568-ə hissə-Ənbiya surə-30-33 şərifə ayəon

568-ə hissə

أَوَلَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ كَانَتَا رَتْقاً فَفَتَقْنَاهُمَا وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاء كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ أَفَلَا يُؤْمِنُونَ (30) 

Ayə vindedənin ki, osmonon iyən zəmin bastə bıəbe.çən,əmə ə dıqləmon iyəndeyku co(oj) kardemone iyən har qıləy coninə çi çı oviku bə əməl vardemone. ayə(de qırd ım nışonəon əvon) ijən imon vardedənin?

Navnə proqraməonədə dınyo aləmi xılğət iyən idorə de çandə qılə xıdo dasti bıey inkor be. ın ayə və peşonə ayəon bə Xıdovəndi xılğəti aləmi soxtemonədə bıə tədbiri nışonəon işorə kardedə və sıftədə çı kofiron dığğəti bə xılğəti sıftə işorə kardedə. bəqəm əvon zıneydənin ki,osmonon iyən zəmin hejo bıən iyən əmə əvımon oj kardə?

Bın ayədə osmonon iyən zəminədə çı“rıtğ” iyən “fətəğ”-ku  məğsəd çiçe? Təfsirəvonon çandə qılə tafut doə sıxanışon votə ki,əmə çı dıqlə nəzə barədə bəhs bəkamon.

1-bə alimon nəzə əsos dınyo sıftədə bənə çı dıjdə buxari surətədə bıə ki,bə daxiliyə inficari(tıpey) təsiri xoto tədricən təcziyə və poə bıə və astovəon min cumlə həşi planet iyən zəmini kurə çəyku bə vucud omə.

2-sıftədə çı osmoniku bəsə zəminisə voş voyedə nıbe iyən çı zəminiku beməyon beşeydə nıbe. jıqo bızın har dıqlə bastə bıəbe.əmmo Xıdo har dıqləyniş oj karde.çı osmoniku voş nozilış karde iyən çı zəminiku mıxtəlifə rəsəyon beşin.

Çı Əhle-Beyt(ə)-ku ziyodə rəvoyəton omə rəsən ki,bə dıminə nəzə işorə kardedə. zira ım bə əməl omə çi de çəşi vindey bedə  ki,çokonə çı osmoniku ov nozil bedə və zəmin poə bedə və çəyu bejəyon xaric bedə.və ım nəzə de “har çi de ovi vositə bə əməl vardemone” ayə komilə həmahənqətiş heste.

Çın ayəku umutedəmon:

1-təbyəti soxtemoni zıne,insoni bə Xıdo iyən boçəy benəhoyətə elm və  ğudrəti zıney rosneydə.

2-ov, de ilahi tədbiri çı insoni jimoni iyən çı qırd bəyjiyə məxloği sərçəşməy və de osmoni vositə bə zəmini qırd noxtəon pevolo bedə.

وَجَعَلْنَا فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَن تَمِيدَ بِهِمْ وَجَعَلْنَا فِيهَا فِجَاجاً سُبُلاً لَعَلَّهُمْ يَهْتَدُونَ(31) 

Və zəminədə sabit iyən ğoymə bandon ğərol domone ki(məbodə) zəmin əvoni(məxloği) bılorzıno və çı bandon miyono hevujə roon(dəon) bə əməl vardemone, ğasbu əvon ro pəydukəyn.

وَجَعَلْنَا السَّمَاء سَقْفاً مَّحْفُوظاً وَهُمْ عَنْ آيَاتِهَا مُعْرِضُونَ (32) 

Və osmonımon qıləy oqətə bıə bonəkulə ğərol domone və əvon çın nışonəonku dim qordıneşone.

In ayəon bə ibıə Xıdo aləmi koonədə bıə ğudrəti nışonəon co qıləyni işorə kardedə və sıftədə çı bandi vucudi kali təsiron bəyon kardedə.

Bandon tosə qıləy həddi zəmini de daxiliyə qazon təzyiği vositə bə əməl omə çı şiddətinə fırsiyeku oqəteydə.əgər bandon bıə nıəbin,zəmini səth həmo əbi və dıjdə qardəvo iyən hışk və sutunə biyabonon bə əməl əvoy.ayə dəvomədə hamyedə: həlbəttə bandon jıqo nin ki,bə zəmini mıxtəlifə noxtəonədə bıə məxloği iyənde rabitəbərğərol kardey mane bıbu.bəlkəm,çın dıjdə bandon miyono dəon iyən roon ğərol domənoe ta musofir iyən səyohətəkəyon ro pəydukəyn və bəştə məğsəd bırəson. ayə dəvomədə hamyedə:zəmini ətrofi atmosfer ki,əmə əy de osmoni təbiri ğeyd kardedəmon,deməkə ki,çı həvo iyən qaziku təşkilış pəydu kardə,əmmo bənə qıləy ğoymə sipəri zəmini çı har qıləy qululəku təhlukənin bıə çı dəvəşə astovəon bəşəv-bəruj bombaroniku hifz kardedə,oqəteydə.

Çı həşi mardə vardə şuaş bıə nur,de həmonə atmosferi vositə təmiz bedə.zəmini atmosfer çın şua bə zəmini səthi nufuz kardey və bə zəmini sakinon zərəl rosney vəy qətedə.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-osmon iyən zəmini xılğət qıləy təsadufiyə ko ni.bəlkəm bə ilahi tədbiri əsose.

2-çoko ğəbul kardey bəbe ki,Həkimə Xıdo bo zəmini larzey vəy qəteyro bandonış ğərol doə. əmmo bo insoni fırsiye vəy qəteyro,dini iyən idelojiyə rəhbəronış mıəyyən kardəni?

3-osmon iyən atmosferi bə əməl vardə çiyon,ilahi ğudrət və hikməti nışonəonkue. əmmo inson bə ım nışonəon dığğət kardedəni və çəvonku dim qordıneydə.

وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ (33) 

Və əve şəv, ruj, həşi iyən ovşumi ofəyəkəs. çəvon həmmə qılə ıştə(mıəyyənə) dayirə(orbitədə) sınov hardedən(hərəkət kardedən).

In ayə çın bərnomə oxonə baxşe.şəvı-ruji şıey-omey,həşi peme və ovşumi beşe və çəvon eşey və həmçinin həşi,ovşum iyən astovəon ıştə mıəyyənə orbitədə qardey və qırd ımon bə Xıdovəndi hestemoni koonədə bıə hevujə tədbiron əsose.bəşər ha ruj ım heyrət vardə tədbiron vindedə iyən əvoni mışohidə kardedə,əmmo ijən çəvon tədbiri vindəkəs və idorə kardə kəsiku xəbəş ni.

Çın ayəku umutedəmon:

1-şəvı-ruj ilahi dıqlə dıjdə nemətonkue ki,deçəvon qıləyni nıbey təsvvır kardey,çə həmonə neməton ğeymət bo insonon vey çok oşko bəbe.

2-sori ərzədə həşi iyən ovşumi dəğiğəbeşey proqram,ilahi xılğəti sistemədə təəccıb vardə tədbir iyən nəzmiku hikoyət kardedə.əmmo çı bəşəri fərdon veyni,deməkə ki,haruj çı həşi iyən ovşumi reçinətiyon vindedən,əmmo ijən hozzı nin çəvon Xalıği əzəməti mığobilədə xuzu iyən itoətkəyn.