881-ə hissə-Ğafiri surə-57-60 şərifə ayəon

881-ə hissə

لَخَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ أَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ (57) 

Hukmən osmonon iyən zəmini ofəye, milləti xılğətisə vey yole(vey muhimme). əmmo, məxloği veyni zıneydənin.

وَمَا يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَلَا الْمُسِيءُ قَلِيلاً مَّا تَتَذَكَّرُونَ (58)‏

Ku və əvind mısovi nin və əvon(həm) ki, imonışon vardə iyən loyığinə koon kardəşone, de bədkorə(milləti) mısovi nin. çanədə kam pand ğəbul kardedən.

إِنَّ السَّاعَةَ لَآتِيَةٌ لَّا رَيْبَ فِيهَا وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُونَ (59) 

Həyğətən, ğıyomət omənine. bəvədə şək ni. əmmo, milləti veyni imon vardedənin.

Vəynə proqramonədə votemone ki, dini mıxolifon de Peyğombəre-Əkrəm(s) iyən muminon mıcodilə və mıbohisə kardedəbin və həxə sıxani ğəbul kardedə nıbin. ın ayəon hamyedə: miadi inkor kardə kəson cəvobədə voteydə ki, osmonon iyən zəmini xılğət vey muhimme yaanki, ğıyoməti ruji insoni sənibəton ofəye və xəlğ kardey? əkəs ki, ğudrətış heste planet və osmoniyə kurəon deçəvon qırd ım hevujəti və əzəməti ofəyəşe və çəvon koon tədbiri vindedə, aya əv çı bımyon bəyji kardey iyən insoni sənibəton bəyji kardey koyku ocize?

In nev təfəkkur çı milləti əksəriyyəti nodonəti iyən cəholətiku nəşətış sıə ki, Xıdo ğudrəti deştə ğudrəti mığoyisə kardedən və qımon kardedən ki, Xıdovəndi ğudrət kam iyən məhdude.

Ayəon dəvomədə omə ki, ku iyən vində kəs hiçvaxti mısovi iyən eyni ni. nodon bənə çəşış nıvində və kuə kəsiye ki, çı veyə həyğəton dərk kardeyku məhrume. təkəbbırəti iyən məğrurəti çəvon çəşonış eqətə və əvon hiçvaxti həyğəton çoko ki, heste, vindey zıneydənin. əmmo, əvind və çəşış oj bıə inson de elm iyən mərıfəti nuri şua həxı vindedə və mışohidə kardedə. aya ım dıqlə dastə de iyande i iyən mısoviye? Hiçvaxti ne. çəşış oj bıə kəs həm ıştə hırd və qədə bıey vindedə və həmən çı dınyo ətrofədə bıə xılğəti əzəməti vindedə. bə həmonə dəlili xoto, ıştə ğədri zıneydə və ıştə mevğıyyətiku xəbədoe. əmmo, kuyədıl, cohil və nodonə fərd nə zəmon iyən məkonədə ıştə mevğıyyəti zıneydə və nə ıştə ətrofədə bıə dınyo vindedə. liza, bəştə vucudi ğeymət doeyədə bə səhf və xəto dıço beydə və çəyku bəd iyən nodırıstə koon bə əməl omeydə. həlbəttə, millətiku qıləy kamə dastə mutəzəkkir beydən, pand qəteydən və ın həyğəton ğəbul kardedən.

Ayəon dəvomədə bə dini mıxolifon ğıyoməti ruji həxədə cidol iyən deşmınətiyon işorə kardedə və Xıdovənde-Aləm de ğətiyyəti və oşkoə holəti elon kardedə ki, hukmən çı ğıyoməti zəmon bome bərəse və bın koyədə hiç qıləy şəkko-tərdid mevcud ni. deməkə ki, milləti veyni bə ğıyoməti ruji bovəşon ni, əmmo çın mıxolifon həmonə ruji inkor kardey bə ın ilahi və`də həxəti və real bıey hiç qıləy təsirış ni.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-ehanə bə hestemoni aləmi əzəməti odyəsəmon və əy dərkkəmon, hiçvaxti ıştəni yol əvindınimon və bə təkəbbırəti iyən məğrurəti dıço əbınimon.

2-miadi inkor kardey dəlilonku qıləyni, çı milləti bə Xıdovəndi elm iyən ğudrəti bıə bexəbəti, cəholət və nodonətiye.

3-kufr iyən fısğo-fucur, insoni ağli ğeybiyə həyğəton vindeyku ku bəkarde. jıqo qıləy fərdi çəş fəğət məhsus iyən maddiyə kooon vindedə.

4-bə Xıdovəndi ğudrət, hikmət iyən ədoləti tələbi əsos, ğıyoməti bərpo bıey barədə bıə ilahi və`dəon real bəbe və loyığ ni əmə çəy barədə şəkk və tərdidkəmon.

وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ (60)

Və şımə pərvərdıqori voteşe: mıni vanqkənən ta şıməro icobətkəm(ğəbulkəm). əvon ki, mıni pərəstış kardeyku mandedən(ımi kardedənin) və təkəbbırəti kardedən, rəyrə de xarəti iyən xəcoləti bə cəhəndım bəşeyn.

Navnə ayədə ğıyoməti ruji bərpo bıey barədə Xıdovəndi ğətiyə və`dəon barədə be. ın ayə hamyedə: nəyinki, fəğət mucrim iyən qınokor bə cəhəndım varid bəbeyn, bəlkəm əkəson ki, Xıdoşon zınə, əmmo bəy ibodətışon kardəni, əvon həm bə cəhəndımi otəşi dılə şodey bəbeyn. zira, ım ko çəvon çı Xıdovəndi mığobilədə bıə təkəbbır iyən yoləşəxəti mənoədəy və ikəs ki, ıştəni yol bıvindo və ıştəni pekırno, ğıyoməti ruji çı xarəti iyən zılləti dılədə bə cəhəndım daxil bəbeyn.

Həlbəttə, ım ko Xıdovəndi bəştə bandəon ibodəti iyən pərəstışi ehtiyoci bıey mənoədə ni. bəlkəm, bəçəy xotoye ki, istikbar və yoləşəxətiruhiyyə nəticə, insoni bə cəhəndımi dılə dəşey boyis beydə. jıqo fərdon bə aləmon ofəyə pərvərdıqori əmron itoət kardey və pemandey əvəzi, bəştə həvaye-nəfsi iyən nəfsani meylon tabe beydən ki, çəy oxo və nəticə həm ğərəz inhirof və kəcəti co çi ni.

Ayə sıftədə Xıdovəndi ibodət və pərəstışi nımunəonku qıləyni bəyon kardedə ki, əv həm Xıdo vanq kardey və dıvo kardeye. yəni islomi dinədə mığərrər və təyin bıə nımoj iyən ibodətiku əlovə, inson bəpe hejo Xıdo zikrko və həmmə holədə əy vanqko və dıvoko.ısət çı bə qıləy saxtəti dıço bıə zəmonədə boştə ehtiyocon bərtərəf kardero bıbu və ya  çı rifoh iyən asayişi dılədə bıə zəmonədə bo neməton xoto şukr və təşəkkur kardey bıbu. Xıdovənde-Aləmi həm və`dəş doə ki, ıştə bandəon dıvo bəməse və bəy de qıləy mınosibə formə cəvob bədoe. həlbəttə, ə dıvon icobət və ğəbul beydə ki, dıvo iyən dıvoəkə və çəy tələb kardə çiyədə, lozım bıə şərayit hozzı bıbu.

Harçənd Xıdovəndi elm iyən ğudrət mıtləğ və noməhdude, əmmo çəy hikmət icozə doydəni ki, çəy bandəon təğaza və tələb kardə həmmə çiyon ğəbul bıbu. liza, əv bə fərd iyən camiyə məsləhəti əsos, bo dıvoəkə fərdi həmməysə çokə holəti bə əməl bəvarde ta veyə xəy və bərəkət bəy bırəso. harçənd həmonə fərd ın mevzu dərk kardey nızıno.

Eyni holədə bəpe dıvo çı ko iyən cəhdi əzəvi nıbu və ehanə inson çı səy və təloşiku dast bıkəşo, bəçəy ım səhlənkorəti xoto, çəy dıvo mıstəcəb və ğəbul nibəbe. umumən çı veyə dıvoon ğəbul nıbey səbəbonku qıləyni ıme ki, fərdon hiç qıləy səy və cəhdon nıkardə holədə, ıştə daston bo dıvo kardero rost kardedən.

Kali dıvoon ğəbul nıbey co səbəbonış həm heste. min cumlə ıme ki, mumkine inson çok iyən bədə koon mıəyyən kardeyədə bə səhfi dıço bıbu və deştə qırd vucudi Xıdoku qıləy mətləbi tələb kardedə ki, çəy icobət bıey hiçcurnə boəy məsləhət ni. jıqo vıroənoədə çəy dıvo ğəbul nibəbe.

Çın ayəku omutedəmon:

1-dıvo, inev Xıdo ibodət kardeye və əy tərk kardey, Xıdo bandəçəti tərk kardey və təkəbbırətiye.

2-dıvoədə fəğət Xıdo vanqkəmon, ıştə tələbon çəyku bıpiyəmon və hiçkəsi boəy şərik ğərol mədəmon.

3-Xıdovənde-Aləm çəmə ehtiyocon zıneydə və bəçəmə dıvo iyən ibodəton ehtiyociş ni. həyğətədə, Ğıronədə dıvo fərmon bo insoni ıştəni qıləy təsir və bərəkətış heste. ə cumlə dıvo boyis beydə ki, inson har qıləy zəmonədə vindedə ki, bə Xıdo ehtiyociş heste və bə qırd bədbəxtəti iyən fəlokəton boyis bıə təkəbbırəti iyən məğrurəti mərkəbiku saru eşeydə.

4-Xıdovəndi mığobilədə harcurnə ğuddəynəti iyən təkəbbırəti, ğıyoməti ruji bə insoni zıllət və xarəti boyis bəbe.