877-ə hissə-Ğafiri surə-38-42 şərifə ayəon

877-ə hissə

وَقَالَ الَّذِي آمَنَ يَا قَوْمِ اتَّبِعُونِ أَهْدِكُمْ سَبِيلَ الرَّشَادِ (38) 

Və imon vardə kəsi voteşe: ha çımı ğovm ha! bəmı pemandənən ta(az) şıməni bə rostə roy(səmt) hidoyətkəm.

يَا قَوْمِ إِنَّمَا هَذِهِ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا مَتَاعٌ وَإِنَّ الْآخِرَةَ هِيَ دَارُ الْقَرَارِ (39) ‏

Ha ğovm ha! ım dınyo jimon qıləy(bemolyətə) məhsule və axırət əbədiyə vırə.

مَنْ عَمِلَ سَيِّئَةً فَلَا يُجْزَى إِلَّا مِثْلَهَا وَمَنْ عَمِلَ صَالِحاً مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُوْلَئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ يُرْزَقُونَ فِيهَا بِغَيْرِ حِسَابٍ (40)

Hakəs qıləy bədə koko, çəy mislədə cəzo doey bəbe və çok(loyığinə) koon əncom bıdoon(ısət) çı merd bıbu ya jen, əvon bə vəhışti varid bəbeyn və əyo(bəvon) behisobə ruzi doey bəbe.

Vəynə bərnomədə ərzımon karde ki, fironi fikış hestebe həzrəte Mosə(ə)-i bə ğətl bırosni və bəştə qımoni əsos, peyğombərəti iddio kardə həmonə şəxsiku conış pebərəxe. fironi saray əhliku bə Mosə(ə)-i imonış vardə və ıştəni imoni məxfi kardəikəs bo Mosə(ə)-i çı fironi tərəfiku kıştey vəy qəteyro, sıftədə de firon iyən çəy saray odəmon qəpış je. çəy sıxanon təsirin anədə be ki, firon oxoyədə bə ğərol ome ki, ıştə ğəroli bə təxır eğando. əv bəştə vəzir Hamani əmrış karde ki, bo Mosə(ə)-i rısvo kardero, qıləy barz və bılndə ğullə bısoxto ta firon çəyo bışo bəpe və erəxo aya çı Mosə(ə)-i iddio kardə Xıdo osmononədə ya ne?

Ruşine ki, Mosə(ə) jıqo qıləy iddio kardedənıbe və firon bo milləti bə dast eğandero dılış hestebe ki, jıqo qıləy ko əncom bıdo. liza, bın mərhələdə fironi ayləku bıə mumin de milləti qəp jeydə iyən sıxan votedə ta əvon bıbon və bə fironi vəsvəsəkə sıxanon quş nıdon iyən çəy nımoyişiyə hərəkəton əvoni bə dast nıdəno.

Fironi xıyzoniku bıə həmonə mumini bə camaati voteşe: səhihə roy ıme ki, mı iyən şımə bəvədə hərəkət kardedəmon iyən şeydəmon. əv ıştə sıxanon dəvomədə bə dıqlə muhimmə nuktə işorəş karde və voteşe: əvvəl ıme ki, çı insoni qırd jimon bın dınyoədə xılosə beydəni. çın dınyo jimon qıləy rədəvardə məta və məhsule. dınyo ım çandə rujnə umr de surəti dəbəvarde və maq iyən mardey çənqal həmmə kəsi yəxə bəqəte. çən, maqi bədiqə həminsonon bə qıləy co dınyo varid bəbeyn ki, həmonə vırə çəvon dayimi iyn əbədiyə jimon kardə vırə bəbe.

Coqləyni nuktə ıme ki, həmonə dınyoədə bə insoni dardi dəvo kardə çi, çokə koone ki, əmə bəpe bın dınyoədə əvoni əncom bıdəmon. zira, həmonə dınyo çı cəzo iyən mıkofoti vırəy və ın dınyo həm çı ko iyən əməli vırəy və bə insonon kardə çok iyən bədə koon mınosib, cəzo iyən mıkofot bə fərdon doey bəbe. həlbəttə, bın kooonədə çı jenı-merdi miyono hiç qıləy tafut və farğ mevcud ni və çəvon miyono Xıdovəndi dərqoyədə qıləy komilə mısovot bərpo bəbe.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-muminə inson hejo cokəson irşod iyən hidoyəti fikədəy və hiçvaxti ın vəzifə çəy duşiku peqətey beydəni.

2-dınyo dayimi ni, əmmo ğıyomət sabit, əbədi iyən dayimiye. çən, lozıme ki, inson ıştə bın dınyo jimonku ləyoğətin iyən de səhihə formə oko bıdo və hejo çokə koon bə vırə bırosno ta ğıyoməti ruji çəyku bəhrə bıbo.

3-kəmolaton kəsb kardey iyən bə hərəbaxtəti rəsey, bə insoni cinsiyyəti dəxlış ni və bın barədə çı jenı-merdi miyono hiç qıləy tafut və farğ mevcud ni.

4-beəmələ imoni bə dardi dəvo kardedəni. çoko ki, beimonə əməl həm dınyoədə mandedə və bə axırəti rəseydəni. çən, çı imon iyən əməli har dıqləyni bahəm ho nicotiro lozıme.

وَيَا قَوْمِ مَا لِي أَدْعُوكُمْ إِلَى النَّجَاةِ وَتَدْعُونَنِي إِلَى النَّارِ (41) 

Ha ğovm ha! çokonəye ki, mı şımənibə(otəşiku) perəxey(səmt) vanq jeydəm və şımə mıni bə cəhəndımi səmt vanq jeydon?

تَدْعُونَنِي لِأَكْفُرَ بِاللَّهِ وَأُشْرِكَ بِهِ مَا لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ وَأَنَا أَدْعُوكُمْ إِلَى الْعَزِيزِ الْغَفَّارِ (42) 

Mıni dəvət kardedon ki, bə vohidə Xıdo kofir bıbum və bəy(ıştə) nızınə çi şərik bıdom və(holınki) az şıməni bə əziz iyən vey əbaxşə(Xıdo) səmt dəvət kardedəm.

In ayə çımiku bəhs kardedə ki, fironi ayləku bıə mumin çımisə vey həni ıştə imonış məxfi kardeyış nızıne və məcbur be ıştə çı tohid iyən şırki barədə bıə mevğıyyəti şəffof iyən de ojə-oşkoə holəti bəyonko.

Liza, bəy ıştə sıxanonku dast kəşey tələb kardə ıştə ğovmi yolon mığobilədə de oşkoə formə voteşe: şımə bə şırki dıço bıəyon və firon ki, bın aləmi qardemonədə hiç qıləy rolış ni, şımə jəqo fik kardedon ki, əv bənə qıləy xıdo çın aləmi koon tədbiri vindedə. şımə jıqo qımon kardedon ki, əv şımə həxədə qıləy ğərol bekardey bəzıne və şımə həm bəpe bəy pemandiyon. şımə bo Xıdo qıləy çiyon şərik ğərol doydon ki, boəy hiç qıləy dəlil və məntığon mevcud ni və şımə fəğət bəştə qımon iyən zənni əsos, ım nodırıst və xorafiyə fikon ğəbul kardedon.

Şımə mıni dəvət kardedon ki, az bə vohidə Xıdo kofir bıbum və ıştə nızınə iyən bəy elmım nıbə şərikon boəy ğərol bıdom. şımə mıku tələb kardedon ki, mı şımə botıl iyən nodırıstə bovə və etığodon ğəbulkom. qıləy holədə ki, az zıneydəm ki, şımə ım de şırki umuj qıniyə fik və əğedəon ğərəz cəhəndımi otəşi co qıləy məhsulış nibəbe və ehanə az bəşmə sıxanon pemandom, mı həm bə ın cəzo giriftor bəbem.

Şımə mıni bə qıləy roy səmt dəvət kardedon ki, toyki, təhlukənin iyən həyğətədə qıləy inhirofə roye. əmmo, mı şıməni bə qıləy ruşinə roy səmt yəni bə məğlub nıbə iyən zumand və eyni holədə ğəffar və vey əbaxşə Xıdo roy tərəf dəvət kardedəm. az şıməni dəvət kardedəm ta şımə bo vohidə Xıdo şərik qətə qırd çiyon ısət çı insoni bıbu ya ğeyri-insoni tərkkənən. mı şıməku tələb kardedəm ki, fəğət bə iqlə Xıdo pemandənən və tabe bıbənənki, çəy ğudrət qırd dınyoədə pevolo bıə və oşkoye. çəy həm lutf və həmən rəhmət bə həmməkəsi şomil beydə, məxsusən bə əkəson ki, ıştə nodırıst iyən inhirofə roonku oqardən və tobəşon kardə.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-milləti irşod iyən hidoyəti koyədə, bəpe coyli bıeyku tarsımon nıbu. bəlkəm, bəpe de dəlil iyən məntıği həxı oşkokəmon. çı mınhərifon ziyodə cəmiyyət bəpe bəmə mənfiyə təsir nıno və ya əməni bə şəkko-tərdidi dıço nıko.

2-insoni nicot iyən hərəbaxtəti çəy bə tohidi bovə iyən salehə əməlon bə vırə rosney girovədəy və çı aləmi koon idorədə hakəs iyən harcurnə şərik fik kardey, insoni dınyo iyən axırətədə bə çandə nev dardon iyən muşkilaton dıço bəkarde.

3-şırki hiç qıləy ağli iyən məntıği əsosış ni. xorafi bovəon ki, qahi zəmon çı nodonətiku bə əməl omeydə və qahi vaxti həm çı insoni həvaye-həvəs və nəfsani tələbonku.

4-Xıdovənde-Aləm deməkə ki, ıştə izzət və ğudrəti vey barzə həddədəy, əmmo eyni holədə çəy rəhmət və baxşeş bəçəy qırd bandəon şomil beydə.