888-ə hissə-Fussiləti surə-8-12 şərifə ayəon

888-ə hissə

إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ أَجْرٌ غَیْرُ مَمْنُونٍ ﴿٨﴾ 

Beşək imonışon vardə iyən ləyoğətinə konn əncom doə kəson, boəvon qıləy əbədiyə mıkofot heste.

Vəynə proqramədə oxonə ayə çı mışrikon barədə be ki, əvon zəkot doydənin və qıləy xeyə ko bə vırə rosneydənin və çəvon bə axırəti ruji hiç qıləy bovəşon həm ni. həlbəttə, ehanə xeyə ko bə vırə nırosnə kəson, çun bə axırəti ruji etığodışon ni, əve axırətədə həm boəvon hiç qıləy mızd və mıkofot nibəbe.

In ayə hamyedə: əmmo, əkəson ki, bə Xıdo iyən ğıyoməti ruji etığodışon heste və hejo deştə şəxsi zərfiyyət və istedodi iyən iştimoyi məğamiçokə koon bə vırə rosneydən, Xıdovənd həm ğıyoməti ruji qıləy təmom nıbə mızd və mıkofot bəvon əto bəkarde.

Çın ayəku omutedəmon:

1-imon iyən salehə əməl iyandeyku co ni və ğıyoməti ruji bəpe har dıqləyni iyande tonoku bıbon.

2-axırəti ruji ilahi mıkofoti oxoş ni. bə dınyo əks ki, hətto de vey erjinə mıkofoton həm məhdud iyən orəxeydə.

قُلْ أَئِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الأرْضَ فِی یَوْمَیْنِ وَتَجْعَلُونَ لَهُ أَنْدَادًا ذَلِکَ رَبُّ الْعَالَمِینَ ﴿٩﴾ 

Bıvot: aya şımə bə zəmini dı ruji ərzədə ofəyə kəsi kufr kardedon və boəy həmto ğərol doydoon? əv çı aləmon pərvərdıqore.

وَجَعَلَ فِیهَا رَوَاسِیَ مِنْ فَوْقِهَا وَبَارَکَ فِیهَا وَقَدَّرَ فِیهَا أَقْوَاتَهَا فِی أَرْبَعَةِ أَیَّامٍ سَوَاءً لِلسَّائِلِینَ ﴿١٠﴾ 

Əv zəmini dimisə(ğoymə) bandonış icod kardə və bəvədə ziyodə xəy(və bərəkət) noəşe və çəy rızğo-ruzi ço rujədə təğdırış karde ki, bo tələbəkəyon mısovi(və deçəvon ehtiyoci mıtənosibe).

In ayəon bə kofir iyən mışrikon xitobən hamyedə: aya şımə bə zəmini dı ruji ərzədə ofəyə Xıdo kofir beydon və boəy şərik və həmto ğərol doydon? qıləy vey dıjdə səhv və vey beəsosə sıxan?

Həyğətədə, şımə çəy sape jimon kardə zəmin, de vohidə Xıdo ğudrəti dasti ofəyə bıə və bın koyədə hiçkəs iyən hiççi çəy şərik bıəni. əv nəyinki, fəğət zəminış ofəyə, bəlkəm çı qırd aləmon pərvərdıqore. yəni həmonə kəs ki, ım hevujə aləmış xəlğış kardə, çın aləmi koon tədbir həm çəy dastədəy. çən, həyğətədə fəğət əkəs bo pərəstış iyən ibodəti loyığe ki, qırd aləmış ofəyə və çəy hukumət və malikiyyət həm bəy məxsuse.

Zəmini xılğəti bədiqə həm, çı inson, heyvon iyən beməyon ehtiyoc bıə çiyonış həm boəvon ofəyə və çəvon ixtiyorədə ğərolış doə. bə osmoni barzə vıron rəsə ğoymə bandı-kuon, her-hevujə dıyoon, zəmini dimisə bıə ziyodə vişəon və çandə nev mə`dənon, ımon həmmə bə zəmini dimisə jiyə sakinon tələbon əsos ofəyə bıən. zəmini ziyodə bərəkət və mənfəətonış heste və çəyku veyə ğida və hardemoni maddəon bə əməl omeydə. beşək, ım bərəkət və neməton bə ehtiyocinə şəxson niyoz və ehtiyoci əsose və bəvədə hiç qıləy kamo-ziyodəti həm mevcud ni və de Xıdovəndi təbiri bo məxloğati ıştə həyot və jimoni dəvom doeyro lozım bıə harçi ofəyə bıə. aya qırd ım bərəkət və neməton ıştən boştə zəmini dimisə icod bıə ya çımon icod beyədə ikəsi bə Xıdo koməkış kardə? hukmın jıləvoni ni.

Həlbəttə, xılğəti ko tədricən və mıxtəlif mərhələ və devrononədəbə əməl omə. ğeyd bıə dıqlə mərhələ bəçəy xotoye ki, ta zəmin bo bəhrə bardey xoto hozzı bıbu və coqlə mərohilon həm icod bıə ta nevbənev miyvə və ləl-qılon zəminisə bə əməl boon. çın mərhələon məcmuə çoqlə devrə bıə ta zəmin boçəy sakinon ğəbuliro hozzı bıbu və kardey bızıno çəvon ehtiyocon komilə surətədə təminko.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-aləmi ofəyə və perosniyə pərvərdıqor iqləyniye. bə mışrikon nəzə əks ki, Xıdo aləmi ofəyəkəs zıneydən, əmmo aləmi koon tədbirədə əşyo ya fərdon boəy şərik ğərol doydən.

2-xılğəti nizom tədrici iyən de çandə qılə mərhələ ofəyə bıə. nəyin ki, bə ikkərə və bə idəfə. çoko ki, zəmini kurə xılğət tədricən və dıqlə mərhələdə xəlğ bıə.

3-ilahi rububiyyəti nışonəonku zəmini dimisə çandə nev bərəkət və neməton icod kardeye taçı həmmə insonon ehtiyoc təmin kardey bıbu. həlbəttə,ğeyri adilonə və zolımonə formədə çımonku suyi-istifodə kardey, ımrujnə dınyoədə bə milləti veyni fəğır və məhrumiyyəti boyis bıə.

ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاءِ وَهِیَ دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا وَلِلأرْضِ اِئْتِیَا طَوْعًا أَوْ کَرْهًا قَالَتَا أَتَیْنَا طَائِعِینَ ﴿١١﴾

Peşo de osmoni(xılğəti) məşğul be. qıləy holədə ki, (əv)duyəvulə(surətədə) be. çən, bəy iyən bə osmoni voteşe: ”de meyl iyən kərohəti boənən. ə dıqlə voteşone: itoət kardə holədə omimon”.

 فَقَضَاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ فِی یَوْمَیْنِ وَأَوْحَى فِی کُلِّ سَمَاءٍ أَمْرَهَا وَزَیَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْیَا بِمَصَابِیحَ وَحِفْظًا ذَلِکَ تَقْدِیرُ الْعَزِیزِ الْعَلِیمِ ﴿١٢﴾ 

Çən, əvonımon dıqlə rujədə haft qılə osmon kardemone. (ğoym kardemone)və har qıləy osmonədə(bəy ayid bıə) ko əvış vəhy karde və əmə bə dınyo osmononde(astovəon) çoon ziynət baxş kardemone və(əvımon) hifz karde, oqətemone. ıme Əziz və Əzınə Xıdo təğdır.

Zəmini xılğət iyən boçəy sakinon ehtiyoc bıə nevbənev neməton ğərol doeyədə ilahi lutfi bəyoni  bədiqə, ın ayəon bə osmonon ofəymoni işorə kardedə və hamyedə: qıləy zəmon ki, Xidovəndi irodəş karde osmonon xəlğko, sıftədəəvon ki, ğazə kutlə şikilədə və əvon vey hevuj iyən əzəmətinə surətədə bin, Xıdovəndi əvonış bə formə dənoşe və bəvon nəzmış doe və əvonış vey ğoym hozzış karde,noşe.

Xıdovəndi osmonon iyən zəmini xılğətədə bıə təkvini irodə, qıləy məxsusə şikilış qəte və zəmin iyən osmoni ğərəz bə Xıdovəndi əmron pemandey co qıləy çorə və roşon nımande. çı pyiəşon be ya nıpiyişonbe, bəpe çəy dıli piyə formaədə bə formə dəşənin və icod bıənin bin. bənə zəmini ki, dıqlə devrə və mərhələdə boçəy sakinon hozzı be, osmonon həm deştə qırd ım əzəməti dıqlə devrədə Xıdovəndi piyə şikilədə bə əməl ome.

Həlbəttə, Xıdovəndi haft qılə osmonış ofəyə və çəmə ıştə səy sape seyr və mışohidə kardə çi, fəğət iminə osmone. de qıləy co iborəti, xılğəti aləm haft qılə dıjdə kompleksiku təşkilış pəydu kardə ki, çəy fəğət iqləyni çəmə insonon çəşi mığobilədə ğərolış qətə. çoko ki, çı bəşəri vey modern və muasirə teleskopon çın məntəğəku bəpe və ma vəra yəni ğərəz iminə osmoni bə co vıron nufuzko. coqlə nuktə ıme ki, şəvi zəmonədə astovəon bə osmoni ziynət baxş kardedən və bənə qıləy nuroniyə ço viriski doydən. əvon har qıləyni ıştədə xılğəti sırron ehtivo kardedən və insoni çı hestemoni aləm iyən çəy Yolə Xalıği həxədə bo təfəkkur və fik-fami dəvət kardedə. Xıdovənd osmonon har qıləy xətər və təhlukə nufuziku hifz kardedə,oqətedə.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-osmon sıftədə duəvulə və ğazi şikilədə bıə.

2-həmmə hestemoni aləm Xıdovəndi fərmon iyən əmri joyədəy. səykəmon ki, de ın aləmi həmahənq hərəkətkəmon.

3-hestemoni nizom çəmə dərk və famesə həm vey hevuj iyən bəpeye. çəmə vində qırd astovə və planeton və ya ayəndədə kəşf bıə çiyon, fəğət bə iminə osmoni mərbut və ayide. bəşəri dastədə Xıdovəndi ofəyə coqləyni osmononku ziyodə məlumat mevcud ni.

4-hestemoni aləm Xıdovəndi elm iyən ğudrəti təcəssıme ki, dınyoş bə mıəyyənə ğanunon əsos ofəyəşə və çəy koon tədbiri vindedə.