872-ə hissə-Ğafiri surə-16-20 şərifə ayəon

872-ə hissə

يَوْمَ هُم بَارِزُونَ لَا يَخْفَى عَلَى اللَّهِ مِنْهُمْ شَيْءٌ لِّمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ (16)‏

Qıləy ruj ki, millət zohir iyən oşkoye və çəvonku hiççi məxfi nibəbe. ım ruj hukmronəti bə kom kəsi məxsuse? Bə Ğəhhor, Vohidə Xıdo məxsuse.

الْيَوْمَ تُجْزَى كُلُّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ لَا ظُلْمَ الْيَوْمَ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ (17) 

Imruj hiç qıləy zılm ni. həyğətən, Xıdo bə hisob rəsey(ko) de toviye(vey surətine).

Vəynə oxonə bərnomədə bə ın nuktə işorə kardedə ki, Xıdovənde-Xalığ de osmoniyə kitob iyən peyğombəron roy vositə, bə bəşəri çı ğıyoməti ruji həxədə çəşnavi və xəbərdorətiyonış doə. ın ayəon çı ğıyoməti ruji tovsifədə bıə xısusiyyəton bəyon kardedə və hamyedə: həmonə ruji pardəon bə kəno noey bəbe və həmmə çiyon oşko və məlum bəbe. çı əməlon dosye və nomə oj bəbe və çı fərdon botın məlum bəbe. liza, həmonə ruji hiç qıləy ko və hiççi məxfi nibəmande. dınyoədə həm hiççi bo Xıdo məxfi ni və Əv çı harçiku xəbədoye.

De ın holi insonon qımon kardedən ki, qıləy çi Xıdoku pınhon və məxfi kardey bəzıneyn. əmmo, ğıyoməti ruji səbərəseyn ki, həyğətədə əvon Xıdokuşon hiççi məxfi kardeyışon zınəni və çəvon kardə koon həmmə de Xıdo firiştəon vositə səbt,ğeyd və nıvıştə bıə.

Ğıyoməti ruji mıtləğəhakimiyyət və hukumət fəğət bə Xıdo məxsuse. həlbəttə, dınyoədə həm Xıdovənde-Xalığ bə qırd aləmi hakime. əmmo, ım hakimiyyət ğıyoməti ruji qıləy nuyə zuhur və buruz pəydu bəkarde. əyo həni çı zolım iyən yoləşəxə hukmdoronku hiç qıləy xəbə nibəbe.

Ğıyoməti ruji Xıdovəndi bə həmmə çi bıə hakimiyyət, jələvoniye ki, insonon hətto bəştə bədəmi əzo və cəvarihi həm hakim bıey əzınin. liza, havaxti Xıdo bıpyişe, çı insoni dast, po və bədəni co uzvon bəçəy ələyh şoydəti bəkardeyn.

Həmonə ruji çı koon mıkofat və cəzo ruje və hakəs ıştə məhsul və noiliyyəti bə dast bəvarde və bəvinde. həyğəytədə, dınyoədə çəmə fik və əməlon bəçəmə con, ruf iyən nəfsi təsir noydə ki, de tosə ğıyoməti ruji mandedə və əv həmonə çı ğıyoməti ruji cəzoye. dınyoədə zılm iyən sıtəm ziyode və insonon ziyodə ləzzət və mənfəəton bə dast vardero bə iyande sıtəm kardedən. əmmo, ğıyoməti ruji hiçkəsi bə iyande zılm və sıtəm kardey hınəş və zuş nibəbe. zira, mıtləğə hakimiyyət fəğət bə Xıdo məxsuse və Xıdovənd həm bəştə bandəon sıtəm nibəkarde. bəlkəm, bə hakəsi bəçəy kardə əməlon əsos, cəzo ya mıkofat bədoe. həlbəttə, ım ko de surəti iyən tovi bə vırə rosney bəbe.

Bə dınyəvi məhkəməon əks ki, qahi zəmon həm hukmi sadir kardey çandə manq ya sor dıroz dəkəşedə, ğıyoməti ruji bə bandəon koon və hisobi rəsey ko, de surəti bə vırə rosney bəbe və hakəsi tale və ko rəyrə mıəyyən bəbe. çımi məno ıme ki, ğıyoməti ruji bə mucrim iyən qınokoron hiç qıləy mehlət və fırsət doey nibəbe.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-qımon məkəmon ki, əmə Xıdoku qıləy çi punhon kardey bəzınemon. zira, ğıyoməti ruji həmmə sırron oşko bəbe və hiç qıləy çi məxfi iyən inkor kardey nibəbe.

2-ğıyoməti ruji hiçkəs ıştə hisob-kitobiku mustəsna nibəbe. ilahi mıkofat və cəzo, çəmə dınyoədə kardə əməlon nəticəy, nəyinki, çəmə bemənoə oruzon və co nisbəton nəticə.

3-deməkə ki, Xıdovənd çı hestemoni aləmi mutləğə ğudrəte və dınyo hakimiyyətədə çəy həmto və mislış ni və əv bə hiçkəsi zılm kardedəni.

وَأَنذِرْهُمْ يَوْمَ الْآزِفَةِ إِذِ الْقُلُوبُ لَدَى الْحَنَاجِرِ كَاظِمِينَ مَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَلَا شَفِيعٍ يُطَاعُ(18) 

Və əvoni de nezə(ğıyoməti) ruji bıtorson. bə zəmon ki, (tarsi şiddətiku)conon bəçəvon luki bərəse. qıləy holədə ki, ıştə ğəmi ebəbordıneyn. (bə ruji)bo sıtəmkoron hiç qıləy dıləsutə dust iyən qıləy şəfoətəkə şəfoət ğəbul nibəbe.

يَعْلَمُ خَائِنَةَ الْأَعْيُنِ وَمَا تُخْفِي الصُّدُورُ (19) 

Əv de xəyonəti nəzə kardə çəşon və sinəonədə məxfi bıə çiyon zıneydə.

وَاللَّهُ يَقْضِي بِالْحَقِّ وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِهِ لَا يَقْضُونَ بِشَيْءٍ إِنَّ اللَّهَ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ (20) 

Və Xıdovənd həxədə mıhokimə kardedə. əmmo, çəvon çəy əvəzi vanq kardə mə`budon, hiç qıləy hakiməti nibəkardeyn. beşək, Xıdovənd əməs iyən vindedə.

Ğıyoməti ruji tovsifi dəvomədə, ın ayəon hamyedə: qımon və zənn məkənən ki, ğıyoməti ruji diyəroədəy ta şımə bəştə dıli  tələbi əsos har qıləy ko bə vırə bırosnənən. şımə bızınən ki, ğıyoməti ruj neze və bəpe insonon bəştə kardə koon cəvob bıdon.

Ğıyomət, qıləy ruje ki, çəy vəhşət və tarsiku jıqo bızın çı insonon con bəçəvon xırtə və luki rəseydə və çəy ğəlb və dıl çı iztirobiku çı vırəku beşeydə və çəy hulğumiku xaric beydə. ım təbir ğıyoməti ruji çı qıləy saxt və şiddətinə ruji bıeyku xəbə doydə.

Bəle, bə milləti miyono rısvoy nıbey, Xıdovəndi dəyğə surətədə bə insonon hisobirəsey iyənçəvon de əzobi dimbədim omey tarsi xoto, insonon bə qıləy dəhşətinə tars və iztirobi dıço bəbeyn ki, ımi vəsf kardey mumkin ni. çəvon dılə və daxil de ğəmo-ğussəon pur bəbe, əmmo çəvon zıvonon bastey bəbe və əy zihor kardey ğudrətış nibəbe ta tikəy orom iyən rohət bıbon. çıro ki, əvrə ilahi ədolətinə məhkəmə məhzəre və əyo nərrə və vərrə jıə vırə ni.

Jıqo qıləy saxtə şərayitədə ki, hakəsi umuş heste çəy duston iyən nufuz soybi bıə kəson bəy koməkkon, Kərimə-Ğıron hamyedə: hiç qıləy dust və şəfoətəkə mevcud ni ki, bın vəzyətədə bəy koməkkon və ya hiç nıbu bəy təskinəti bıdon. zira, həmonə ruji həmmə kəs bəştə əməlon giriftor bıən və hiçkəs bə cokəsi komək kardey nibəzıne.

Ayəon dəvomədəbə Xıdovəndi hevujə elmi işorə kardedə və hamyedə: əyo ki, cokəson şımə nəzəonku xəbəşon nıbe və şımə bə norəvoə vıron erəxeydəbiyon və jıqo fik kardedəbiyon ki, hiçkəs şıməni vindedəni, Xıdovənd həmonə zəmonədə hozzı və nazir be və şımə xəyonətinə nəzəku həm aqah be. çoko ki, şımə botıniku həm aqah və şımə nopokəğəsd və niyyətiku xəbədoe.

Həlbəttə, çəşi xəyonət de mıxtəlifə formə bıey bəzıne. bə noməhrumə jenon norəvoə nəzə və ya bə cokəson de məsxərə iyən təhğıri çəşi diyə kardey, ımon həmmə çı çəşi xəyonəti nımunəonku bə hisob omeydə.

Beşək, ehanə inson bovəko ki, ğıyoməti ruji qıləy dəyğə surətədə bə hisobi rəsey mevcude, joqo ki, hətto çəvon nəzə, əndişə və fik iyənniyyəton həmçı zərrəbin və mikroskopi nəzorəti jiyədəy, bəvədə çəvon vucudədə təğva iyən pərhizkorəti hiss vey barzə səviyyədə bəyji bəbe.

Bəle, Xıdovənd ki, çəşon məxfiyonə hərəkətonku iyən sinəon daxili sırronku aqah və xəbədoe. Əv, ğıyoməti ruji milləti ğəzovət və məhkəmə həxədə hukm bədoe və ğərəz əv hiçki hakiməti kardey nibəzıne. əmmo, ğərəz əv hiçki jələvoni çı zohir iyən botıni elmonku xəbədo ni və səhihə şikilədə mıhokimə kardey nibəzıne və ehanə həm hakiməti həm bıko, bə həxı rioyət kardey nibəzıne iyən sıtəm bəkarde.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-Ğıyoməti ruji dərvozə ki, maqe, vey neze. əy diyəroədə bəvindəmon və ıştəni bəpe boəy hozzıkəmon.

2-ğıyoməti məhkəmə vohimə və iztirob itərəfo və bəştə kardə koon xoto həsrət və ğəmqinəti co tərəfiku, qınokori qıləy vey saxtə tanqətiyədə ğərol doydə, əmmo əv hətto fəryod kəşe və izhor kardey zu və ğıvvəş həm nibəbe.

3-ğıyoməti ruj çı mucrim iyən qınokoron coyli mandə ruje. səmimi duston iyən nufuz soyb bıə kəson, bo qınokoron qıləy ko kardey nibəzıneyn və usulən hiçkəs bə cokəsi fik nibəmande.

4-bə Xıdovəndi çı insonon niyyət və botıniku aqah bıey bovə kardey, insoni çı zılm iyən xilofə koonku oqəteydə və boştə rəftoron kontrol kardero həmməysə çokə amile.