбалардан фойдаланишни ўз ичига олган, натижада минглаб тинч аҳоли ҳалок бўлган ва мамлакатнинг муҳим инфратузилмаси вайрон қилинган ва улар кассетали бомбалар билан тупроқнинг кенг тарқалишига олиб келди ва Лаоснинг ҳаётий инфратузмиласини вайрон қилди.

1964-1973 йилларда АҚШ Лаосга 2,5 миллион тонна бомба ташлади. Бу 9 йил давомида ҳар 8 дақиқада битта бўлиб, бу иккинчи Жаҳон урушида ташланган бомбларнинг умумий сонидан ҳам кўпроқ эди Ушбу ҳужумлар қурудгнаин аксарияти  тинч аҳоли эди. Бу бомбалар асосан тинч аҳоли яшайдиган ҳудудларни нишонга олган. 1975 йилга келиб,  Лаос аҳолисининг тахминан ўндан бир қисми, 200 мингга яқин тинч аҳоли ва ҳарбий хизматчилар ҳалок бўлди. Жароҳатланганлар сони бундан икки барава кўп эди. Мамлакат аҳолисининг тўртдан бирига тенг бўлган 750 мингга яқин одам ўз уйини тарк этди.

Статистик маълумотларга кўра, Лаосга ташланган бомбарларнинг умумий сонидан мамлакат тупроғида 80 миллионга яқин портламаган кассетали бомба қолган. Бу бомбалар одамлар ҳаётига таҳдид қилишда давом этмоқда ва минглаб одамларниннг ўлимига ёки ногиронлигига сабаб бўлди.  Айниқса, ифлосланган далаларда ишлайдиган болалар ва фермерлар Маълумотларга биноан, Лаос тупроғининг 3 дан бир қисми ушбу портламаган ўқ-дорилар билан ифлосланган ва тўлиқ тозалаш ўнлаб йиллар давом этиши мумкин. 1973 йилдан бери бу бомбалар туфайли  20 000 дан ортиқ одам ҳалок бўлди ёки яраланди, уларнинг кўпчилиги ўйин ёки деҳқончилик пайтида бомбалардан зарар кўрган болалар.

*Ғарб жиноятларини қайта ўқиш/ Афғонистоннинг 20 йиллик ишғоли давридаги АҚШ жиноятлари