855-ə hissə-Zuməri surə-17-21şərifə ayəon

855-ə hissə

وَالَّذِينَ اجْتَنَبُوا الطَّاغُوتَ أَن يَعْبُدُوهَا وَأَنَابُوا إِلَى اللَّهِ لَهُمُ الْبُشْرَى فَبَشِّرْ عِبَادِ (17) 

Və bo tağuton bandəti kardeyku ictinob kardə və bə Xıdo səmt oqardə kəson, boəvon bəşorət heste. çən, bəçımı bandəon mıjdəvoni bıdə.

الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُوْلَئِكَ الَّذِينَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَأُوْلَئِكَ هُمْ أُوْلُوا الْأَلْبَابِ (18) 

Əvon ki, həxə sıxani de dığğəti məseydən və bəçəy veyçokə qılə pemandedən. əvon ki, Xıdo əvonış hidoyət kardə və əvon həmonə ağılmandonin.

Kərimə-Ğıron bın ayəonədə həm mığoyisəvi metod və şivəku bəhrəş bardə. zira, vəynə bərnomədə çı mışrikonku sıxan votedəbe ki, əvon bəştə təəssıb iyən inodkorəti xoto, bo həxı ğəbul kardey hozzı nıbin və bə Xıdo imon vardedənıbin. əmmo, iyo çı Xıdo həyğəti dumo bıə bandəonku sıxan votedə. həmonə kəson ki, həxı dərəsə vaxti, əvışon ğəbul kardə və bə Xıdo səmt oqardən və bə ilahi rəhmət və lutfi şomil bıən.

Həlbəttə, həyğiyə imon ğərəz Xıdo co çi pərəstış nıkardey girovədəy. ısət çı çu iyənsığonku iborət bıə bıton bıbu ya daxili həvaye-nəfs bıbu və ya bə zolım iyən yavə ko soyb bıə hukuməton itoət kardey bıbu. tuğyon təcovuz iyən çı həddı-marziku dəvardey mənoədəy və Kərimə-Ğıroni mədəniyyətədə tağutiku ictinob kardey və bə diyəro mandey, çı harcurnə şırk, bıt və həvopərəstətiku bə diyəro mandey iyən bə sıtəmkorə hakimon təslim nıbey və imperiyalist və sultəgərə ğudr`ətonku mığobilədə sə təzim nıkardeye.

In ayəon peşo bə Xıdovəndi məxsusə bandəonku idastə işorə kardedə ki, de bemənoə inodkorəti iyən təəssıbi bə kəno noey, bə mıxtəlifə sıxanon quş doydən və deştə ağl iyən dərrokə bəçəvon həmməysə çokə qıləyni tabe bedə. əvon çı həyğəton təşnən və har vırədə əy pəydukon, deştə qırd vucudi əy ğəbul kardedən, çəy zulolə çeşməku peşomedən və sirab bedən. əvon nəyinki, çı həxı dumon, bəlkəm çı sıxanon miyono həmməysə çok və reçinə qılə vıjniyedən və bəy pemandedən.

Həyğətədə, ın ayəon bə mısılmınon ozod fik kardey və ozodonə surətədə vıjnemoni işorə kardedə. ağılmandə fərdon həxə sıxanon mığobilədə mevğıyyət qətey əvəzi, əy məsedən və həxı pəydu kardey bədiqə, bəy təslim bedən. ım ıştən çı ağılmandəti və dərrokə nışonə və əloməte. de Kərimə-Ğıroni təbiri ın fərdon əkəsonin ki, Xıdo əvonışon hidoyət kardə və əvon ağılmandə şəxsonin.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-bə Xıdo həyğiyə imoni şərt, tağutə rejimon sultə ğəbul nıkardey iyən çəvonku bə diyəro mandeye.

2-de mıxtəlifə sıxanon dimbədim omə zəmonədə, bəçəy mehtəvo iyən məzmuni dığğət kardey lozıme, nəyinki, bə sıxani votəkəsi və bəçəy məğam və şəxsiyyəti. çı sıxanon miyono həm, həmməysə çokə qılə vıjniye lozıme.

3-ağli miyono itərəfo və vəhy iyən dini təlimon miyono co tərəfiku, təzadd iyən ziddiyyət mevcud ni. har dıqləyni bo bəşəri ro pəydu kardey iyən bə hərəbaxtəti rəseyro bıə Xıdo huccət və dəliloin.

4-dini-islom, ozod fik kardey və bə ağl iyən məntıği əsos bıə jimoni aqahanə roy vıjniye tərəfdore.

أَفَمَنْ حَقَّ عَلَيْهِ كَلِمَةُ الْعَذَابِ أَفَأَنتَ تُنقِذُ مَن فِي النَّارِ (19)

Çən, aya ikəs ki, əzobi fərmon bəy vocib bıə(tı hidoyət kardey bəzıneyş?) aya tı ikəs ki, otəşədəy(çəyo) peroxney bəzıneyş?

 لَكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ غُرَفٌ مِّن فَوْقِهَا غُرَفٌ مَّبْنِيَّةٌ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَعْدَ اللَّهِ لَا يُخْلِفُ اللَّهُ الْمِيعَادَ (20) 

Əmmo, ıştə pərvərdıqoriiku tarsə kəson, boəvon(vəhıştədə) otağon heste ki, çəvon səpe(həm) co otağon bina bıə və çəvon jiku ruon cariye. (ın)çı Xıdo və`dəy və Xıdovənd bəştə və`də xilof nibebəşe.

Çun, peyğombər(s) bo milləti min cumlə hətto mışrik iyən ıştə roy qin kardə kəson hidoyət və nicotpəydu kardeyro vey muştağ be və çəvon ın inhirof və nosəhihə roy intixob kardeyku vey norohət be, əve ın ayəon bə Peyğombəre-Əkrəm(s)-i xitob kardə holədə hamyedə: aya qımon və zənn kardedəş ki, nodırıstə roy vıjniyə iyən çı duzəx və cəhəndımi royədə hərəkət kardə kəson, tı çı cəhəndımi otəşiku peroxney bəzıneş? hiçvəxti jıqo ni. bo de Xıdo ıştə qırd rabitə roon bırniyə kəson, həni co xilosi roy mevcud ni və hətto peyğombər həm boəvon hiç qıləy ko kardey əzıni.

Əmmo,çın dastə mığobilədə imon iyən təğva əhli ğıyoməti ruji qıləy barzə məğamışon bəbe və boəvon vəhıştədə ğəsr və boğon mevcude. çəvon vəhıştədə bıə jimon, çı harcurnə əzob-əziyyət və ğəmiku bə diyəroye və əvon qıləy komilə rifoh, əmniyyət və asayişi dılədə jimon bəkardeyn.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-Peyğombəron əsliyə məmuriyyət və missiya milləti bə həxı səmt hidoyət kardey iyən səhihə jimoni roy bəvon nışon doeye. eyni holədə milləti hərəbaxtəti və nicoti koy çı peyğombəron ixtiyorədə ni və ım çı fərdon əməl və rəftoronku bə şıkrəy.

2-hakəs ki, deştə təəssıb iyən inodkorəti, həxı zıney roy bəştə dimi dəbasto, həyğətədə ıştə nicot iyən baxtəvərəti royış dəbastə.

3-ehanə bə Xıdo imonımon hestebu, bəpe çəy vəhışt iyən cəhəndımi barədə bıə və`dəon ğəti və səhih bızınəmon və ıştə kardə koonku mığət bıbəmon.

أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَسَلَكَهُ يَنَابِيعَ فِي الْأَرْضِ ثُمَّ يُخْرِجُ بِهِ زَرْعاً مُّخْتَلِفاً أَلْوَانُهُ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَاهُ مُصْفَرّاً ثُمَّ يَجْعَلُهُ حُطَاماً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَذِكْرَى لِأُوْلِي الْأَلْبَابِ (21)

Aya nıvinde ki, Xıdovənd osmoniku ovış vığande və əvış zıəmini dimisə bənə çeşməon cari kardeşe? peşo, deçəy vositə de nevbənevə ranqon bıə(kaştemoni) sahəon bə bi bekardedə. peşo(həmonə sahə ozavziyedə tayinki) hışk bedə, çəy bədiqə əy zard vindedəş? peşo əv bənə kıləş və hışkə aləfi  bedə. həyğətən, bın(təhəvvulədə) bo ağl soybon pand iyən təzəkkur heste.

Mumin iyən kofiron ağıbəti miyono kırtə mığoyisə bədiqə, ın ayə bə coqləyni tohid iyən miadi bəhsi oqardedə və çı tohidi dəlilon miyono bə osmoniku voşi voye və nozil bıey işorə kardedə. zira, zəmini dimisə həyot və jimon çın həmonə voşi voye girovədəy. ehanə jıqo qıləy sistem yəni çı dıyo ovon buxar bıey, avəon təşkil pəydu kardey, çəvon bə dınyo mıxtəlifə vıron səmt hərəkət kardey iyən voş iyən voa voye bıənəbe, zəmini veyni noxtə və məntəğəon beov iyən bealəf əbi və jimoni dəvom doey saxt iyən ğeyri-mumkin əbi.

Hətto, çı dıyo iyən okeyanon sahili sakinon həm, boştə kaştevoni sahə iyən peşomeyro lozım və ehtiyoc bıə ovi təmin kardey nıəzınin. zira, dıyo ovon suye və bəvonədə ziyodə nemek heste və de ğərəz ziyodə xarc iyən əbzoron əvoni şin kardey nibəbe. əmmo, çun umdə və veyni ovon bo kaştevoni məzə və sahon ovdaşteyro məsrəf bedə, jıqo qıləy çi həm sərfənin ni.

Əmmo, təbyətədə ın muşkil və işkil de heyrətamziə formə həll bedə. jıqo ki, çı dıyoon ov buxar beyədə və bəpe şeyədə, nemek iyən co izofə maddəon çəyku co və buxar bedən. de ın tərtibi ovon çı noxolisonku co bedə və çı voa iyən voşi surətədə voyedə. qıləy xolis, pok, zulol iyən bo məsrəfiro hozzıə ov. beşək, ım çı aləmi ofəyə Xıdo tədbire ki, de ın şivə ovi təbiiyi formədə şin kardedə və çəy nemek və noxolisə çiyon çəyku pok kardedə ta inson iyən co coninə məxloğ çəyku oko bıdon və istifodəkon.

Voşi ov zəmini jiyədə və voa zərrəon bandon kutisə ehtiyot və cəm bedən və de zəmoni dəvarde de honi, çol iyən ruon vositə cari bedə ta məxloğat çəyku oko bıdo və bəhrə bıbon.

De çın ilahi yolə nemətisə ki, bə bəşər iyən co coninə məxloği zəmini dimisə jimoni boyis bedə, lıski fik-fam vətəfəkkur kardey, inson hestemoni aləmi ofəyə Xıdo əzəməti dərk kardedə.

Çın ayəku omutedəmon:

1-təbiiyi təzahur və fenomenon zıney və çəvon sape dığğət kardey, Xıdoşınosi roonkuye. liza, bəpe bə ğəfləti dıço məbəmon iyən çın təzahuronku de rohətə formə dəməvardəmon.

2-qıləy ov iyən zəminku, mıxtəlif nev və rənqarənqə doon, vıloniyən miyvəon bə dast omeydə ki, ımon ıştən aləmon pərvərdıqori ğudrət və əzəməti nışonən.

3-ağılmandəti nışonə ıme ki, təbiiyi təzahuron zıneysə əlovə, çı hestemoni aləmi sərçeşmə zıney dumo həm hərəkətko.