857-ə hissə-Zuməri surə-24-28 şərifə ayəon

857-ə hissə

أَفَمَن يَتَّقِي بِوَجْهِهِ سُوءَ الْعَذَابِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَقِيلَ لِلظَّالِمِينَ ذُوقُوا مَا كُنتُمْ تَكْسِبُونَ (24)

Çən, aya ikəs ki, deştə dimi ğıyoməti(ruji) saxtə əzobi bə diyəro bəkarde? (bənə ilahi əzobiku əmonədə mandə kəsiye? və bəruji)bə sıtəmkoron votey bəbe:”ıştə kəsb kardə çiyon bıçaştənən”.

Vəynə bərnomədə oxonə ayə oxoyədə bə dıqlə hidoyət pəydu kardə iyən ıştə roy qim kardə qrupi işorə kardemone. ın ayə həm  navnə ayə dəvomədə bə dıqlə hidoyət pəydu kardə iyən ıştə roy qim kardə dastə və qrupi işorə kardedə və çəvon ğıyoməti ruji bıə vəzyəti və ağıbəti mığoyisə və bəyon kardedə.

Joqo ki, hamyedə: ”aya ikəs deştə dim iyən surəti ilahi dardnokə əzobi ıştəku bə diyəro kardedə?” bənə komilə əmniyyət və asayişədə jiyə kəsiye? həmonə ruji cəhəndımi əhl bıə zolımon hol-əhvol iyən vəzyət jıqo dardnok və kədərine ki, bəpe əvon deştə dimi və çehrə ıştəni mıdofiyəkon. çıro ki, bəçəvon dast-lınqon ğıfl iyən zəncir jıey bəbe.

Harçənd, cəhəndımədə çı mucrim iyən qınokoron qırd bədəmi əczo otəşədə bəsute, əmmo iyo məxsusən dim və surəti zikr kardey, bə bədəmi uzvon miyono dim və surəti vırə və məğami əhəmiyyəti xotoye. min cumlə ki, inson deçəvon çehrə və surəti vositə zıney və məlum bedən. çımisə əlovə, dim və surəti sutey, bəsə bədəmi co uzvon vəş qəteysə vey həssos, saxt və şiddətine.

Ayə dəvomədə hamyedə: ğıyoməti ruji bə mucrim iyən cinoyətkoron xitob bəbe ki, şımə ısət ıştə dınyvəi koon nəticə və ağıbəti bıçaştənən və şımə kardə yavə koon şımə ıştə dasti məhsule. ayə votedə ni ki, ıştə əməlon cəzo bıçaştənən, bəlkəm hamyedə: ”ıştə əməlon bıçaştənən”. dırıst bənə qıləy aşpəzi ki, xorəki bevəc patedə və bəy bo təzəkkur iyən pandi xoto, votey bedə: ıştən bıçaşt, diyəkə çiçı patə!.

Ğıyoməti ruji insoni ıştə əməlon vindey iyən deəvon dimbədim omey, həmonə çiye ki, dini fərhənqədə bəy əməli təcəssım pəydu kardey votey bedə. yəni inson ğıyoməti ruji ıştə əməlon təcəssımi bəvinde və bəçaşte. nəyinki,Xıdovənde-Aləm de insoni əməliku co çibəy cəzo bədoe.

Çın ayəku omutedəmon:

1-cəhəndımi cəzo və əzob, dınyoədə insoni kardə koon məhsule ki, ğıyoməti ruji çı otəşi şikilədə zohir bəbe.

2-ğıyoməti ruji inson dınyoədə bə vırə rosnə əməlon, bəvinde iyən mışohidə bəkarde.

كَذَّبَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَأَتَاهُمْ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُونَ (25) 

Çımi bənav kofir bıəkəson(həm çəy ayəon) təkzib kardeşone. çən, çəvon qımon nıkardə vırəku əzob bəçəvon soyəx ome.

فَأَذَاقَهُمُ اللَّهُ الْخِزْيَ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ (26) 

Çən, Xıdovənd dıınyoədə xarəti və rısvoyəti bəvon çaştovnoşe və hukmən axırəti əzob vey dıjde, ehanə zınəyşonbe.

In ayə bə kofiron dınyoədə bıə vəzyəti işorə kardedə və hamyedə: torıxi dırozi peyğombəron iyən ilahi təlimon bə həşə jıə kəson, həmonə bın dınyoədə həm ilahi əzob bəvon nozil bəbe. ısət çı əvon ki, əzobışon zohiri surətədə vində və çaştə və ya çı əvon ki, çəy ğeyri-maddi təsironış ğəbul kardə.

Imi həm zikr kardey lozıme ki, kali əzobon cismoni cəhətonış heste. bənə Nuh(ə) iyən Lut(ə)-i ğovmon əzob ya bənə Firon iyən Ğaruni fərdon omə əzob. əmmo, bəzi əzobon ruhani və mənəvi cəhətonış heste. məsələn, çəmə ozavziyə iyən inkişof kardə və harcurnə imkonatış ixtiyorədə bıə ımrujnə cəmyətədə, bənə depressiya, məyusəti və co psixoloji noxəşətiyonziyodə rəvocış pəydu kardə. zira, qıləy inson ki, çı Xıdo iyən mənaviyyatiku bə diyəroye, dınyoədə hiççi əy ğane nibəkarde və i mıddəti bəpeştə bə ğəmo-ğussə iyən depressiya dıço bəbe.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-mucrim iyən qınokoron koon təsiri ibaxş dınyoədə və ibaxş həm axırətədə zohir bəbe. həmçinin kali əzobon cismoni iyən bəzi qıləyni həm rufi və psixoloji bəbe.

2- harçənd əzobon ibaxş dınyoədə zohir bəbe, əmmo deəy mığoyisədə ğıyoməti əzobon vey şiddətin, hevuj iyən dayimi bəbe.

3-Xıdovəndi dast bo zolım iyən təcavuzkoron tənbihiro oje və çəvon çəş nıkardə iyən şək nışə vıronku, bəvon cəzo doey bəzıne.

وَلَقَدْ ضَرَبْنَا لِلنَّاسِ فِي هَذَا الْقُرْآنِ مِن كُلِّ مَثَلٍ لَّعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ (27) 

Və həyğətən, əmə bın Ğıronədə har nev misol jemone, ğasbu ki, pand bıqəton.

قُرآناً عَرَبِيّاً غَيْرَ ذِي عِوَجٍ لَّعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ (28) 

(Hiç qıləy)İnhirof və kəcəti nıbə holədə, qıləy(fəsihə) ərəbi(zıvonədə)Ğıron. ğasbu əvon pərhizkor bıbon.

In ayəon ijən bə Kərimə-Ğıroni xısusiyyəton həxədə bıə bəhsi oqardedə və çın osmoniyə kitobi har tərəfinəti barədə hamyedə: ım Ğıron ki, çəy hədəf milləti bə hidoyət kardey və bə kəmoli rosneye və insoni bə hərəbaxtəti tərəf hidoyət kardə har qıləy çi, bın kitobədə omə. həyğətədə, Kərimə-Ğıron inev hidoyəte ki, hejo dəvəşedə və həxə roy nışon doydə.

Xılğəti nizomi zıney və bəçəy mecuzə iyən sırron dığğət kardey, jimoni royədə dırıst və səhihə şikilədə hərəkət kardero bıə ğoym iyən ruşinə ğanunon, çokə insonon ğəşənqə tale və yavə ko soyb iyən zolımon bədə ağıbət, maqi bədiqə aləm və ğıyoməti ruji məhkəmə, bo bəşəri hərəbaxtətiro bəy ehtiyociş bıə ın mevzuon iyən co aqahətiyon barədə, Kərimə-Ğıronədə eyni nımunə və misolon omə ta millət bəştə boon iyən ğəflətiku oğo bıbon.

Peşo, çı Kərimə-Ğıroni tovsif və vəsfi həxədə hamyedə ki, çın kitobi zıvon, qıləy fəsih, ruşin iyən bəloğətinə zıvone və çəy ayəon həmohənqe və çəy təbiron fəsohətine. bəy hiçcurnə inhirof iyən kəcəti ro pəydu kardey əzıni və çəy mətləbonədə hiç qıləy təzadd və ziddiyyət vindey nibəbe.

Oxoyədə ımi həm votey lozıme ki, Kərimə-Ğıroni deçəy qırd ım vəsf və xısusiyyəton bə ico nozil kardeyku hədəf ıme ki, millət pərhizkor bıbon və çı qıno iyən yavə koonku dast bıkəşon.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-Kərimə-Ğıron qıləy komil iyən hartərəfinə kitobe. bəşəri ehtiyociş bıə har qıləy çi,bəvədə omə və cəm bıə.

2-qahi vaxti təmsil iyən təşbih, çı istidlolonku vey bə milləti təsir kardedə. liza, Kərimə-Ğıron bo bəşəri moyizə kardero, çı təmsil iyən təşbihi zıvoniku okoş doə.

3-Kərimə-Ğıroni zıvon, ruşin, fəsih iyən bəloğətine. ın kitob çı harcurnə inhirof, kəcəti iyən ixtilofiku bə diyəroye.