866-ə hissə-Zuməri surə-64-70 şərifə ayəon

866-ə hissə

قُلْ أَفَغَيْرَ اللَّهِ تَأْمُرُونِّي أَعْبُدُ أَيُّهَا الْجَاهِلُونَ (64) 

Vuji: ha nodonon ha! aya bəmı əmr kardedon ki, ğərəz Xıdo cokəson pərəstışkəm?

وَلَقَدْ أُوحِيَ إِلَيْكَ وَإِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ (65) 

Və həyğətən, bətı iyən bəştı bənav bıə kəson(peyğombəron) vəhy bıə ki, ehanə şırkkoş, hukmən ıştı əməl botıl(puç) bəbe və hukmən çı ziyonkoronku bəbeyş.

بَلِ اللَّهَ فَاعْبُدْ وَكُن مِّنْ الشَّاكِرِينَ (66) 

Bəlkəm, Xıdo pərəstışkə və çı şukrəkəyonku bıbi.

Navnə proqramonədə çı tohid iyən şırkiku sıxan votemone. ın ayəon həm dəvomədə hamyedə: mışrikon və bıtpərəston səy kardedəbin de mıxtəlifə bəhonəon  peyğombər(s)-i rozikon ki, bəçəvon bıton ehtırom bıno və bəvon ibodətko. əvon votedəbin: əmə hozzımon ıştı Xıdo mığobilədə nımoj bıvotəmon və səjdəkəmon, de ın şərti ki, tı həm çəmə bıton mığobilədə səjdəkoş.

Xıdovənde-Xalığ bın ayəonədə de tındə ləhn və toni hamyedə: jıqo sıxanon və bemənoə tələbon,bəçəvon nodonəti iyən cəholəti xotoye. zira, çokonə mumkine qıləy peyğombər ki, bo milləti bə Xıdoprəstəti səmt dəvət iyən çı şırk və bıtprəstəti bə diyəro mandey xoto məbus bıə, ısət bo mışrikon cəzb kardeyro çəvon bıton mığobilədə səjdəko.

Ayəon dəvomədə hamyedə: ha pəyğombər ha! bəvon bıvot ki, mı fəğət vohidə Xıdo pərəstış kardedəm və hiçcurhozzı nim şımə bıton pərəstışkom. zira, tohid iyən şırk çə mevzuonku niki, deəy mıomilə kardey bıbu və hakəsi ki, dılış be bə bıton pərəstışi səmt bışo, çəy çokə koon botıl, puç iyən bə hədər bəşe. həlbəttə, ehanə jıqo qıləy şəxs Xıdo peyğombər bıbu, hukmən çəy cəzo vey saxt və vey sanqin bəbe. zira, ım ko bəcokəson zəlolət və roy qim kardey boyis bəbe.

Beşək, əməlon ğəbul bıey şərt, bə tohidi prinsipi etığod bıeye və beəy hiç qıləy əməl ğəbul bıənin ni. bə şırki təsiri xoto, çı insoni əməlon təsir və mıkofot həm məf bedə şedə. çıro ki, şırk bənə sutunə otəşiye ki, odəmi əməlon sutunedə və bə puç bekardedə.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-ğərəz Xıdo harçi pərəstış kardey, çı insoni cəholət iyən beağləti nışonəy. harçənd əv zohirədə çı ziyodə elm iyən zıney soyb həm bıbu.

2-tohid iyən vohidə Xıdo pərəstış kardey, çı əhle-imoni sıə xətte və hiç qıləy şərayitədə əy de co qıləy çi mıomilə kardey nibəbe.

3-deşmınon hətto bo peyğombəron mınhərif kardeyhəm cəhd kardedəbin, ısət çı bımando bo addi insonon.

4-Xıdovəndi ibodət kardey, inev bə mehribonə pərvərdıqori neməton şık kardeye.

وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ وَالْأَرْضُ جَمِيعاً قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَالسَّماوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ (67)‏

Və(mışrikon) bə Xıdovəndi çoko lozıme ğədrdonəti nıkardeşone(əvışon barz nıqəte və nızneşone). qıləy holədə ki, zəmin ğıyoməti ruji qırd çəy ğudrəti ğəbzədəy(dasti dılədə) və osmonon deçəy ğudrəti dasti mur doey bəbe. Əv, mınəzzəhe(poke) və barze, çəvon(boəy) şərik qətə çiyonku.

Vəynə ayəon dəvomədə ın ayə hamyedə: ə mışrikon ki, bə Xıdo peyğombəri norəvoə təklifon doydəbin və çəyku tələb kardedəbin ki, bəçəvon bıton ehtırom bıno, həyğətədə əvon Xıdo məğamışon zınəni və çəy mığəddəsə nomışon anədə tənəzzulışon doə və saru vardəşone ki, oxoyədə çı bıton cərqədə ğərolışon doə.həyğətədə, çı şırki sərçeşmə Xıdovəndi barədə qıləy səhihə məlumat və mərıfət nıbeye. qıləy Xıdo ki, həmmə mevcudatış ofəyə, aləmi koon tədbir çəy dastədəy və qırd məxloğat boştə baği mandero iyən çəyku feyz kəsb kardero, bəy ehtiyociş heste.

Ğıyoməti ruji həmmə osmon iyən zəmin çı Xıdovəndi ğudrəti dasti dılədə bəbe. ım Xıdovəndi ğudrət iyən əzəmətiku kinoyəy və çəy bə hestemoni aləmi bıə sultə nışon doydə ta həmməkəs bızınon ki, ğıyoməti aləmədə hiçkəs və hiççi ğərəz Xıdoçı ğudrət iyən ixtiyori soyb ni və çı nicot iyən muşkilaton həlli kilid Xıdovəndi ğudrəti dastədəy.

Bəle, Xıdovənd çı harcurnə şırkiku pok iyən mınəzzəhe. həlbəttə, mışrikon ın həyğəton bə zəmon dəbərəseyn ki, həni bo oqardemoniro hiç qıləy ro nibəmande.

Çın ayəku omutedəmon:

1-şırk bə Xıdo ğədrdonəti nıkardey iyən bəçəy elm iyən ğudrəti dığğət nıkardey nışonəy.

2-əzəmətinə osmon çəy ofəyə Xıdovəndi mığobilədə, anədə hırd və noçize ki, jıqo bızın Xıdovəndi ğudrəti dastədə bənə mur doə bıə koğəzi bəbe.

وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَمَن فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَن شَاء اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرَى فَإِذَا هُم قِيَامٌ يَنظُرُونَ (68)

Və bə suri pu kardey bəbe. çən, hakəs ki, osmononədə və hakəs ki, zəminədəy, bəmarde(bihuş bəbe) illa ki, Xıdovəndi piyə kəs. peşo ijən bəy pu kardey bəbe. ğəflətən, həmmə kəs bəsə poysə bəheşteyn və(bə har səmt) ebərəxeyn.

 وَأَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّهَا وَوُضِعَ الْكِتَابُ وَجِيءَ بِالنَّبِيِّينَ وَالشُّهَدَاء وَقُضِيَ بَيْنَهُم بِالْحَقِّ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ (69) 

Və zəmin deştə pərvərdıqori nuri ruşin bəbe və nameye-əməlon bə miyon noey bəbe və peyğombəron iyən şoydon hozzı bəkardeyn və çəvon miyono həxədə(de ədoləti) hukm doey bəbe və bəvon sıtəm nibəbe.

وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ وَهُوَ أَعْلَمُ بِمَا يَفْعَلُونَ (70) 

Və bə hakəsi çəy bə vırə rosnə əməlon(nəticə) təmomən bəy doey bəbe və Xıdovənd şımə bə vırə rosnə çiyonku vey aqahe.

Ğıyoməti ruji Xıdovəndi ğudrəti zikri bəpeştə,navnə ayəonədə bə dınyo oxoy iyən Ğıyoməti ruji bino bıey tərzi işorə kardedə və hamyedə: de qıləy osmoniyə seyhə və sədo qırd məxloğat bəmarde və i mıddət bədiqə ijən sənibəton de qıləy co seyhə və sədo həmmə kəson duborə bəyji bəbeyn və bəsə po bəhışteyn və ıştə əməlon hisobi intizori bəkəşeyn.

De qıləy co iborəti de ilahi qıləy fərmon iyən irodə, osmon iyən zəminədə hiç qıləy mevcud bəyji nibəmande və həmmə kəs bəmarde. çoko ki, deçəy coqlə irodə həmmə bımyon bəyji və ğıyoməti məhkəmə vədə hozzı bəbeyn. həlbəttə, təbiiye ki, Xıdovənd hakəsi ki, bıpyişe çı maq və mardeyku mustəsna bəkarde. çoko ki, bənə Cəbrəyil, İsrafil iyən Mikayili bıə firiştə və məlayikon həxədə jəqo qıləyçi mumkine.

Həmonə ruji ki, həmmə insonon ijən bəyji kardey bəbeyn, zəmin de pərvərdıqori nuri vositə ruşin bəbe və həyğəti nur jıqo hakim bəbe ki, hiççi inkor kardey nibəbe. hicob iyən pardəon bə kəno noey bəbe və çı insonon əməlon həyğət ısət çı xey bıbu ya şər, oşko bəbe. joqo ki, çı insoni çəşon vədə hiç qıləy maneyə və pardə mevcud nibəbe və de qıləy vositə ım ilahi nur həmmə çi şəffof iyən oşko bəbe.

Həmonə ruji hakəsi noməye-ə`malon vədə bənon və bəvon rəsey bəbe. qıləy nomə ki, çı insoni qırd hırd iyən dıjdə əməlon qırdə bəkarde. peyğombəron və şoydon həmonə ruji hozzı bəbeyn və milləti miyono həxədə hukm doey bəbe və bəvon hiç qıləy sıtəm kardey nibəbe. təbiiye ki, Xıdovəndi hakim bıə məhkəmədə ki, zəmin deçəy nuri ruşin bəbe və peyğombəron iyən adilə şoydon həm əyo hozzı bəbeyn və həxədə mıhokimə bəkardeyn. jıqo qıləy məhkəmədə izərrə həm zılm kardey imkonış mevcud ni və təbiiye ki, hakəs ıştə əməlon kam və ziyod nıbə holədə bəvinde və mışohidə bəkarde.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-həmmə məxloğatimin cumlə insoni həyot iyən maq, ilahi irodəku bə şıkrəy və har ləzə doey iyən sıey bıənine.

2-dınyo oxo iyən ğıyoməti rəsey, dəf`i iyən ğəfləti surətədə bəbe, nəyinki, tədrici və de qıləy zəmoni dəvarde.

3-ğıyoməti məhkəmə de insonon əməlon nomə və şoydon vositə təşkil bəbe. əyo çı insonon əməlon barədə bə həx iyən ədoləti əsos hukm doey bəbe.

4-bın dınyoədə şoydonku i hissə bəçəmə əməl və rəftoron nəzorət kardedən. çəmə əməlon həm de məlayikon vositə səbt və ğeyd bedə və həmən peyğombəron və xass şoydon bəçəmə koon aqahin.