793-ə hissə-Fatiri surə-18-21 şərifə ayəon

 793-ə hissə

وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى وَإِن تَدْعُ مُثْقَلَةٌ إِلَى حِمْلِهَا لَا يُحْمَلْ مِنْهُ شَيْءٌ وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَى إِنَّمَا تُنذِرُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم بِالغَيْبِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَمَن تَزَكَّى فَإِنَّمَا يَتَزَكَّى لِنَفْسِهِ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ (18)‏

Və hiç qıləy şəxs cokəsi(qıno) bo bəştə duş nipebəqəte və ehanə qıno bo sanqin bıə şəxs boəy şıkırnero hətto cokəsiku komək tələbko, çəy vanq jıə kəs çəy nezə odəm həm bıbu, çəy şələku hiççi şıkırney nibəbe(hiçki bəy rəhm nibəkarde). tı fəğət bə punhoni ıştə pərvərdıqoriku tarsə iyən nımoji bərpo kardə kəson çəşnavi doydəş və hakəs(qınoku) pok bıbu, çən çəy pokəti bəçəy ıştən xeyriye və(qırd) oqardemon fəğət bə Xıdo tərəfe.

In ayə bə mısılmınon etığodi prinsip iyən usulonku qıləyni yəni bə Xıdovəndi ədoləti işorə kardedə və hamyedə: ğıyoməti ruji ilahi cəzo iyən mıkofati meyar,çı fərdon ıştən əməl bəbe və hiçkəs bənə rəğabət iyən ğohumətibə dınyəvi rabitəon əsos çı cokəson qıno bo, bəştə ehdə nipebəqəte. Xıdovənde-Aləm həm əməlon mıhosibədə ikəsi qıno şələ bə cokəsi ehdə nibənoe. ğıyoməti ruji hakəs bəbe bəştə kardə əməlon cəvob bıdo. əyo hiç qıləy inson de muhit iyən camiyə xərob bıey və əvoni mığəssır zıney, kardey nibəzıne ıştə qıno iyən cinoyətonku ozod bıbu.

Həlbəttə, bədihiye ehanə ikəsi cokəsonış bə qıno tərəf dəvət kardəşebu, bə çı cokəson qıno mırtəkib bıeyədə bıə səhmi mığdori əsos, çəvon cəzoyədə deəvon şərik bəbe.çoko ki, əgər ikəs cokəson bə çokə ko tərəf dəvət kardey koyədə çokə rolış bıəbu, çəy səvobədə həm deəy şərike.

Ayə dəvomədə bə qıno mırtəkib bıey rəğ-rişə yəni bə rufi aludə və çırkinəti işorə kardedə və hamyedə: fəğət ə şəxson bə həxə sıxanon quş doydən iyən yavə koonku bə diyəro mandən ki, çəvon həxtələbəti iyən həxı dumo bıey ruhiyyəşon heste və əkəson ki, əvon çı rufi pokəti iyən səlomətəti dumon. əmmo jıqo nıbə holədə, hətto çı peyğombəron sıxanon həm bəvon təsir nibəkarde iyən əvon oğo və tənbih nibəbeyn.

Çın ayəku umutedəmon:

1-ğıyoməti ruji qıno sanqinə bo, bə insoni ıştən duş bəbe.

2-dınyoədə əməni bə qıno tərəf dəvət kardə kəson feli məşəmon. ə şəxson ki, votedən: mətarsənən əgər cəzoş bıbu, bəçımı ehdə. əmə şımə qıno şələ bəştə kul pebəqətemon.

3-hakəsi qıno bəçəy ıştən ehdəy və bə cokəson qıno xoto bəmə cəzo nibədon. əmmo əmə bəştə əmr be məruf iyən nəhy əz munkər vəzifə əməl nıkəmon və cokəson çı qınonku nıoqətəmon, bəçəmə bın sukuti xoto və bə cokəson bevəcə koon xoto bəmə cəzo doey bəbe.

4-ğıyoməti ruji hakəs ıştə əməlon girovədə bəbe və hiç kəsi dastiku qıləy ko nibome. harçənd çəmə vey nezə odəmon həm bıbu.

وَمَا يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ (19)

(Kofir iyən mumin yeksan nin)Ku iyən əvind i nin.

وَلَا الظُّلُمَاتُ وَلَا النُّورُ (20) 

Toykiyəti və ruşinəti(həm yeksan nin).

وَلَا الظِّلُّ وَلَا الْحَرُورُ (21) 

Və həşi soğnə iyən qam(yeksan nin).

In ayəon təşbih iyən təmsili royku mumin iyən kofiri mığoyisə kardedə və hamyedə: aya şımə nəzədə ikəs ki, çəşonış vindedəni iyən kuye, de həmmə çiyon vindəkəsi i fromədəy? ruşine ki, ımon de iyande i iyən yeksan nin və çəvon ın dınyo həyğəton ğəbul kardey həm farğ kardedə. Zira qıləyni ğərəz toykiyəti hiççi hiss kardedəni və coqləyni həmmə çiyon çı ruşinəti şuaədə mışohidə kardedə. jıqo bızın qıləyni hejo soğnədə jimon kardedə və coqləyni çı həşi sıə şua jiyədə ğərolış qətə.

Həlbəttə, vindey iyən nıvindey dı qılə təkviniyə koye ki, fərdon ıştən bəvədə rolışon heste. əmmo imon iyən kufr, ixtiyori koonin. hakəs kufri roy qəte bəzıne və nəticədə əv bə kufri zılməti dılə ğərğ bəbe və ıştəni çı mənəvi iyən ğeybiyə həyğəton vindeyku məhrum bəkarde və ya çımi əks çı imoni nuri şua jiyədə bə bəsirət bərəse iyən ilahi hidoyətiku bəhrə bəbarde.

Kərimə-Ğıroni co ayəon həm bə ın məsələ təkid kardedə ki, Xıdovənde-Aləm ıştə pəyğombəron iyən osmoniyə kitobonış vığandə ta milləti çı zılmətonku bə nuri tərəf hidoyətko.qıləy holədə ki, kufr iyən tağuton yolon hejo cəhd kardedən milləti çı nuri royku xarickon və bə toykiyəti ğərğkon.

Təbyətədə, bəyjiyə mevcudi jimon, ısət çı beməyon bıbu ya heyvon ya inson, çı həşi nuri iyən qami şua jiyədə təmin bedə və ehanə həşi nur iyən hərorət bə zəmin nırəso və toykiyəti bə ın dınyo hakim bıbu, qırd mevcudaton çı miyoniku bəşeyn. insoni ruf həm jıləvoniye. yəni insoni ryfi jimon ilahi nuriku bəşıkrəy. qıləy nur ki, de ağl iyən daxiliyə fıtrəti roy və de pəyğombəron nido təmion bedə.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-de çoki iyən bevəciyon mığoyisə və ya de dırıstkoə mumini jimoni de bədkoə kofiri jimoni mığoyisə kardey, səhihə ro çı nodırıstə royku co kardey bəznemon və bə şırk iyən kufri dıço əbenimon.

2-din bə insoni bəsirət iyən ruşinəti baxş kardedə ta çı zılmət iyən toykiyətiyonku ozod bıeyro, qıləy lozım bıə zıneyış bıbu.

3-bın ayəonədə nur mufrəd iyən tək formədə omə. əmmo zılmət cəm formədə omə. yəni həxı roy iqləy, əmmo kəc iyən inhirofə ro ziyode.