Վերլուծություն — Իրանի դեմ պատերազմը․ Վաշինգտոնի վճարած գինը՝ մարտադաշտից դուրս

ԱՄՆ-ի՝ Իրանի դեմ պատերազմի հետևանքները Վաշինգտոնի համար, ըստ ամերիկյան MS NOW հեռուստաալիքի, դուրս են եկել ռազմական գործողությունների շրջանակից՝ միաժամանակ ավելացնելով տնտեսական ծախսերը, սպառազինությունների պաշարների նվազման և ներքաղաքական ճնշումների ռիսկերը։

Հեռուստաալիքը պատերազմը բնութագրել է որպես «ռազմավարական աղետ» և նախազգուշացրել, որ դրա շարունակվող ծախսերը կարող են լուրջ խնդիր դառնալ Թրամփի վարչակազմի և Հանրապետական կուսակցության համար՝ Կոնգրեսի միջանկյալ ընտրությունների շեմին։
Pars Today-ի հաղորդմամբ՝ այս գնահատականի կարևորությունն այն է, որ քննադատության մի մասն այժմ հնչում է հենց ԱՄՆ-ի լրատվական և քաղաքական շրջանակներից։ MS NOW-ի տվյալներով՝ էներգակիրների գների աճը, գնաճային ճնշումները և պատերազմի ուղղակի ծախսերը բազում հետևանքներ ունեն, որոնք արդեն տեղափոխել են ամերիկացի քաղաքացիների առօրյա կյանք։
Խնդրի կարևորագույն կողմերից մեկը պատերազմի տնտեսական գինն է։ MS NOW-ի հաղորդմամբ՝ Moody’s Analytics-ի գլխավոր տնտեսագետ Մարկ Զանդին պատերազմի ծախսերը գնահատել է մոտ 220 միլիարդ դոլար։ Միաժամանակ վառելիքի գների և տրանսպորտային ծախսերի աճը կարող է լրացուցիչ ճնշում գործադրել ամերիկյան տնային տնտեսությունների, արդյունաբերության և գյուղատնտեսության վրա։
Ռազմական առումով ավելի կարևոր խնդիր է ԱՄՆ-ի հակաօդային պաշտպանության և հրթիռային պաշարների վրա հնարավոր ճնշումը։ MS NOW-ի վկայակոչած հաղորդագրություններում նշվում է, որ ԱՄՆ-ը զգալի քանակությամբ օգտագործում է THAAD և Patriot հակահրթիռներ, ինչպես նաև այլ բարձր ճշգրտության սպառազինություններ։ Եթե այս գնահատականները ճիշտ են, խնդիրը միայն սպառազինությունը համալրելու ծախսը չէ։ Հարց է առաջանում նաև, թե որքանով կկարողանա ԱՄՆ-ը միաժամանակ արձագանքել Եվրոպայում և Արևելյան Ասիայում հնարավոր ճգնաժամերին։
Այս հարցը ռազմավարական առումով առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ ԱՄՆ-ի պաշտպանական քաղաքականությունը հիմնված է ռազմական ռեսուրսները տարբեր տարածաշրջանների միջև արագ տեղափոխելու կարողության վրա։ Ցանկացած երկարատև պատերազմ, որը սպառում է ԱՄՆ-ի ռազմավարական պաշարների մի մասը, կարող է ճնշում գործադրել Վաշինգտոնի պաշտպանական ծրագրերի և դաշնակիցների նկատմամբ ստանձնած պարտավորությունների վրա։
Երրորդ կարևոր հետևանքը ԱՄՆ-ի ներքաղաքական դաշտում է։ MS NOW-ի հաղորդմամբ՝ պատերազմի նկատմամբ հանրային աջակցությունը ցածր մակարդակի վրա է, իսկ որոշ հանրապետականներ նույնպես մտահոգություն են հայտնել հակամարտության շարունակության վերաբերյալ։ Հանրապետական սենատոր Ջոն Հասթեդի հայտարարությունները, ըստ որոնց՝ անհրաժեշտ է հնարավորինս արագ ավարտել պատերազմը, այդ մտահոգության օրինակներից են։ Մյուս կողմից՝ դեմոկրատները փորձում են պատերազմի տնտեսական և ռազմական ծախսերը վերածել Թրամփի վարչակազմի արտաքին քաղաքականության քննադատության թեմայի։
Այս պայմաններում Վաշինգտոնի համար գլխավոր խնդիրը միայն պատերազմի ավարտի ուղին գտնելը չէ․ կարևոր մարտահրավեր է դարձել նաև պատերազմից հետո դրա հետևանքների կառավարումը։
Այս տեսանկյունից Իրանի դեմ պատերազմը ցույց է տալիս, որ ռազմական միջամտության գինը չի սահմանափակվում միայն մարդկային ուժի, տեխնիկայի կամ ծախսված միլիարդավոր դոլարների հաշվարկով։ Ռազմավարական պաշարների սպառումը, տնտեսության վրա ճնշումը, դաշնակիցների մտահոգությունները և ներքաղաքական հետևանքները միաժամանակ կարող են սահմանափակել Վաշինգտոնի գործողությունների ազատությունը։
Հետևաբար, պատերազմի հետևանքները գնահատելիս հնարավոր չէ սահմանափակվել միայն մարտադաշտի արդյունքներով։ Անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև դրա երկարաժամկետ ազդեցությունը ԱՄՆ-ի տնտեսական, ռազմական և քաղաքական ներուժի վրա։ Այս ծախսերը կարող են միաժամանակ սահմանափակել Չինաստանի հետ մրցակցության, եվրոպացի դաշնակիցներին աջակցելու և Միջին Արևելքում ճգնաժամերը կառավարելու վրա կենտրոնանալու ԱՄՆ-ի կարողությունը և առաջիկա տարիներին էապես ու երկարաժամկետ փոխել Վաշինգտոնի ռազմավարական հաշվարկները։