Փաշինյանի մոտեցման շրջադարձը անկլավային տարածքների հարցում. Ադրբեջանի առաջնահերթությունը «անկլավային տարածքների» վերադարձն է
44-օրյա ղարաբաղյան պատերազմից հետո Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև անկլավների ու էքսկլավների հարցը կրկին ուշադրության կենտրոնում է հայտնվել։
«Թասնիմ» լրատվական գործակալությունը վերլուծել է այս հարցը և գրել. «ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը վերջերս ընդգծել է Ադրբեջանի տարածքում գտնվող Հայաստանի անկլավի՝ Արծվաշենի վերադարձը Հայաստանի Հանրապետությանը, սակայն այս հայտարարությունները մտահոգություններ են առաջացրել Փաշինյանի ընդդիմադիրների շրջանում, որ Հայաստանի կառավարությունը կարող է դրա դիմաց զիջել Ադրբեջանի կողմից պահանջվող տարածքները»։
ՀՀ փոխվարչապետի աշխատակազմը դեռևս չի հայտնել սահմանների սահմանազատման հանձնաժողովների բանակցությունների մանրամասները, և պարզ չէ, թե արդյոք իրավական և քաղաքական ուսումնասիրություն անցկացվել է անկլավային տարածքների հարցը լուծելու համար։ Այնուամենայնիվ, որոշ հայ պաշտոնյաներ խոսել են Ադրբեջանին պատկանող տարածքներից դուրս գալու իրենց պատրաստակամության մասին։
Փաշինյանի դիրքորոշման փոփոխությունը նշանակալի է. նա նախկինում հերքում էր ադրբեջանական անկլավների գոյությունը Հայաստանի տարածքում և պնդել է Արծվաշենի նկատմամբ Հայաստանի օրինական իրավունքները։ Այժմ Հայաստանի վարչապետը նշել է այս հարցերը իրավական և քաղաքական շրջանակի հիման վրա լուծելու անհրաժեշտությունը, սակայն դեռևս պարզ չէ, թե ինչ փաստաթղթեր է ներկայացրել Բաքուն և ինչպես են ընթանում բանակցությունները։
Ադրբեջանը նույնպես անկլավների վերադարձը համարում է առաջնահերթություն, և նրա պաշտոնյաները ընդգծել են, որ այս հարցերի լուծումը պետք է իրականացվի սահմանազատման հանձնաժողովների միջոցով։ Հայ փորձագետներն ու նախկին դիվանագետները զգուշացնում են, որ Փաշինյանի պնդումը Արծվաշենը վերադարձնելու վերաբերյալ կարող է հող նախապատրաստել նոր զիջումների և հայկական տարածքի որոշ հատվածներ Ադրբեջանին զիջելու համար, մասնավորապես՝ այնպիսի տարածքներ, ինչպիսիք են Տիգրանաշենը և Բաքվի կողմից պահանջվող այլ անկլավները։
Չնայած Սահմանազատման հանձնաժողովների ավելի քան երեք տարվա գործունեությանը, մինչ օրս որոշվել է Տավուշի մարզի սահմանների միայն մի մասը, և չորս գյուղ վերադարձվել է Բաքվին։ Սահմանազատման շարունակության և այլ անկլավային տարածքների խնդրի լուծման ուղին և ժամկացույցը դեռևս անորոշ են, և առաջիկա զարգացումները կարող են ազդել Հայաստանի և Ադրբեջանի քաղաքական և սահմանային ճակատագրի վրա։