569-ə hissə-Ənbiya surə-34-37 şərifə ayəon

569-ə hissə

وَمَا جَعَلْنَا لِبَشَرٍ مِّن قَبْلِكَ الْخُلْدَ أَفَإِن مِّتَّ فَهُمُ الْخَالِدُونَ (34) 

Və əmə ıştı bənav həm bo(hiç qıləy) insoni əbədiyə jimon nıdomone. çən, ayə tı çı dınyoku bışoş, çən çəvon əbədiyə jimonışon bəbe?

كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَنَبْلُوكُم بِالشَّرِّ وَالْخَيْرِ فِتْنَةً وَإِلَيْنَا تُرْجَعُونَ (35)‏

Har qıləy şəxs mardey bəçaşte və əmə şıməni de yavəti(şər) iyən çokətiyon(xəy) imtovon kardedəmon və şımə bəçəmə huzur oqordıney bəbiyon.

Navnə bərnoməonədə votemone ki,çın surə ayəon bə mışrikon Xıdovəndi iyən çəy peyğombəron barədə bıə  bemənoə şubhə və intizoron cəvobi doydə.

Mışrikon ıştə bəy dıl dəvastə bemənoə çiyonku qıləyni ımbe ki,peyğombər(s) rə qıləy zəmonədə çı dınyoku bəşe və həni hiçkəs bəçəvon deştə dasti soxtə və boftə xıdoon hiççi nibəvote.oxoyədə əvon çəy dastiku rohət bəbeyn.

In ayəon çəvon cəvobi doə holədə hamyedə:şımə qımon məkənən ki,peyğombər bəşe və şımə bəmandiyon.qırd insonon min cumlə peyğombəron həm bəmardeyn iyən hiç ki bın dınyoədə əbədi nibəmande.ijən jıqo təsəvvır məkənən ki,deçəy şıey çəy din iyən ayin həm bəşe.çoko ki,həzrəte İbreyim(ə) çı dınyoku şe,əmmo çı Həcci mərosim iyən Xıdo Kə ziyorət çəy bəpeşt çandə həzo sor həm mandə və şımə mışrikon həm,həlbəttə de xorafoti bə ico əy əncom doydon.

Binobərin dınyo jimon bo qırd insonon məhdude və bın miyono əkəs həyğiyə səbarze ki, jimoni etat və petatədə iyən şin və telə ləzəonədə ki,ım ıştən bo insonon imtovon kardey xotoe-səbarz və mıvəffəğ bə bi beşo.zira həmmə insonon bə Xıdo tərəf obəqardeyn və vəyo ıştə kardə əməlon nəticə bəvindeyn.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-ilahi sınnət və ğanunonku qıləyni,insoni təvəlludiku tosə çəy marde bıə umr, məhdude.

2-həm tel və saxtə ləzəon və nıbey imtovoni vositəy,həmən şini iyən rohətəti və bıey. ğəni(puldor),fəğır və həmçinin zumand iyən zəyif qırd ımon imtovon bıə holədən.

3-mardey çı bəşəri roy oxo ni,bəlkəm bə co qılə dınyo varid bıeyro qıləy mərhələy ki, oxoyədə həmmə ilahi huzurədə cəm bəbeyn.

وَإِذَا رَآكَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِن يَتَّخِذُونَكَ إِلَّا هُزُواً أَهَذَا الَّذِي يَذْكُرُ آلِهَتَكُمْ وَهُم بِذِكْرِ الرَّحْمَنِ هُمْ كَافِرُونَ (36) 

Və hafaxti kofiron tıni bıvindon, bətı istehzo kardə holədə(bəyənde) voteydən: şımə xıdoon de yavə formə zikr kardə kəs ıme? qıləy holədə ki,(ım kofiron) Rəhmonə Xıdo zikr kardey inkor kardedən.

In ayə de qıləy formə bə mışrikon de peyğombər(s)-i bıə rəftori işorə kardedə və hamyedə: çəvon ko bə peyğombər(s)-i iyən bəçəy sıxanon məsxərə kardey iyən sıreye. zira çəvon ıştən boştə bıtpərəstəti hiç qıləy məntığ və dəlilışon ni.əvon peyğombəri çəvon xıdoon beşuur iyən bo ibodət kardeyro hiç qıləy ğeymətışon nıbə movcud hisob kardeyku və məxloği zehni oj kardeyku  norohət bin.deməkə ki, əvon ıştən çı Xıdo rəhmət və lutfi nışonəonku bıə və çəy oxoş nıbə nemətonku hejo istifodə kardedən,ijən əvon hozzı nin əy bə yod dənən zikrkəyn.

Çın ayəku umutedəmon:

1-ənbiya mıxolifon məntığ,təhğır və məsxərə kardeye və çəvon ım iddioon bə hiç qıləy elm və məntıği əsos ni.

2-kofiron palu aləmi yolə pərvərdıqori inkor kardey hiç qıləy işkal və aybış ni.əmmo bə çı sığ iyən çuku bıə bıton be ehtiroməti kardey rəvo ni.

خُلِقَ الْإِنسَانُ مِنْ عَجَلٍ سَأُرِيكُمْ آيَاتِي فَلَا تَسْتَعْجِلُونِ (37) 

Inson dastpoçə(be hovsələ) ofəyə bıə. (əmmo)az rəyrə ıştə ayə bəşımə nışonbədom. çən,(çımı əzobi tələb kardey koyədə) dastpoçə məbənən.

In ayə bə insoni təbiiyə xısusiyyətonku qıləyni işorə kardedə və ım, koonədə dastpoçəti və əcələ kardeyku iborəte. co qıləy ayədə həm(kanə insanu əcula) bəy təkid bıə, ın ayədə bəy işorə kardedə və hamyedə:inson jıqo tadibəsəy ki,jıqo bızın de dastpoçəti ofəyə bıə və çəy vucudi zot və bətn de əy boftə bıə.şəkk ni xey və çokə koonədə əcələ və dastpoçəti qıləy çok iyən bə xoş omə koe,əmmo şər iyən yavə koonədə dastpoçəti kardey hiç qıləy dəlilış ni.bə kofiron voteyədə ki,ıştə qınoonku dast bıkəşənən ki,ilahi əzob şımə dovnə bəqəte,voteydən:boçi ım əzob rə qıləy zəmonədə omeydəni? Xıdovənd hamyedə:əgər əvon çı əzobi nozil bıey koyədə dastpoçənbu,əmmo əmə dastpoçə nimon.zira əvon çəmə dastiku fərol kardey əzınin və oxoyədə əvon  çəmə əzobi mışohidə bəkayn.

Çın ayəku umutedəmon:

1-koonədə dastpoçəti iyən əcələ kardey,qıləy bə xoş nıomə koe.əmmo qıləy şər`i və ağli dəlil bıə faxti ım istsinay.

2-dastpoçəti qıləy fitriyə koe və bənə co fitriyə koon əy həm kontrol kardey bəbe. çən inson çəy və qətey bəzıne.bəçəy xotoe ki,Xıdovənd əmr kardedə ki,bə hədərə tadibəsə məbənən.