566-ə hissə-Ənbiya surə-21-24 şərifə ayəon

566-ə hissə

أَمِ اتَّخَذُوا آلِهَةً مِّنَ الْأَرْضِ هُمْ يُنشِرُونَ (21) 

Ayə(kofiron) zəminisə vıjniyə xıdoon,mardə kəson bəyji bəkayn?

لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا فَسُبْحَانَ اللَّهِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُونَ (22) 

Əgər osmonon iyən zəminisə sovə Xıdo qıləy co məbud bıəbe, şəkk ni əvon har dıqlə tələf əbin. çən, ərşi soyb bıə Xıdo çəvon vəsf kardə çiyonku pok və mınəzzəhe.

Navnə ayəonədə bəyon be ki, ım dınyo bə qıləy mıəyyənə bərnomə iyən hədəfi əsos ofəyə bıə və çı harcurnə bihudə, binəzm bıey və təsadufi movcud bıeyku bə diyəroe.

In ayəon bə Xıdovəndi i bıey dəlolət kardə xılğəti sistemi komil bıey təkid kardedə və hamyedə: boçi  mışrikon Xıdo çı hestemoni aləmi Xalıği unvanədə ğəbul kardedən, əmmo ijən bə sığ iyən çuku soxtə bıə məbudon soyəx şedən iyən bə çım zəmini dimisə bıə məbudon ibodət kardedən? Bəqəm əvon həm bənə vahidə Xıdo xəlğ kardey ğudrətışon heste?

Ayə dəvomədə hamyedə:ehanə  sovə vahidə Xıdo co qıləy xıdoon həm bıəbin, hestemoni aləm bəyənde əqıni və bəşmə təəccıbi boyis bıə hestemoni aləmi ım əzəmətinə həmahənqəti movcud nıəbi.çəy dəlil həm ruşine.zira dı nəfər çanəndə həm həmfik iyən iqlə rayədə bıbu,oxoyədə çunki dı nəfərin,çəvon miyono fərğ iyən tafuton movcude.və əgər fərzkəmon çəvon qırd çiyon i bıəbe,i nəfər əbin, nəinki, dı nəfər.

In ayəon həmçinin bo har qıləy çi və ko qıləy tədbir vindəkəs ğayil bıə kəson sıxani cəvobədə hamyedə:vahidə Xıdo “rəbbul-ərşe” yəni çı hestemoni aləmi pərvərdıqor həmonə Allahe və sovə əv hiçkəs çı aləmi koonədə  tədbir vindey əzıni.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-hestemoni aləmi koon idorə kardeyədə bıə həmahənqəti və nəzm,bə Xıdo i və vahid bıey dəlile.

2-ehanə aləmədə dı ya çandə qılə irodə hakim bıəbe,çəvon har qıləyni tələbonış əbi və har qıləyni bəyənde təsir əkəyn.çən,oxoyədə dınyo xərob əbi əşi.

لَا يُسْأَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَهُمْ يُسْأَلُونَ (23) 

Əv(Xıdo) bəştə əncom doə çiyonku sıvol-cəvob nibəbe. əmmo əvon(bəştə kardə koon xoto) bə məsuliyyəti cəlb bəbeyn.

Vəynə ayəonədə Xıdovəndi i bıey isbot bıey bədiqiə,ın ayə hamyedə:əv hestemoni aləmış jıqo ofəyəşe iyən bəy nəzmış baxşış kardə və idorə kardedə ki, həni bəvədə hiç qıləy şək-şubhə ni iyən hiçkəs bəy irod qətey əzıni və ya çəyku sıvol-cəvob kardey əzıni. qıləy holədə ki,co kəson jıləvoni nin iyən çəvon koonədə qıləy irod və ayb heste və çəvonku sıvol-cəvob bedə.

Çın ayəku umutedəmon:

1-Xıdo koon bəçəy elm iyən hikməti əsos əncom bedə və bəvədə hiç qıləy noxsan və ayb ni. liza çəyku sıvol-cəvob nibəbe.

2-İnson ıştə əməlon mığobilədə cavobdehe və bəbe ğıyoməti ruji bəy cəvob bıdəy.

أَمِ اتَّخَذُوا مِن دُونِهِ آلِهَةً قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ هَذَا ذِكْرُ مَن مَّعِيَ وَذِكْرُ مَن قَبْلِي بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ الْحَقَّ فَهُم مُّعْرِضُونَ (24)

Ayə əvon(kofiron) ğərəz(i bıə) Xıdo co qıləy xıdoşon vıjniyə? çən,(bəvon) vuji: ıştə dəlili biyənən. ım(Ğıron) çımı, çımı tərəfdoron iyən çımı bənav bıə peyğombəron(de mışrikon bıə) qıləy sıxane(zikre). əmmo çəvon veyni həxı zıneydənin. çən,(çəyku) dim qordıneydən.

Tohid iyən Xıdovəndi i bıey dəlilon bəyoni dəvomədə,ın ayə hamyedə:əmə ıştə dəlilonımon vote,ısət şımə mışrikon həm boştə əğedə xoto,ıştə dəlil və subuton biyənən nışon bıdənə ta əmə əy bızınəmon.ruşine ki,əvon boştə şırki xoto hiç qıləy dəlil və subutışon ni və umumən əvon əgər ıştə dədə-bobon kur-kuronə surətədə təğlid kardey əvəzi, tikəy fik-fam iyən təfəkkurışon kardəbe ,çok əbi.bəvədə əvon həxı əzınin iyən jıqo bə inhirofon və xorafaton dıço nıəbin.

Ayə dəvomədə hamyedə:tohidi əğıdə fəğət çı mısılmınon sıxan ni,bəlkəm qırd navnə dinon iyən peyğombəron əğedə bıə əvon həm de mışrikon jıqo sıxanışon kardə iyən çəvonku dəlilışon tələb kardə.

Çın ayəku umutedəmon:

1-peyğombəron de mışrik iyən kofiron rəftor,bə istidloli əsos bıə və çəvonku həm subut iyə dəlilışon tələb kardə.

2-bo tohidi isbot kardeyro,ziyodə dəlilon movcude.əmmo mışrikon hiç qıləy ağli iyən məntığiyə dəlilışon ni.

3-qıləy ko həx iyən botıl bıey,bə ağl iyən məntıği əsose.nəinki,çəvon vey ya kam bıeyədəy. vey mumkine kamə dastə həxədə bıbon və əksəriyyət botıl bıbon.