862-ə hissə-Zuməri surə-46-50 şərifə ayəon

862-ə hissə

قُلِ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبَادِكَ فِي مَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ (46) 

Vuji: Xıdovənda! ha osmonon iyən zəmini ofəyəkəs(ha) niyon iyən oşko zınəkəs. tı, ıştə bandəon miyono çəvon ixtiof kardə çiyonədə hakiməti bəkardeyş.

Vəynə proqramədə çı mışrikon bə tohidi nifrət kardey iyən çəvon bə pesoxtə bıə xıdoon və bə dınyəvi mevhumiyə vositəon bıə dıl dəvasteyku bəhs kardedəbe. ın ayə peşo bə Xıdo-Rəsuli(s) xitob kardə holədə hamyedə: çəvonku dim bıqordın və bə osmonon iyən zəmini ofəyə və qırd sırronku aqah bıə vohidə Xıdo dərqo dim bıqət ki, Əv, ğıyoməti ruji ıştə bandəon miyono çəvon ixtilof kardə çiyon barədə mıhokimə bəkarde.

Ğıyoməti ruji Xıdo mıtləğə formaədə hakim iyən hukmdore və əv həmmə sırronku xəbədoye və deçəy hakiməti qırd ixtilofon bə oxo bərəse. ğıyoməti ruji məhkəmədə inodkorə ro qim kardə kəson bo həyğəti inkor kardə kəson hiç qıləy vitey ro nibəbe və əvon bəştə səhfə royədə bıey etırof iyən iğror bəkardeyn. əmmo, həni çın etırofon boəvon hiç qıləy foydə və xeyrış nibəbe.

Çın ayəku omutedəmon:

1-bə ğərəz Xıdo cokəson dıl dəvastə kəson əks, boəmon bə hestemoni aləmi ofəyə vohidə Xıdo səmt dim bıqətəmon və bəy dığğətkəmon.

2-osmonon iyən zəmini ofəyə Xıdo, bəştə məxloğati qırd koon ısət çı punhoni bıbu ya oşko, aqahe.

3-Xıdovəndi insonon həxədə bıə hakiməti, bə elm iyən aqhəti əsose. çı insonon oşko iyən punhonə koonku bıə aqahəti.

وَلَوْ أَنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً وَمِثْلَهُ مَعَهُ لَافْتَدَوْا بِهِ مِن سُوءِ الْعَذَابِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَبَدَا لَهُم مِّنَ اللَّهِ مَا لَمْ يَكُونُوا يَحْتَسِبُونَ (47)‏

Və sıtəm kardə kəson, ehanə zəminədə bıə bə həmmə çiyon və çəy mislədə bıə çiyon malik bıbon, qırd əvoni boştə çı ğıyoməti ruji əzobiku ozodətiro fidyə bədoyn və(bə ruji) Xıdovəndi tərəfiku boəvon çiyon oşko bəbe ki, hiçvəxti qımon kardedə nıbin.

وَبَدَا لَهُمْ سَيِّئَاتُ مَا كَسَبُوا وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُون (48) 

Və(həmonə ruji çəvon) mırtəkib bıə çiyon boəvon oşko bəbe və çəvon məsxərə kardə çiyon, əvoni dəbəqəte.

Navnə ayə dəvomədə ki, çı Xıdovəndi ğıyoməti ruji hakiməti həxədə be, ın ayə hamyedə: dınyoədə zolım bıə kəson, bə saxt və şiddətinə əzobon giriftor bəbeyn və vey munkine ğıyoməti ruji boəvon əzobon oşko bıbu ki, hətto əvon çəy bənav hiç təsəvvırışon həm kardəni.

Kərimə-Ğıroni fərhənqədə zılmi kəlmə həm bə fiki iyən etığodi zılmi şomil bedə. bənə şırk və kufri və həmən xıyzon iyən camiyə səviyyədə bə cokəson zılm kardey şomil bedə. əmmo, ruşin iyən məlum ıme ki, fiki iyən fərhənqizılmi xətər və ziyon, bəsə iştimoyi zılmisə vey bəpe və ziyode. zira, veyə vıronədə sosyal zılmi əvəzi beşey mumkine. əmmo, mədəni zılm qahi vaxti bə çandə nəsl və camiyə inhirofi boyis bedə və veyə fociyə dumo ıştə vardedə. liza, əy isloh kardey və çəy əvəzi beşey həm vey saxt və çətine.

Həlbəttə, çı bədə ko soybon cəzo həm bə Xıdovəndi ədoləti əsose və Xıdovənd hətto bə zolımon həm izərrə və itikə həm zılm nibəkarde. əve, ayə dəvomədə hamyedə: ım cəzo çəvon ıştən dınyoədə kardə yavə koon təcəssıme ki, ımruj çı cəhəndımi otəşi formadə oşko bıə. əvon çanədə ki, dınyoədə bin, çı mol-əmvol və sərvəti cəm kardey fikədə bin və qımon kardedəbin ki, de ziyodə sərvəti cəm kardey bə qıləy hərəbaxtəti bərəseyn. liza, əvon ğıyoməti barədə qıləy çi məseyədə və əyo bıə xəbərdorətiyon ğəbul kardeyədə, məsxərə və istehzo kardedəbin. əvon çı ğıyoməti barədə dırıst və solimə insonon doə xəbərdorətiyon, çı nodonə fərdon xorafat və mevhumot və ğeyri-mədəni hisob kardedəbin.

Əmmo, ımruj ki, məhşəri səhroədə hozzı bıən, deştə çəşon vindedən ki, çəvon məsxərə kardə çiyon, çəvon yəxəş qətə və çəvon dınyoədə kəsb kardə çiyon həni əyo bəçəvon dardon hiç qıləy dəvo kardedəni.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-dınyo sərvət və ğudrət, axırətədə bə hiç qıləy ko nibome, harçənd çı zəmini qırd sərvət çı insoni ixtoyorədə həm bıbu.

2-cəhəndımi cəzoon çı insoni bə vırə rosnə dınyəvi yavə koonku qıləy cilvəy.

3-ğıyomıəti ruj çı kəşf və zuhuri ruje və əyo qırd sırron oşko bəbe. ğıyomətədə çı vəhışt iyən cəhəndımi həyğəton, bo bəşəri ruşin və məlum bəbe.

4-mığət bıbəmon ki, bə dini hukmon, erjon və bovəon ləğ-ləğə bəkəmon ki, ğıyoməti ruji ım bəçəmə ğəmqinəti iyən həsrəti boyis nıbu.

فَإِذَا مَسَّ الْإِنسَانَ ضُرٌّ دَعَانَا ثُمَّ إِذَا خَوَّلْنَاهُ نِعْمَةً مِّنَّا قَالَ إِنَّمَا أُوتِيتُهُ عَلَى عِلْمٍ بَلْ هِيَ فِتْنَةٌ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ (49) 

Çən, çoko ki, bə insoni qıləy zərəl bırəso, əməni vanq bəkarde. peşo, çoko ki, ıştə tərəfiku bəy qıləy nemət ətokoəmon, votedə: bəçımı elmi əsos bəmı ın nemət doey bıə(jıqo ni) bəlkəm, həmonə nemət qıləy imtovone(boəy) əmmo, çəvon veyni zınedənin.

قَدْ قَالَهَا الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَمَا أَغْنَى عَنْهُم مَّا كَانُوا يَكْسِبُونَ (50) 

Bərosti çəvon bənav bıə kəson(həm) ın sıxanışon votə. əmmo, çəvon bə dast vardə çiyon, boəvon hiç qıləy foydəş nıbe.

In ayəon bə noşukrə insonon xıslətonku qıləyni işorə kardedə və hamyedə: umum insonon fəğət saxti və muşkilaton zəmonədə Xıdo bə yod dənoydən və əy vanq kardedən. əmmo, ım mıvəğğətiyə koye və çoko ki, çəvon işkil və  problemon həll bedə, həni Xıdo çı viro bekardedən və votedən: ım çımı ıştən elm iyən zıney məhsule və mı deştə elmi və kəllə qırd ım imkonat və nemətonım bə dast vardə və ın muşkilatonım bərtərəf kardə.

Kərimə-Ğıron bə jıqo kam zərfiyyət və xudpəsəndə fərdon cəvobədə hamyedə: bəşmə doə bıə çiyon, bo şıməni imtovon kardey xotoye ta mıəyyən və məlum bıbu ki, şımə əmələdə bə Xıdo neməton şıkk kardedon yaan ki, bəçəy neməton kufr və nunkurəti kardedon.

Ayəon dəvomədə hamyedə ki, de ilahi neməton jıqo rəftror kardey torıxi dırozi həm mevcud bıə və bın dınyoədə bə qıləy mol, məğam və posti rəsəkali kəson, Xıdoşon çı yodo bekardə və jıqo qımon kardedən ki, çəvon bə dast vardə çiyon, dınyo iyən axırətədə bəvon vəs bəkarde. qıləy holədə ki, nə dınyoədə çəvon barədə bə ilahi irodə iyən tələbon real bıey və bə həyğət rəsey mane bıey bəzıne və nə axırətədə əvoni ilahi əzobonku ozod kardey nibəzıne.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-jimoni təzyiğ, hodisəon və saxtiyonədə, inson ıştə zəyifəti iyən ocizəti sərəsedə. ın fişaron bə insoni oğoəti iyən bəçəy Xıdo dumo bıə fıtrəti ozavziye boyis bedə. nəticədə Xıdo vanq jeydə və bəy dim qəteydə.

2-insoni rifohi dılədə və asudə bıey, bo Xıdoku ğafil bıey, məğrurəti iyən xudbinəti qıləy zəminəy.

3-saxtiyon iyən neməton har dıqləyni bo insoni imtovon kardey xotoye ta çəy həyğiyə covhər oşko bıbu və şukrəkə iyən nunkurə fərdon iyandeku co bıbon.