777-ə hissə-Səba surə-14-17 şərifə ayəon

777-ə hissə

فَلَمَّا قَضَيْنَا عَلَيْهِ الْمَوْتَ مَا دَلَّهُمْ عَلَى مَوْتِهِ إِلَّا دَابَّةُ الْأَرْضِ تَأْكُلُ مِنسَأَتَهُ فَلَمَّا خَرَّ تَبَيَّنَتِ الْجِنُّ أَن لَّوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ الْغَيْبَ مَا لَبِثُوا فِي الْعَذَابِ الْمُهِينِ (14)‏

Çən, çoko marqro bo Suleymon təyin kardemone, hiçki cınonışon çəy mardeyku aqah nıkardeşone. ğərəz zəmini coninə məxloği(mujnə) ki, çəy əso(de tədrici) hardedəbe. çən, çoko Suleymon zəminisə eqıniye, cınon dərəsin ki, ehanə ğeybışon zınəbe, həmonə xarəkə əzobədə nıəmandin.

Navnə bərnomədə Suleymon(ə) peyğombəri hukuməti devronədə bıə bə sənaye çandə qılə nımunəon iyən bə devroni mədəniyyəti işorə be. ın ayədə hamyedə: Suleymon(ə) deştə qırd əzəmət iyən ğudrəti çoko ki, Xıdovəndi marqış boəy təyin karde, bəştə əso təkyə kardə holədə marqi firiştə çəy conış se. əv həmonə holədə hejo mande tainki, mujnə çəy əso jiş harde xırvonışe. bın zəmon əv bəsə zəminisə eqıniye və millət həm çəy mardeyku aqah bin.

Həzrəte Suleymon(ə)-i sarayədə ko kardə cınon, bənə fəhlə iyən koəkə insonon çın mevzuko xəbəşon nıbe. çoko ki, Suleymon(ə)-i cəmdək bəsə zəminisə eqıniye, əvon çın məsələku xəbədo bin və holınki, çəvon elme-ğeybışon bıəbe iyən rə xəbədo bıəbin, əvon çəvon ohdədə bıə vey zəhmət tələb kardə iyən saxtə koonku dast əkəşin.

Həzrət Əli(ə) Nəhcul-Bəlağə 182-ə xutbədə hamyedə: ehanə qıləy şəxsi dılış bıəbe çı marqiku ozod bıbu iyən əbədi bın dınyoədə jimonkəy, əv həmonə Suleymon(ə) pəyğombər əbi ki, əv inso-cınış təsxir iyən ramış kardəbe, ilahi dərqoyədə qıləy nez iyən yolə məağmış pəydu kardəbe və bə peyğombərəti mərtəbə rəsəbe.

Çın ayəku umutedəmon:

1-ehanə inson bə nıbuvvət iyən səltənəti məğami həm bırəso, marqiku əmonədə nibəmande. çən, hiçvaxti deştə mol, məğam iyən sərvəton məğrur məbəmon. çumçıko, ruji bəbe çımonku dəvardəmon iyən coyli çın dınyoku bışəmon.

2-Suleymon(ə) deştə qırd ğudrət iyən əzəməti, de mujnəon vositə bəsə zəminisə eqıniye və detobə ə zəmoni çəy ləşkər iyən qoşuni çımiku xəbəşon nıbe.

لَقَدْ كَانَ لِسَبَإٍ فِي مَسْكَنِهِمْ آيَةٌ جَنَّتَانِ عَن يَمِينٍ وَشِمَالٍ كُلُوا مِن رِّزْقِ رَبِّكُمْ وَاشْكُرُوا لَهُ بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَرَبٌّ غَفُورٌ (15) 

Həyğətən, bo Səba ğovmi çəvon sakin bıə vırədə(Xıdo ğudrəti) qıləy nışonə hestebe. rost iyən çəpə tərəfiku dıqlə boğon. Xıdo ruziyonku bəhardənən iyən bəy şukrkənən(ki) qıləy təmizə şəhron(heste) iyən Əbaxşə Xıdo.

Vəynə proqramədə bə dıqlə pəyğombəri yəni bə həzrəte Davud(ə) iyən çəy zoə Suleymon(ə)-i sərquzəşton işorə kardemone ki, ıştə ixtidor iyən ğudrəti pik həddədə bə ilahi neməton şık kardedəbin və çə nemətonku bo milləti əmniyyəti hifz kardey iyən bəvon xıdmət kardey cəhətədə oko doydəbin. əmmo ım ayə iyən peşonə ayəon bə Səba ğovmi macəraon işorə kardedə. deməkə ki, əvon həm çı ilahi neməton dılədə jimon kardedəbin, əmmo bə ın neməton kufr kardedəbin və noşukrəti kardedəbin. oxoyədə əvon bəştə bın nunkurəti xoto bə yavə ağıbət və cəzoon dıço bin ki, ım həm bə həmmə kəsi ibrət peqətey boyis be.

Səba ğovm ısətnə Yəməni abo-həvo iyən iğlimış çok bıə qıləy məntəğədə jiyedəbin. əvon de dıjd iyən ğoymə səddon soxtey vositə, kardeyışon zınəbe ziyodə ovi əyo ehtiyotədə oqəton. bə həmınə dəlili xoto, çəvon çokə kaştemoni sahəon hesteşonbe iyən moləvonəti çok inkişofış kardəbe və çəvon məmləkət qıləy obodə vırə be.

Həmonə məntəğə sirab kardə dıroz iyən hevujə ru, çəvon səddi jiku cari bedəbe, əve çəy dıqlə tərəf de boğo-bostonon pur bedəbe və sori dırozi nevbənevə məsulon perəsedəbe. qıləy məntəğə ki, munbitə zəmin, təmizə həvo iyən ziyodə məhsul doə doonış hestebe. ımon həmmə ilahi bə ın ğovmi bıə lutf iyən inoyəti nışonə be. çın nemətonsə əlovə, ilahi rəhmət iyən məğfırət həm bəvon şomil bedəbe. joqo ki, Xıdovənde-Aləm çəvon xəto iyən qınonku dəvardedəbe iyən çəvon ziyodə ruziyonku bə kam kardedə nıbe.

Çın ayəku umutedəmon:

1-reçinə təbyət, təbiyi əsrarəngizə mənzərəon, doon iyən çəvon mıxtəlifə məhsulon, qırd dınyo ofəyə Xıdo əzəməti nışonəonin.

2-de kaştemoni sahə iyən hiyon vositə zəmini ovdonə kardey, ilahi lutf iyən rəhməti zəminə cəlb kardedə və çımi de axırəti hiç qıləy ziddiyətış ni.

فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ وَبَدَّلْنَاهُم بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَوَاتَى أُكُلٍ خَمْطٍ وَأَثْلٍ وَشَيْءٍ مِّن سِدْرٍ قَلِيلٍ (16) 

Çən,( şukr kardey əvəzi, bə Xıdo) dim qordıneşone və əmə bəçəvon tərəf Ərim seylımon(ovəyz) vığande iyən çəvon dıqlə boğostonımon bə dıqlə tel iyən Gaz(Tamarix) dovə tikihəm sidriku bıə doon təbdil kardemone.

ذَلِكَ جَزَيْنَاهُم بِمَا كَفَرُوا وَهَلْ نُجَازِي إِلَّا الْكَفُورَ (17) 

Imımon bəçəvon kufri xoto bəvon cəzo domone və aya(əmə)ğərəz nunkurəti kardə kəsi bə cokəson cəzo doydəmon?

Millət ilahi neməton mığobilədə, ısət çı maddi bıbu ya mənəvi, dıqlə dastən. i qrup şık kardedən iyən co qılə dastə nunkurin. milləti i dastə de Xıdo neməton mışohidə kardey, Xıdo bəştə yod dənoydən iyən ım neməton Xıdo rozi bıə vıronədə oko doydən. əmmo iqrup Xıdo zikr kardeyku ğafilin iyən Xıdo nemətonku bəhrə bardey koyədə, hejo ıştə nəfsaniyə ləzzət və tələbon dumon və çı nemətonku Xıdovəndi norozi bıə vırəonədə istifodə kardedən.

Xıdo zikriku bə diyəro mandey həm, qahi vaxti təbyətədə bıə təkvini ayəon mığobilədəy və qahi vaxti ilahi əmron iyən təşriyi ayəon mığobilədə. deməkə ki, Səba ğovmi ixtiyorədə ziyodə ilahi neməton hestebe, əmmo Xıdo zikriku dim qordınəşonbe və ıştə tələbon bo həmmə çiyon meyar ğərol doydəbin. əvon insoniyə meylon bəsə Xıdovəndi tələbonsə bəpe qəteydəbin iyən ğıyomətışon çı yodo bekardəbe.

Əvon ilahi neməton ğədri zıneydə nıbin və noşukrəti kardedəbin. çəvon ərbob iyən sərvətinə şəxson çı fəğırə insonon vədə deştə mol-devləti fəxr kardedəbin və əvoni çı yodo bekardedəbin. umum millət həm bə dınyo jimoni dıl dəvastəşonbe iyən və Xıdo iyən axırətiku ğafil bin. əvon çı yodo bekardəşonbe ki, çəvon çiçışon heste, qırd çı Xıdo tərəfikuye və inson bəbe çəy bandə bıbon.

Bə neməton kufr kardey, qıləy dıjdə cəzoş heste və qıləy dıjdə oveyzi çəvon şəhr, iyən boğo-bostononış həmmə barde və çəvon kə-bəş viron karde. bə zumandə seyli xoto, çəvon munbitə zəminon çı miyoniku şe və doon həni məhsulışon nıdoe. yəni həni çəvon ço fəsl ləl-qıl doə doonku xəbə nıbe və çəy əvəzi məzəş nıbə iyən tel bıə və ya beməhsulə doon perəsedəbe.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-de zıvoni noşukrəti iyən əmələdə bə neməton kufr kardey, qıləy dınyəvi cəzoş heste və ım çı ilahi mıkofat iyən cəzo sistemiku i baxşe.

2-çı fərd iyən milləton tale və sərnıvışt, çəvon ıştən dastədəy və ım ilahi adət və ğanun, həm dəvardə iyən omə nəsli barədə i iyən mısoviye.

3-qınoədə isror kardey iyən əy dəvom doey, ilahi əzobi nozil bıey zəminə hozzı kardedə. əmmo inson qınosə isror nıko, Xıdovənd əbaxş iyən mehribone.