779-ə hissə-Səba surə-22-24 şərifə ayəon

779-ə hissə

قُلِ ادْعُوا الَّذِينَ زَعَمْتُم مِّن دُونِ اللَّهِ لَا يَمْلِكُونَ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ فِي السَّمَاوَاتِ وَلَا فِي الْأَرْضِ وَمَا لَهُمْ فِيهِمَا مِن شِرْكٍ وَمَا لَهُ مِنْهُم مِّن ظَهِيرٍ (22)‏

Vuji: ğərəz Xıdo(ıştə məbud) zınə kəson vanq bıjənən. əvon zərrə ğədərədə osmonon iyən zəminədə hiççi soyb nin və bo(çəvon xıyoliyə) şərikon osmon iyən zəmini(idorə) koyədə hiç qıləy şərik ni və çəvon miyono bo Xıdovəndi hiç qıləy himoyəvon ni və ğərəz icozə doə bıə kəson.

وَلَا تَنفَعُ الشَّفَاعَةُ عِندَهُ إِلَّا لِمَنْ أَذِنَ لَهُ حَتَّى إِذَا فُزِّعَ عَن قُلُوبِهِمْ قَالُوا مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ قَالُوا الْحَقَّ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ (23) 

Şəfoəti  Xıdovəndi palu hiç qıləy foydəş ni. (şəfoəti izni dəvomış heste)ta ə zəmoni ki, çəvon dılonədə tars iyən iztirob bərtərəf bıbu. çəvonku dəbəparsen: şımə pərvərdıqori çiç voteşe? cəvob bədon: həx və əv barz, yole.

In ayəon ki, bə Məkkə mışrik iyən bıtpərəston xitob kardedə və de məntiğiyə sıvolon çəvon beəsosə əğedəon de problemi dim bə dim kardedə. sıftədə hamyedə: şımə bo Xıdovəndi şərikon ğayilion və etığodon heste ki, çı hestemoni kali koon çəvon dastədəy. ehanə jıqobu, əvoni vanq bıjənən və çəvonku bıpyənən ta əvon şımə koon anqıli ojkən iyən şımə muşkilaton həllkəyn. əvon ya bəbe çı osmon iyən zəmini ibaxşi soyb bıbon yaanki, Xıdovəndi hestemoni aləmi idorə koyədə iyən xılğətədə şərik bıbu və ya hiçnıbu koonədə çəy muavin və koməkəkə bıbon ta kardey bızınon çın aləmi koyədə qıləy rolışon bıbu.

Çun çı mısılmınon etoğadonku qıləyni pəyğombəron iyən ilahi ovliyaon şəfoəte, bə ın sıvoli cəvobədə ki, çı bıton de ım şəfiyon miyono çı farğ heste, peşonə ayə hamyedə: ilahi pəyğombəron,ovliyaon və məxsusə bandəon həm Xıdo məxloğin iyən bənə co məxloğon ıştəku hiç qıləy ğudrətışon ni. əmmo Xıdovəndi bəvonıış icozə doəşe ki, əvon co kəson şəfoətkəyn.

Qırd əmə zınedəmon ki, Xıdovəndi pəyğombəronış bo bəşəri hidoyətiro qıləy vositəş vığandə və ıştə dəstur iyən ğanunış bəvon vəhy kardə. əvon həm çəy vığandə təlimonış bə milləti rosnəşone. şəfoətədə həm, ıştə dini vəzifəon bə vırə rosneyədə səhlənkorəti kardə idastə insonon, ilahi ovliyaon palu şedən iyən çəvonku tələb kardedən ki, çəvon de Xıdovəndi miyono vositə bıbon ta Xıdovənd çəvon tobə ğəbulko. ım ko boyis bedə çoko ki, tobə bə ilahi dərqo oqardeyro qıləy roye, əvon həm bə ilahi ovliyaon tərəf şedən və deçəvon rizoyəti cəlb kardey, çı Xıdovəndi rizoyət iyən xoşnudi zəminə hozzı kardedən.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-bo insoni ğərəz Xıdo qıləy co ofəyəkəs iyən maliki təsəvvır kardey, komilə surətədə qıləy movhum iyən puçə təsəvvıre.

2-insoni nodonəti, ocizəti iyən zəyfəti, tələb kardedə ki, koonədə boştə şərik bıvıjno iyən cokəsonku komək tələbko. əmmo Xıdovənd alim,ğadir iyən hiç curə bə komək və şəriki ehtiyociş ni.

3-şəfoət bın mənoədə niki, şəfoətəkəyon çı Xıdoku vey mehribonin. zira ım Xıdovənde ki, bəştə məxsusə ovliyaon şəfoət kardey icozəş doə.

4-kofir iyən cinoyətkorə insonon, bilaxirin qıləy ruj bə Xıdovəndi sıxan və pəyğombəron həxə royədə bıey iğror bəkayn. əmmo həni bəvədə çı foydə?

قُلْ مَن يَرْزُقُكُم مِّنَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ قُلِ اللَّهُ وَإِنَّا أَوْ إِيَّاكُمْ لَعَلَى هُدًى أَوْ فِي ضَلَالٍ مُّبِينٍ (24) 

Vuji: kon kəs bəşımə osmononku  iyən zəminədə ruzi doydə? bıvot: Allah və həlbəttə çəməku ya şıməku(qıləyni) hidoyəti(royədə) ya oşkoə zəlolətədəmon.

Vəynə ayədə xalığiyyəti mevzu bəpeştə, ın ayə bə rəzzağiyyət iyən ruzi doey mevzu işorə kardedə və hamyedə: şımə ruzi hozzı kardə kəs kiye? kon şəxs avə iyən vo vığandedə ta voş nozil bıbu iyən hışkə zəmin bo kaşt-deviro hozzı bıbu? Kon kəs çı tuli dılədə bıə donə perosneydə ta çandə nev məhsulon bo şımə hozzı bıbu? osmon iyən zəmin de çiki əmri jıləvoni çı insoni jimoni səbəbon hozzı kardedə?

Şımə qırd ım koonədə bo Xıdo şərik ğərol doydon,qıləy holədə ki, əmə həmmə ım neməton çı ibıə iyən vahidə Xıdo tərəfiku zınedəmon. şək ni  ım dıqlə əğedə de iyande ziddiyətışon heste. şımə fik kənən iyən bıvindənən ki, ehanə çəmə sıxanon dırıste, ğəbulkənən və əgər nodırıste, ğəbul məkənən.

Həyğətədə, peyğombər ıştə tərəfiku qıləy hukm doydəni iyən votedəni ki, əmə həxədəmon və şımə botıliyon. bəlkəm, əvon de insofi şivəon rəftorışon kardə iyən hamyedə: çəmə dıqlə qruponku qıləyni bə hidoyəti şomil bəbemon iyən co qıləyni bə zəlolət dıço bəbe. çəməku har qıləyni bəbe de ağl iyən məntıği roy təhğiğkəmon və bıvindəmon ki, çəmə əğedə nom çiçe? hidoyət ya zəlolət?

Çın ayəku umutedəmon:

1-təlim-tərbiyə koyədə mətləbi i səviyyədə iyən təlğinvari surətədə ilğa kardey əvəzi, bəbe vey vaxti çı sıvoli metodiku oko bıdəmon ta çəmə xitob kardə kəsi vijdon oğo bıbu və ıştən çı mevzuon barədə fiki-famkon.

2-harçənd inson deştə cəhdo-təloşi çandə nev məhsulon istehsol kardedə, əmmo çəy səbəbon Xıdovəndi dastədəy. ov, həvo iyən tul amilonin ki, çı moləvonəti iyən kaştemoni koyədə rol ifo kardedən və çı Xıdovəndi bə insoni əto kardə nemətonkuon.

3-osmoni ruzi nur, hərorət iyən voşe və zəmini ruzi qırd miyvəon iyən çı zəmini bərəkətonin.

4-de mıxolifon bəhs iyən debatədə bə ədəb iyən insofi rioyətkəmon. nəinki, bıvotəmon, əmə həxədəmon iyən şımə botıliyon.