623-ə hissə-Nuri surə-24-29 şərifə ayəon

623-ə hissə

يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَأَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُم بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ (24) 

Qıləy ruj ki, çəvon zıvon, daston iyən lınqon çəvon mırtəkib bıə əməlon barədə bəçəvon ələyh şoydəti bəkay.

يَوْمَئِذٍ يُوَفِّيهِمُ اللَّهُ دِينَهُمُ الْحَقَّ وَيَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ (25) 

Bə ruji Xıdovənd çəvon cəzo çoko lozıme bədoe iyən əvon bəzıneyn ki, Xıdovənd həmonə oşkoə həyğəte.

Navnə proqaramədə bəyon be ki,dınyoədə bə cokəson şər-behton ğandə kəson, axırəti ruji çəvon vırə cəhəndımi otəşe.ın ayəon hamyedə: ğıyoməti ruji məhkəmədə nəinki, zıvon bə qıno etırof bəkay,bəlkəm de Xıdovəndi irodə çı qınokoron qırd əzo-cəvarih həm bə zıvon bomeyn iyən çəvon əncom doə çiyon barədə şoydəti bəkay.jıqo bızın çəvon əzo-cəvarih çəvon dınyoədə kardə koonış ıştədə zapsış kardə və əvoni ğıyoməti ruji de Xıdovəndi tələbi bəvote etırof bəkay.

Bə ın iğror iyən etırofon əsos ki,bə qınokoron meyli əks de çəvon bədəmi əzoon bə əməl omeydə, ilahi ədolətinə məhkəmə bə hiç qıləy ifrot iyən təfrıti ro nıdoə holədə əvoni bəçəvon cəzo bərosne.iyo qınokoron ıştə dınyoədə inkor kardə həyğəton de ruşinə formə dərk bəkayn iyən dəbərəseyn. əmmo çı həni foydə və boçəy əvəzi beşey həni fırsət nibəbe.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-ğıyoməti ruji inson ıştə bədəmi uzvon soyb nibəbe və hətta mumkine əvon bəçəy ələyh şəhodət həm bıdəyn.

2-qırd movcud bıə çiyon,hətta cəmodət və beconə cismon həm inov şuur və dərkışon heste iyən ıştə ətrofədə bıə çiyon dərk kardedən.

3-fəğət ğıyoməti ruji çı insoni çok iyən bevəcə əməlon cəzo komilə surətədə doey bəbe.

الْخَبِيثَاتُ لِلْخَبِيثِينَ وَالْخَبِيثُونَ لِلْخَبِيثَاتِ وَالطَّيِّبَاتُ لِلطَّيِّبِينَ وَالطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّبَاتِ أُوْلَئِكَ مُبَرَّؤُونَ مِمَّا يَقُولُونَ لَهُم مَّغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ (26) 

Mırdolə jenon bo mırdolə merdon iyən mırdolə merdon bo mırdolə jenon loyığin.(çoko ki) pokə jenon bo pokə merdon iyən pokə merdon bo pokə jenon loyığin. ımon çəvon(nopokon) votə çiyonku bə diyəron(pokin) və boəvon ilahi məğfırət iyən çokə ruzi heste.

In ayə bə qıləy təbiyi iyən fitriyə ğanuni işorə kardedə ki, ilahi şəryət həm əy ğəbul kardedə və hamyedə:insonon təbiiyə surətədə ıştə jimoni həmro vıjniyədə,ıştə həmfik iyən həməğedə palu şedən.çı pokə şəxson təbyət jıqoe ki, çı pok iyən çokə şəxson palu şedən və pokəti dumon.əmmo çımi əks mırdolə odəmon bənə ıştə nopokə fərdon tonoku şedən və deəvon əyş-tışt kardedən. bə şəryəti ğanunon əsos həm Xıdopvənd icozəş doəni ki,pokon de nopokə fərdon izdivackəyn iyən bə mırdolətiyon aludə bıbon və çanədə ki,nopokon tobəşon karədəni, əvoni bəçəvon holi vabıdəyn.

Odəmi dığğəti cəlbəkə çi ıme ki,bın ayədə bo jimoni həmro vıjniyero vey muhimmə meyar, çı harcurnə nopokətiku iyən mırdolətiku bə diyəro mandeyış zınə iyən bə fik iyən əmələdə pokəti təkidış kardə.çı kufr iyən şırkiku pok bıey və bə imoni əhli loyığ nıbə çı yavə iyən norəvoə sıxanonvə rəftoronku bə diyəro bıey.

Təbiiye ki, ilahi lutf iyən rəhmət və pokə rızğo-ruzi həm bə pokə şəxson məxsuse ki, ayiləş bə pokəti tərəf bina bedə,bə ım əsos mıştərəkə jimon təşkil doydən.

Çın ayəku umutedəmon:

1-zohirisə əlovə,ıştə botıni pok kardeyədə həm cəhdkəmon ki,dust, jimoni roy və həmro vıjniyədə çəmə təbyət bə nopokə çiyon tərəf məşəmon iyən çı pokə şəxsonku fosilə məqətəmon.

2-pokə nəsl çı pokə jimoni həmroon intixob kardey girovədəy və pokon boştə nəsli solim mandey xoto, bəbe qıləy dəğiğə proqramışon bıbu.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتاً غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ (27)‏

Ha imon vardə kəson ha! şımə icozə nıbə holədə şımə kə nıbə bə cokəson kə daxil məbənən. ım ko bo şımə veyçoke. ğasbu şımə pand bıqətiyon.

فَإِن لَّمْ تَجِدُوا فِيهَا أَحَداً فَلَا تَدْخُلُوهَا حَتَّى يُؤْذَنَ لَكُمْ وَإِن قِيلَ لَكُمُ ارْجِعُوا فَارْجِعُوا هُوَ أَزْكَى لَكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ (28) 

Çən, əyo hiçkəson pəydu nıkarde bə vırə varid məbənən tainki, bəşımə icozə doey bıbu və əgər bəşmə votey be ki,oqardənən(bəvədə) oqardiyon. (və norohət məbənən). ım ko bo şımə pok mandey xoto vey çoke. və Xıdovənd şımə kardə koonku aqahe.

لَّيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَدْخُلُوا بُيُوتاً غَيْرَ مَسْكُونَةٍ فِيهَا مَتَاعٌ لَّكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا تَكْتُمُونَ (29) 

Bə qıləy ğeyri-jimoni şımə əyo əşyaon bıə vırə(kərvənsəro) varid bıey, bo şımə hiç qıləy qıno ni və Xıdovənd şımə oşko iyən punhonədə kardə çiyon zıneydə.

In ayəon islomi bə cokəson məkani çərçivə hifz kardey ayid bıə kali iştimayi ğanunon bəyon kardedə və hamyedə:hiç qıləy xəbə nıdoə holədə ğəflətən bə cokəson mənzilon varid məbənən ki,ım ko həm çı cokəson xıyzoniyə məhdudə ğanuni ləğv kardey iyən həm bə iştimayi əmniyyəti zidde. çı kəy bə oj bıey çı hakəsi əyo varid bıey mənoədə ni və bəbe hukmən bo əyo varid bıeyro,çı kə soybon icozə bıbuy.həlbəttə islomi ədəbon nəzəku kə əhl lozım ni icozə bıdəyn, bəlkəm hozzı nıbə faxti kardey bəzıneyn bə murociət kardə kəson mənfiyə cəvob bıdəyn. zira mənzıl çı istirohəti və oroməti vırəy və cokəson bəbe ım həxı çı kə soybonku nıstəno.əmmo ehanə daxil bıey icozə bıdəyn islomiyə ədəb hukm kardedə ki, bə kə varid bıə kəs bəbe səlom bıdəy və de səmimiyyəti bə kə daxil bıbu.

Bın ayəonədə çandə kərə təkid bıə ki,Xıdovənd bəşmə koon iyən botıni həm aqahe. ğasbu bəçəy xotoe ki,çı milləti sırron kəşf kardey dumo məğsədışon bıə kəson bəçəvon kəon varid nıbon və ya əgər bo osə ğandey xoto bə qıləy kə varid bedən, çə kə dılədə bıə çiyon barədə nınəvon və qıləy məlumoti dumo nıbon.zira ın ko qıləy yavə iyən ğeyri-əxloğiyə koe və hətta bəzi vırəonədə hərome. həlbəttə bənə mağazəon iyən bıdə-bıstəni vırəon bıə iştimayi vırəonədə ki,məxsusə sakinonışon ni və çəvon bəon bo həmmə kəsi dimi oje və məxloğ bə ım vırəon şe-ome kardedən, məsələ iyo fərğ kardedə və iyo həni icozə sıey lozım ni.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-mənzıl çı istirohət,oroməti iyən sukunəti vırəy. hiçkəs bəbe çı kəy soybiku ım həxı nıstəno.

2-mənzıl çı şəxson xusuiyə məhdudəy  və hiçkəsi həxış ni icozə nıbə holədə əyo varid bıbu. ehanə kəy əhli icozəş nıdoe,bəbe çəvon uzri ğəbulkəmon və boəvon problem icod məkəmon.

3-cokəson vindeyədə səlom doey,çı islomi adab iyən təlimonkue.