820-ə hissə-Saffati surə-39-49 şərifə ayəon

820-ə hissə

وَمَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ (39) 

Və ğərəz şımə əncom doə çiyon cəzo nibəvindeyon.

Vəynə proqramədə bə kofiron iyən mışrikon bə peyğombər(s)-i ğandə behtonon, həmçinin bəçəvon ğıyoməti ruji saxtə əzobi işorə be. ın ayə həm hamyedə: Xıdo bə qınokoron nisbətədə bıə əzob bə kin-kudurət, intiğom və ya əvəzi beşey xoto ni. bəlkəm, çın fərdon dınyoədə kardə koon ğanuni nəticəy. bə dini mətnon əsos, insoni fik, sıxan iyən rəftor bəçəy rufi təsir noydə və çəy həyğiyə şəxsiyyəti hozzı kardedə. uxrəvi nizom iyən sistemədə cəzo iyən mıkofati əsl və prinsip insoni dınyoədə soxtə şəxsiyyəte ki, de həmonə nizomi mınosib təcəssım pəydu kardedə.

Kufr iyən inkor ya zılm iyən istikbor jıqo bə insoni rufi ziyon iyən bevəcə təsir noydə ki, ğıyoməti ruji ğərəz cəhəndımi otəşi hiççi əy təğib nibəkarde.ımi həm zikr kardey lozıme ki, dınyəvi cəymə iyən cəzoon əksəriyyət, bə mığovilə əsose. əmmo, ğıyoməti ruji cəzoon bə saziş iyən mığovilə əsos ni. məsələn, ğeyri-ğanuni holədə maşıni surəti vey kardey, qıləy puli cəyməş heste ki, çəy mığdor mıxtəlifə kişvəronədə farğ kardedə. əmmo, maşıni surəti ğeyri-ğanuni ziyod kardey qıləy təbiiyə nəticəş həm heste və ım həm de vədə omə avtomobili pekkuey və təsoduf kardey xətər və təhlukəy. pulə cəymə qıləy mığoviləy. əmmo, təsoduf çın ğeyri-ğanuniyə ko təbiiyi nəticəy. ğıyoməti ruji cəzoon dıminə nevikuye, nəinki, sıftənə.

Çın ayəku omutedəmon:

1-ilahi cəzoon bə ədoləti əsose. zira, komilə formadə de insoni əməlon mıtonosibe.

2-ğıyomət, çəmə fik iyən rəftori nəticəon buruz kardə və zohir bıə ruje. əmə bın dınyoədə çiçımon kaştə, əyo bədevımon.

إِلَّا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ (40) 

Illa Xıdo xolis kardə bandəon ki, cəzoku bəkənon(istisnon).

أُوْلَئِكَ لَهُمْ رِزْقٌ مَّعْلُومٌ (41)

Əvon ki, rızğo-ruzi boəvon məlume.

فَوَاكِهُ وَهُم مُّكْرَمُونَ (42) 

Nevbənev miyvəon və bəvon ehtırom bəbe.

فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ (43) 

De neməton pur bıə(vəhışti) boğonədə.

عَلَى سُرُرٍ مُّتَقَابِلِينَ (44) 

İyande mığobilədə taxton sape(təkyəşon jıə).

Vəynə ayəonədə çı duzəx iyən cəhəndımi əhli dastə barədə bəhs kardey bəpeştə, ın ayəon bə vəhışti əhli xısləton işorə kardedə və hamyedə: ilahi xolisə bandəon ğıyoməti ruji çı əzobiku bə diyəron. əvon vəhıştədə çı nevbənev nemətonku bəhrə bəbardeyn və qıləy har tərəfinə rifoh iyən asayişədə bəbeyn.

Kərimə-Ğıroni fərhənq iyən mədəniyyətədə “muxlis” ismi faile və bə şəxsi votey bedə ki, cəhd kardedə ıştə kardə koon xolisonə formadə fəğət bo Xıdo xoto bə vırə bırosno və ıştə mə`nəvi kəmol iyən təkamuli royədə hərəkət kardedə. əmmo,”muxləs”-i kəlmə ismi məfule və bə kəsi votey bedə ki, bəştə kəmolaton xoto Xıdovəndi tərəfiku xolis bıən və bə mə`nəvi kəmoli pik həddi rəsən.

Kərimə-Ğıron həzrəte Yusif(ə) ki, de Xıdovəndi lutf iyən koməqi ıştənış çı qıləy jeni nəfsoni tələbon mığobilədə saxtə şərayitikuş peroxne, barədə hamyedə: ”Əv, çı Xıdo xolis bıə bandəonku qıləyniye”.

Təbiiye ta inson  ıştən nıpiyeşe xolis bıbu, Xıdovənd həm hiçkəsi məcburi surətədə bə ın ko vodor nibəkarde. əmmo ikəs ki, Xıdo royədə ğədəm şıdo və hejo ıştə kardə koonku mığət bıə və fəğət bo Xıdo xoto koku, Xıdovənd həm bın royədə bəy komək bəkarde. çəy dastiku bəqəte və bəştə səmt bəbarde. jıqo insonon nəinki, cəzoku bə diyəron, bəlkəm çəvon mıkofat fəğət bəçəvon kardə koon məhdud bedəni. əvon  bə vırə rosneyro bə kali koon pokə niyyət və məğsədi xoto, harçənd əy əncom doey həm nızınon, ijən bə ilahi mıkofoti şomil bəbeyn.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-Xıdo bandəçəti insoni çı harcurnə şırk iyən riyaku pok və xolis kardedə.

2-cinoyətkoron cəzo bə ilahi ədoləti əsos bəbe və deçəvon bə vırə rosnə əməlon mınosib. əmmo, pok iyən dırıstkoə insoni mıkofot bıə ilahi fəzli əsose iyən çəvon əməlonsə bəpeye.

3-vəhıştədə maddi iyən mənəvi ləzzəton iyande kənon və ha kəs qıləy mıəyyən iyən məlumə rızğiku bəhrə bəbarde.

4-de Xıdo ovliyaon vindemon kardey iyən deəvon munis bıey və əyşt-nışt kardey, əhle-vəhışti mənəvi ləzzətonkuye.

يُطَافُ عَلَيْهِم بِكَأْسٍ مِن مَّعِينٍ (45) 

Çəvon qırdo məin(pokə şərov) qordıney bəbe.

بَيْضَاء لَذَّةٍ لِّلشَّارِبِينَ (46) 

Bo peşoməkəson qıləy sipyi iyən ləzzət baxş bəkarde.

لَا فِيهَا غَوْلٌ وَلَا هُمْ عَنْهَا يُنزَفُونَ (47) 

(Qıləy şərov ki,)Bəvədə nə bə ağli fəsodi boyis bıə çi heste və nə əvon çəy peşomeyku məst bəbeyn.

وَعِنْدَهُمْ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ عِينٌ (48) 

Çəvon palu dıjdə çəşə jimoni həmroon hestin ki, fəğət bəvon nəzə kardeydən.

كَأَنَّهُنَّ بَيْضٌ مَّكْنُونٌ (49) 

(Bə cokəson erəxeydənin)Jıqo bızın punhon iyən məxfi bıə sipiyə moğnən.

Navnə ayəon oxoyədə Kərimə-Ğıron işorə kardedə ki, vəhışti əhl bə taxton təkyə bəkardeyn və çəvon səmimi həmnişin iyən munisonışon bəbe. ın ayəon hamyedə: çəvon taxton ətrofədə vəhışti mehmon ğəbul kardə xıtmətkoron və məmuron dast pur qardeydən ta əvoni de vəhışti nuş kardəninə və ləzzətinə nemətonku bəhrə bardey, bə feyz bırosnon. həmonə məmuron və xıdmətkoron vəhışti bə cuş omə peşoməninə çiyon de cam və piyoləon pur bəkardeyn və çı vəhışti əhli miyono bəqordıneyn.

Dınyoədə i hissə ğovmon nevbənev şərovon ıştə mehmonon vədə noydəbin. əmmo, ın ayənon vəhışti peşoməninə çiyon və şərovonde dınyo şərovon mığoyisə kardedə. ımi həm zikr kardey lozıme ki, vəhışti peşoməninə çiyon ki, İnsani mıborəkə surə 21-ə ayədə əy de ”şərabən-təhura” yəni pokə şərovi nomi zikr və təkid kardedə, de dınyəvi şərovon tafutış heste və bə dınyo şərovon əks, vəhışti şərovon hiç qıləy məstətişon  ni və bə hiç qıləy noloyığə sıxan iyən rəftori boyis bedəni.

Ayəon çın baxşi oxoyədə, Kərimə-Ğıron bə vəhışti coqlə nemətonku qıləyni işorə kardedə və hamyedə:vəhıştədə jimoni həmroon mevcude ki, əvon fəğət bəştə şuon aşığin və bə hiçkəsi nəzə kardeydənin. vey reçinə sıfətə jenon ki, hiç kəsi daston bəvon qıniyəni və əvon punhon iyən məxfi bıən. bənə qıləy moğnə ki, kaqi əvonış ıştə kəş-pəri jiyədə puşniyəşe və niyon kardəşe ta cokəson daston bəvon nırəson. vəhışti jenon həm ıştə bədəmışon bənə kəş-pəri bıə oləton miyono puşniyə və məxfi kardəşone.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-miad cismoniye və əyo bo vəhışti əhli çandə nev cismoniyə ləzzəton mevcude.

2-sipiyə ranq çı vəhışti ranqonkuye ki, çı ruşinəti, reçinəti, pokəti iyən nəzofəti nışonəy.

3-vəhışti jenon həm reçinin və həmən dılbərin. əvon həm iffətin iyən pokdovnən.